مردی که از آفتابيشدن ابا داشت
فریدون صمدیزاده
اواسط مهرماه سال 60 بود که یک روز استاد محمود طلوعی با دکتر باستانیپاریزی، به دفتر کارم در خیابان ایرانشهر شمالی آمدند و استاد نمونه کتابی را که همان روزها با ترجمه وی آماده انتشار شده و وی از ناشری که در همسایگی دفترمان بود، چند نسخهای را گرفته بود، به من نشان داد که نام مترجم در پشت جلد محمود مشرقی چاپ شده بود و وقتی با نشانه استفهام در صورت من مواجه شد، توضیح داد که مشرقی از نظر معنا همان طلوعی است و تازه این اسم مستعار را برای کارهایم انتخاب کردهام. بعد از آن تاریخ بود که تعدادی از کارهای ترجمه وی به همین نام منتشر شد در حالیکه افراد معدودی از دوستان نمیدانستند که محمود مشرقی همان محمود طلوعی است، در سالهای 59 تا 62 تقریبا هر هفته روزهای دوشنبه با چند نفر از دوستان مطبوعاتی از جمله محمود طلوعی، دورهای داشتیم که ناهار را در یکی از رستورانهای جردن با هم صرف کنیم و کمتر هفتهای بود که این نظم به هم بخورد.
در آن سالها هنوز طلوعی از آفتابیشدن، ابا داشت و با آنکه با همکاری او سالنامه پرتیراژ پرهام را منتشر میکردیم و تقریبا تمام ترجمههای سالنامه حاصل دسترنج او بود؛ ولی همانطور که برای دریافت حقالزحمه، هرگز درخواستی نمیکرد، هرگز تمایلی هم نشان نمیداد که نامش در کتابهای منتشرشده چاپ شود. از نظر دینی که بر گردن دارم باید اقرار کنم کتاب پرتیراژ (علم برای همه) که در همان سالهای همکاری ما توسط سازمان انتشاراتی پرهام چاپ و منتشر شد کار طلوعی بود که ترجمه کتابی به نام (هزار و یک سؤال علمی)، را بدون نام مترجم منتشر کردیم.شاید یکی از دلایل گوشهنشینی محمود آن بود که بعد از انقلاب شایع شده بود که نمایندگان مجلس باید همه حقوقی را که در دوران نمایندگی دریافت کردهاند به دولت مسترد کنند. و این مرد بزرگ با آنکه سالها در پستهای مهم اداری در حد مشاور وزیر خدمت کرده بود و علاوه برآن قلم صد تا یک غاز در مجلههای مختلف و از جمله خواندنیها زده بود و در زمان سردبیری وی مجله خواندنیها معروفیت خاصی پیدا کرده بود و هفتهای دو شماره منتشر میشد و تقریبا همه مردان سیاست و اهل مطبوعات خواننده آن بودند، ولی جز حقوق مختصر سردبیری چیزی نصیب او نمیشد، مدتها نگران بود که اگر قرار شود حقوق دوران وکالت را مسترد کند، بدجور گرفتار خواهد شد. طلوعی استعداد عجیبی در زبانآموزی داشت و با آنکه لیسانسیه زبان فرانسه از دانشگاه تهران بود، اکثر کتابهایی که ترجمه کرده از زبان انگلیسی است. وی علاوه بر این دو زبان چون اهل میانه بود زبان ترکی زبان مادریاش محسوب میشد و به ترکی استانبولی و عربی نیز تسلط داشت. معروفشدن سلسله پهلوی به نام (این پدر و پسر) از اصطلاحات او و نام کتابی به همین نام است. علاوه بر ترجمه شرح حال مردان بزرگ قرن بیستم به نامهای مستعار، بیشک هرکس بخواهد در تاریخ معاصر ایران بررسی و کنکاش کند، از دهها کتابی که وی در این زمینه تألیف کرده است بینیاز نخواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.