تازههای نشر نی ما ایرانیان
تازهترین اثر مقصود فراستخواه با زمینهکاوی تاریخی و اجتماعی خلقیات ایرانی منتشر شده است. این کتاب ماحصل سلسلهبحثهایی است که در بنیاد فرهنگی بازرگان درباره خلقیات ایرانی به صورت هماندیشی در سالهای 86 تا 88 ارائه شده است. در این کتاب خلقیات ایرانیان، ضعفها و راهحلهای رفع آن با نگاهی علمی واکاوی و مطالعه شده شده است. اگر بتوان پرسش اصلی کتاب را «آیا خلقیات ما ایرانیان ضعفهایی دارد؟» در نظر گرفت، ۹۶ درصد از جامعه آماری، متشکل از اعضای هیأتعلمی و گروهی از نخبههای کشور به آن پاسخ مثبت دادهاند. آنها عوامل معرفتی، کاهش سرمایههای اجتماعی، ساختار دولت، مناسبات دین و دولت، نوع آموزههای دینی، پرحادثهبودن تاریخ، مناسبات تولید و ساختار اقتصادی و کشمکش نخبگان را بر خلقیات ایرانی مؤثر دانستهاند و برای حل این مشکل آموزش مداوم، برنامههای توسعه فرهنگی و اجتماعی، وضع قوانین خوب، تقویت اجتماعات محلی و نهادهای عمومی، ایجاد رفاه و فقرزدایی، توسعه سیاسی و اصلاح نهاد دولت را پیشنهاد دادهاند. فراستخواه در این کتاب از میان خلقیات خوب و بد و گوناگون ایرانیان فقط شواهد بحثبرانگیز را برجسته میکند که یک انتخاب مسئلهشناختی است؛ یعنی اینطور نبوده که ایرانیان در برههبرهه تاریخ خود احوال و افعال دیگر نداشتهاند. از اینرو، رویکرد خود-انتقادی این کتاب تنها یک تمرکز تحلیلی است. نویسنده معتقد است در برابر خلقیات بحثبرانگیزی که در ادوار مختلف تاریخ برملا شده، فقط میتوان دو عامل را برجسته کرد: «یادگیری» و «کنش». او اصلاحات نهادی، مانند نهاد دولت، آموزشوپرورش، مالکیت، مناسبات تولید و روابط کار را مهمترین قدم برای ایجاد تحول در خلقیات میداند؛ چون رفتارهای تازه به نهادهای تازه نیاز دارند. از سوی دیگر، تأکید دارد عمل رهاییبخش و کنش انسانها میتواند وضع را تغییر دهد؛ بنابراین رویکردی شبکهای و طرحی آهسته و پیوسته را پیشنهاد میدهد. از طریق انباشت کنشهایی که معطوف به تغییر توأمان ساختار و رفتار است و از عملکردهای تکرارشونده این کنشها ساختارها تحول پیدا میکنند و پابهپای ساختارها، رفتارها هم تغییر میکنند. ما ایرانیان / مقصود فراستخواه / قیمت: 18هزار تومان مسائل کلیدی فلسفه اگر به یکی از آموزشگاههای رانندگی بروید، احتمالا میدانید در آنجا درباره مقررات رانندگی چیزهایی به شما میآموزند، اما قطعا انتظار دارید که بیشتر وقتتان به آموزش عملی رانندگی اختصاص یابد. ولی اگر متنی مقدماتی در فلسفه را به دست بگیرید، یا در یک دوره آموزشی فلسفه ثبتنام کنید و حتی در وضعیت خودمان در دانشگاه فلسفه بخوانید، میبینید وقت زیادی صرف ارائه استدلالهای فلسفی میشود. ولی برای اینکه عملا چگونه فلسفه بورزیم تقریبا اصلا وقت نمیگذارند. مشخصه بارز فلسفه این است که همه چیز را زیر سؤال میبرد و هیچ چیز را مسلم نمیگیرد. فلسفه مفروضاتی طرح میکند که زیربنای تفکر روزمره ماست؛ درباره جهان، خودمان، ارزشها و باورهایمان؛ اما در نهایت همان مفروضات را نیز