کوبا مسیر روسیه را طی میکند نه چین
«اندی اس. گومز» . پژوهشگر مرکز مطالعات کوبا
«احتمالا» و «شاید» همگی واژههایی بودند که «اندی اس. گومز»، پژوهشگر مرکز مطالعات کوبا، در دانشگاه «میامی» درباره برقراری مجدد روابط دیپلماتیک واشنگتن و هاوانا و چشمانداز روابط سیاسی و اقتصادی دو کشور مطرح کرد. این استاد بازنشسته کوبایی و پژوهشگر پیشین برنامه سیاست خارجی در انستیتو «بروکینگز»، که عمده مطالعات و فعالیتهای علمیاش در حوزه مسائل ایدئولوژیک و روانشناختی در حوزه ارزشهای انسانی در کوبای دوران کاسترو بوده، آثار متعددی را در اینباره نوشته است که در گفتوگو با «شرق» به مسائلی کلیدی در ارتباط با پیامدهای برقراری دوباره روابط کوبا و آمریکا اشاره کرد. اعلام تصمیم پرزیدنت «باراک اوباما» برای برقراری روابط دیپلماتیک با کوبا در دسامبر گذشته، قطعا حرکتی دیروقت بود و باید زودتر از اینها صورت میگرفت. با وجود این، بهبود روابط میان دو کشور پس از سه دهه سردی رابطه آسان نیست و نیاز به زمان خواهد داشت. اقتصاد کوبا نیز به تبع آن برای ترمیم به زمان نیاز دارد. در این میان، نکاتی وجود دارند که باید به آنها توجه کرد. نخست آنکه، درباره قانون تحریم کشتیهای کوبا زمان و بحثی طولانی در کنگره آمریکا نیاز است. موضوع آنجا پیچیدهتر میشود که انتخابات ریاستجمهوری آمریکا سال آینده برگزار خواهد شد. نکته دوم آنکه، زیرساختهای اقتصادی و تجاری کوبا در موقعیتی نیستند که برای سرمایهگذاران خارجی جذاب باشند. درنهایت آنکه خطر بزرگتر برای فرصتهای پیشروی شرکتهای آمریکایی است. از رؤسای این شرکتها اکنون زمان خوبی برای توسعه استراتژی سرمایهگذاری در کوباست، اما هنوز زمان قطعی و نهایی برای سرمایهگذاری در آن کشور فرانرسیده است. موضوع حقوق بشر یکی از ابعاد چالشبرانگیز در روابط کوبا و ایالاتمتحده بوده است. بسیاری امیدوارند سفر «پاپ فرانسیس» در ماه سپتامبر آینده به هاوانا، بتواند برای گشایش فضا به منظور فعالیت فعالان حقوق بشری و آزادی زندانیان در کوبا مؤثر باشد. وضعیت اقتصادی کوبا از زمانی که ونزوئلا صادرات روزانه نفت خود به آن کشور را کاهش داده، بهشدت با بحران مواجه شده است. اقتصاد کوبا از زمان سقوط اتحاد جماهیر شوروی و قطع حمایت آن از آن کشور در حال حاضر در بدترین شرایط خود بهسر میبرد. تنها نکته شگفتانگیز در زمینه برقراری دوباره روابط دیپلماتیک کوبا و ایالات متحده آن است که این موضوع در زمان حیات «فیدل کاسترو» روی داده است. هیچکس نمیتوانست چنین رویدادی را پیشبینی کند. کوبا تا به حال، خود را ملزم و مجبور به مذاکره بر سر مسائلی که علاقهای به طرح آنها ندارد، نکرده است با وجود این، در حال حاضر، واشنگتن نام کوبا را از فهرست کشورهای حامی تروریسم خارج کرده است و این موضوع احتمال گشایش بیشتر و رویکرد بازتر هاوانا در قبال موضوعات مورد بررسی با آمریکا را افزایش میدهد این در حالی است که پیش از این هر موضوعی که از سوی ایالات متحده برای مذاکرات مطرح شده بود، از سوی هاوانا رد میشد. گذار کوبا به سوی مدل چینی، با افزایش فساد در درون سیستم حاکم بر آن کشور خواهد شد. باید صبر کرد و دید کوبا چه مسیری را خواهد پیمود. اصلاحات سیاسی در کوبا روندی کند را طی خواهد کرد. در کنگره بعدی حزب کمونیست کوبا احتمال آن وجود دارد که رائول اصلاحاتی را اعلام کند اما در بلندمدت هیأت حاکمه کوبا احتمالا حاضر به ازدستدادن قدرت سیاسی خود نخواهند بود. باید توجه داشت هیچ مدلی در جهان وجود ندارد که بتواند در کشور دیگری نیز اجرا شود. باید اشاره کنم مدلهای تغییر و تحول در هر کشوری وابسته به تجربیات خاص فرهنگی و تاریخی مردم آن کشور است. با این حال، اگر کوبا مدلی را بپذیرد، احتمالا آن مدل بیشتر شبیه روسیه خواهد بود تا چین. فیدل شخصی خودشیفته است و بیشتر بر شخصیت فردیاش تکیه داشته است؛ مانند هیتلر، استالین و رهبران دیگری از ایندست. رائول پراگماتیستتر از فیدل است و درک کرده اعمال برخی از تغییرات در کوبا، امری ضروری است، چراکه در غیر اینصورت انقلاب کوبا زنده نخواهد ماند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.