|

کلید دیپلماسی

کریم ارغنده‌پور

کلید معروف روحانی در عرصه‌های مختلف به‌یکسان قفل‌گشایی نمی‌کند. در بعضی جاها کمتر و در جاهایی بهتر کار می‌کند. از این نظر مثل اتومبیل‌هایی است که در شرایط آب‌وهوایی مختلف، کارآیی‌شان فرق می‌کند. مثلا در جاهایی که هوا سوزان است، ‌گیر می‌کند ولی وقتی هوا شرجی و خنک می‌شود، گردش آن هم بهتر می‌شود. سیاست خارجی فعلا حکم هوای نسبتا مناسب را دارد. نخستین تلاش جمهوری‌خواهان در سنای آمریکا برای رأی‌گیری علیه توافق هسته‌ای با ایران با شکست مواجه شد. اتفاقی که روز پنجشنبه در سنای آمریکا افتاد، یک پیروزی مهم در کارنامه اوباما محسوب می‌شود. اگرچه جمهوری‌خواهان گفته‌اند مجددا برای به‌رأی‌گذاشتن طرح انتقادی علیه توافق هسته‌ای اقدام خواهند کرد ولی با رأی روز پنجشنبه، این سخن به نوعی واکنش عصبی توخالی بیشتر شبیه است تا اقدام جدی. در نتیجه احتمالا توافق هسته‌ای در مرحله‌ای قرار می‌گیرد که برای حفظ آن شاید اوباما حتی نیاز به وتوی مصوبه نمایندگان هم نخواهد داشت. از این زاویه توافق هسته‌ای برای دولت اوباما نه‌تنها موضوعی راهبردی در سیاست خارجی محسوب می‌شود بلکه حتی موضوعی برای ارتقای محبوبیت اوباما در کشمکش‌های داخلی هم هست. در ابتدا حزب جمهوری‌خواه تلاش داشت تا به سنت گذشته با طرح پاره‌ای از مسائل غیرواقعی و بزرگ‌نمایی خطر ایران و متصل‌کردن آن به اقدامات تروریستی در منطقه و سپس امنیت ملی آمریکا، افکارعمومی داخلی را تحریک کند اما این حربه این‌بار کار نکرد. واقعیت این است که موج‌سواری‌های سیاسی همیشه نیازمند بستری است که این زمینه، هم‌اکنون نه در افکارعمومی داخل و نه در میان ملت و دولت‌های متحد آمریکا - جز اسرائیل و عربستان و معدودی کشور دیگر- فراهم نیست. به‌این‌ترتیب تلاش‌های جمهوری‌خواهان نه‌تنها مؤثر نبود بلکه به عاملی در جهت تقویت دولت و حامیان آن هم تبدیل شد. در چنین اوضاعی بهترین و سنجیده‌ترین راه این است که جمهوری‌خواهان از موضوع عبور کنند و به کشمکش‌های دیگر بپردازند در غیراین‌صورت چنانچه داستان را ادامه دهند درواقع ریسک تضعیف بیشتر موقعیت خود را به دست خودشان تقویت کرد‌ه‌اند. از این زاویه باید گفت یک موقعیت طلایی هم برای ایران پیش آمده تا از طریق مانورهای دیپلماتیک، تحصیل منافع خود را به حداکثر برساند و آن را در موقعیت بهتری تثبیت کند. به‌نظر می‌رسد اولویت سیاست خارجی دولت روحانی بر توسعه روابط با اروپاست. اروپایی‌ها هم البته از آن استقبال کرده‌اند. نزدیکی اروپا و ایران، آسیب‌های مخالفان در ایالات‌متحده را نیز به حداقل خواهد رساند. این در کوتاه‌مدت به‌نفع ایران است. در میان‌مدت هم کاهش تنش‌ها بین ایران و ایالات‌متحده و نیز منافع مشترک آنها در منطقه مثل مبارزه با داعش در عراق و سوریه و نیز تثبیت دولت در افغانستان، آنها را بیش از پیش به لزوم رعایت حقوق متقابل و کاهش سوءتفاهم‌ها یاری خواهد رساند. دیپلماسی به کارآمدترین عرصه برای دولت روحانی بدل شده است. این موقعیت ممتازی است. نتیجه گشایش‌های دیپلماسی فقط در سیاست خارجی محدود نیست. توسعه دیپلماسی به ترغیب سرمایه‌گذاری خارجی کمک می‌کند که در رفع تنگناهای اقتصادی داخل مؤثر است. از سوی دیگر زمینه را برای کاستن از تندروی‌های داخلی نیز فراهم می‌کند که تا حد زیادی در معقول‌ترشدن فضای سیاسی داخلی می‌تواند اثربخش باشد. همه اینها امنیت ملی کشور را در مرتبه بالاتری تثبیت خواهد کرد که یک مطالبه فراجناحی است. ایران در چهار دهه پس از انقلاب هیچ‌گاه به اندازه امروز گشایش در این عرصه را تجربه نکرده است. امید که این روند مثبت ادامه داشته باشد. چنین باد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.