به باد نقد میگیرد. از اینرو، در مواجهه با متن فلسفی نباید آن را طوری خواند که گویی بهحدی موثق است که جز پذیرفتن آن کار دیگری برایمان نمانده است. بلکه باید آن را یکی از طرفهای گفتوگو حساب کنیم که خود ما نیز در آن شریکایم. باید موضوع را نقادانه بخوانیم، باید بین جستوجوی نادرستیهای استدلال و جستوجوی حقایق و بصیرتهای موجود در استدلال توازن برقرار کنیم. باید بتوان از آنچه در صفحه پیش رویمان است، فراتر رفت. باید کوشید انگیزه پس پشت استدلالها را فهمید. اگر مقدماتی در پس استدلالها وجود دارد، اما بیان نشده است، آنها را یافت و دید چگونه میتوان استدلال را به پیش برد. کتاب «مسائل کلیدی فلسفه» کتابی است در همین زمینه و برای کمک به کسانی که میخواهند با پنج موضوع کلیدی فلسفه غرب آشنا شوند: نظریه شناخت، فلسفه اخلاق، فلسفه ذهن، فلسفه دین و فلسفه سیاسی. این کتاب با شرحی مختصر میکوشد، استدلالهای مهمی را که در این پنج حوزه ارائه شده، بررسی کند. با آنکه فرض بر آن است که گویا برای فلسفهورزی باید در دریای فلسفه شیرجه زد و راه خود را پیدا کرد، نویسنده میکوشد، پیش از این کار و ورود به پنج موضوع فلسفه، مهارتهای اصلی فلسفهورزی را هم طرح کند. مسائل کلیدی فلسفه / جولیان باجینی / ترجمه: حمیده بحرینی / قیمت: 18 هزار تومان محاسبه رضایت کتاب «محاسبه رضایت»، گزارههای منطقی اقتصادی رفتار فرد را در انتخابهایی که روزانه با آن روبهرو است، یعنی انتخابهای سیاسی، به کار میگیرد. این رهیافت با رهیافت فیلسوفان سیاسی به مسئله سیاست در زندگی اخلاقی انسان، از این لحاظ تفاوت دارد که فرض اصلی آن درباره سازماندهی فردگرایانه جامعه است. چون نویسندگان کتاب بر این باورند که در اجتماع فرد اصل است و محاسبههای او بر مبنای گزارههای منطقی اقتصادی انجام میگیرد که جنبه عقلانی دارد. این گزارههای منطقی همان است که از نظریه رفتار پیشینهساز مطلوبیت فرد استخراج میشود: در نظر آنها فرد کالای بیشتر را به کالای کمتر ترجیح میدهد و این ترجیح او گذرا است و در یک فرآیند دست به انتخاب میزند، اما آیا در انتخاب سیاسی هم فرد با چنین وضعیتی روبهرو است؟ آیا میتوان منطق عقلانی محاسبه فردی را درباره تصمیمهای سیاسی او هم به کار بست؟ بیوکنن و تالوک در این کتاب به رشتهای از پرسشها پاسخ مثبت میدهند. این پاسخها، کتاب آنها را از آنچه در سنت فلسفه سیاسی و نظریه سیاسی رایج است، متمایز میکند. در واقع، آنها بین رشته علوم سیاسی و رشته اقتصاد پیوند میزنند و کار خود را «بین رشتهای» مینامند. اگر منطق اقتصادی درباره تصمیمگیریهای سیاسی از سطح قانون اساسی تا کوچکترین تصمیمگیریها کاربردپذیر باشد، در این صورت شاید بتوان به بسیاری از منازعات نظری سیاسی پایان داد، یا دستکم مبنای بسیاری از اختلافهای سیاسی را منافع اقتصادی دانست. محاسبه رضایت / جیمز بیوکنن، گوردن تالوک/ ترجمه: غلامرضا آزاد ارمکی، امیر آزاد ارمکی / قیمت: 24هزار تومان
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.