تکنیک تعیینتوالی نسل جدید
انقلابی در علم ژنتیک
مهرداد- نوروزینیا*
یکی از جدیدترین تکنیکهای تشخیصی که امروزه در حوزه علم ژنتیک تحول بزرگی پدید آورده، «تکنیک تعیینتوالی نسل جديد (NGS) است که در روشهاي غربالگري ژنتيكي قبل از لانهگزيني (PGS) به منظور تشخیص بهتر نقایص و ناهنجاریهای جنین کاربرد داشته و از روشهای نوآورانه علم ژنتیک محسوب میشود. در تکنیکهای قبلی PGS، با بهرهگیری از روش «فیش» درمجموع پنج کروموزوم جنین بررسی میشد که امروزه مشخص شده اين شیوه کمک چندانی به زوجهای نابارور نمیکرده است. اما به کمک تکنیک NGS، میتوان هزاران نقطه را روی تمام کروموزومها بررسی کرد. روش جديد این امکان را برای ما فراهم میکند که بتوانیم اکثر مشکلات کروموزومی جنین را تشخیص دهیم. همچنین تحقيقات نشان داده اين تست، شانس موفقیت IVF را از 30درصد به 60 تا 70درصد افزایش داده و درحقيقت کمکی بزرگ به زوجهایی است که IVFهای متعدد، ناموفق یا سقطهای مکرر داشتهاند. انجام روش
PGS-NGS در زنانی هم که قصد دارند در سنین بالا (بالای 35سال) باردار شوند، سبب افزایش قدرت باروری میشود. از سوی دیگر این شیوه در مواردی که فاکتورهای ناباروری مردانه وجود دارد نیز مؤثر است. همچنین در خانوادههایی که در آنان سابقه ابتلا به بیماریهای ژنتیکی کروموزومی مانند انواع ترانسلوكاسيونها وجود داشته باشد، میتوان با انتخاب جنینی که از بقیه سالمتر است، به تولد نوزاد سالم کمک کرد. از دیگر کاربردهای این تکنیک، تشخیص سرطان در مرحله قبل از لانهگزینی جنین (پیش از بارداری) و خودداری از انتقال جنینهای دارای ژنهای سرطانی به رحم مادر است که این شیوه در مورد افرادی که در خانواده آنان زمینه ارثی ابتلا به سرطان مانند سرطان پستان وجود دارد، شیوهای بسیار ایمن و مطمئن است. از دیگر تشخیصهای علم ژنتیک، تشخیص بیماریهای متابولیک است. در علم پزشکی، تشخیص بالینی و آنزیمی بیماری حتما مستلزم تشخیص مولکولی است؛ چراکه وقتی یک بیماری را در خانوادهای تشخیص میدهیم، پس از اقدامات درمانی برای بیمار، قدم بعدی جلوگیری از تولد فرزندان مبتلای دیگر در آن خانواده است. برای این کار بهترین شیوه بهرهگیری از روشهای تشخیصی مولکولی است. روشهاي جديد، این امکان را به متخصص ژنتیک میدهد که برخلاف گذشته که هر بیماری با یک تست ژنتیک مشخص میشد، بتواند مجموعهای از ژنها را (حدود 100 تا 150 و در مواردی 500 ژن) همزمان و با کمک روش مولکولی بررسی کند؛ اقدامی که اگر در سالهای گذشته انجام میشد، نهتنها مستلزم صرف زمانی چندساله بود که هزینهای بالغ بر چند صد میلیون تومان را دربرداشت. اما امروزه میتوان در مدت حدود شش تا هشتهفته و با هزینهای معادل یک تست ژنتیک، تمام این ژنها را بررسی کرد که این امر تحولی شگرف در علم ژنتیک به شمار میرود؛ زیرا با وجود تبحر پزشکان متخصص در مواردی شاهدیم آنان به تشخیص بیماری نمیرسند که خوشبختانه اين روشها آنان را در تشخیصهای جدید یاری میرساند. وقتی یک متخصص ژنتیک با استفاده از تکنیکهای نسل جدید ژنتیک مولکولی به تشخیص صحیح رسید، گام بعدی جلوگیری از تکرار آن در نسل جدید خواهد بود. حتی در مواردی که بارداری رخ داده است، با بررسی ژنهای جنین در داخل رحم در هفته 10 تا 17 بارداری میتوان به نقایص احتمالی جنین و در صورت امكان سقط قانوني دست يافت. * فوقتخصص ژنتیک پزشکی
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.