گزارشی از شانزدهمین کنفرانس آموزش فیزیک ایران
رویکردهای تازه برای نوآوری در آموزش
اسفندیار معتمدی*
شانزدهمین کنفرانس آموزش فیزیک و ششمین کنفرانس فیزیک و آزمایشگاه از هشتم تا یازدهم شهریور در خرمآباد لرستان برگزار شد. این کنفرانس با برنامهریزی اتحادیه انجمنهای علمی - آموزشی معلمان فیزیک ایران و اجرای اداره کل آموزشوپرورش و حمایتهای مالی و معنوی استانداری استان لرستان انجام شد. در این کنفرانس حدود 500 نفر از دبیران و مدرسان فیزیک و علومتجربی، نمایندگان انجمنها یا سرگروههای آموزش فیزیک ادارات، دانشجومعلمان و کارشناسان آموزش فیزیک از سراسر کشور حضور داشتند. نخستین روز کنفرانس به تشکیل کارگاههای آموزشی اختصاص داشت. در این روز استادان و دبیرانی که مهارتهای خاص عملی و کارگاهی داشتند، به آموزش تعاملی گروهها پرداختند. مراسم افتتاحیه در روز دوم با حضور و سخنرانی جناب آقای «هوشنگ بازوند»، استاندار و رئیس کنفرانس، مدیر کل آموزشوپرورش جناب آقای دکتر «گودرز کریمیفر» و دیگر مسئولان استانی و استادان و دبیران شرکتکننده برگزار شد. در این جلسه استاندار از تأثیر علم فیزیک در شناخت جهان و انواع فناوریها سخن گفت و اعلام کرد فیزیک در سایر علوم پایه نیز مؤثر است و برای آنکه کشور به توسعه پایدار برسد، لازم است هرچهبیشتر به آموزش این علم توجه شود. پس از استاندار، جناب آقای «کریمیفر»، مدیرکل آموزشوپرورش استان، درباره فیزیک و اثر آن در شناخت جهان، از کوچکترین ذره تا بزرگترین ذره و دورترین اجرام آسمانی سخن گفت و اعلام کرد حضور استادان و فیزیکدانان و دبیران در این کنفرانس، افتخار بزرگی است که نصیب آموزشوپرورش استان شده است. سپس نگارنده از چگونگی تشکیل این کنفرانس و اقدامات اساسیای که به وسیله جناب آقای دکتر «علیاصغر فانی»، وزیر محترم آموزشوپرورش، برای حمایتهای مادی و معنوی از انجمنها و تشکیل کمیسیون راهبردی و تنظیم شیوهنامه تأسیس انجمنها در سطح کشور صورت گرفته است، صحبت کرد و ضمن تشکر از حضور دبیران شرکتکننده، درخواست کرد در این کنفرانس با تبادلنظر و بحث و تجزیهوتحلیل و نقد آموزش فیزیک که در جریان است، راهی برای حل مشکلات بیابند تا آموزش فیزیک آسانتر، جذابتر و اثربخشتر شود؛ به گونهای که دانشآموز از آموختن و معلم از تدریس آن لذت ببرد و نتیجه کار آموزش به شناختی بهتر از جهان علم و بهرهگیری از فناوریهای مبتنی بر آن بینجامد. همه این تلاشها و آمدورفتها، برای یافتن راههای سادهتر و کاملتر آموزش فیزیک است. در این کنفرانس از استادان بزرگواری دعوت شده بود که هریک با توجه به تخصص خود، سخنرانیهای آموزندهای داشتند؛ از جمله، جناب آقای دکتر «عبدالرسول عمادی»، رئیس مرکز ارزشیابی وزارت آموزشوپرورش، درباره موضوع «سیر تکامل علم از دیدگاه دانشمندان اسلامی» سخنرانی علمی و دقیقی کردند و در آن به کارها و ابتکارات «ابنهیثم» و سال جهانی نور اشاره کردند. جناب آقای «عزالدین مهاجرانی»، رئیس پژوهشگاه فتونیک و لیزر دانشگاه شهیدبهشتی، علاوه بر برگزاری کارگاه نور، به ایراد سخنرانی بسیار جالبی در زمینه فتونیک و لیزر پرداختند و درباره جدیدترین فناوریهای مبتنی بر نور بحث کردند. این سخنرانی برای بسیاری از دبیران تازگی داشت و چگونگی اجرای برنامه نیز بسیار آموزنده بود. سخنران دیگر این کنفرانس، دکتر «حسن عشایری»، متخصص نوروسایکولوژی و استاد دانشگاه علومپزشکی ایران، بود. وی از یادگیری و فرایندی که به وسیله مغز و سلسه اعصاب صورت میگیرد، بحث کرد و اعلام کرد فرایند تفکر همچون فعالیت عالی ذهن در علوم فلسفی، آنتروپولوژی، روانشناسی، جامعهشناسی، عصبشناسی، هوش مصنوعی، مدلهای نورونی و علوم شناختی مطالعه میشود. فرایندهایی که تفکر انتقادی را میسر میکنند عبارتند از دانش، تجربه، ارتباط سالم و پویا در روند رشد (خانواده، مهدکودک، آموزشوپرورش، روح زمان حاکم بر جامعه)، جرئتورزی، جسارت و پایداری در اندیشهورزی، خودانگیختگی در تفکر، مشارکت فکری، تعامل عقل و عاطفه در تفکر انتقادی.
استاد با مهارت سخنگفتن و رفتارهای متناسب با آن، شرکتکنندگان را برای تفهیم مطالب برانگیختند؛ بهطوری که معلمان لذت یادگیری را در مجلس ایشان کاملا درک کردند. در ادامه جناب آقای دکتر «محمود امانیتهرانی»، مدیرکل دفتر تألیف، و آقایان «احمد احمدی» و «روحالله خلیلیبروجنی»، کارشناسان فیزیک سازمان پژوهش و برنامهریزی، درسی درباره برنامهها، کتابها، روشها و ارزشیابی فیزیک صحبت کردند. سخنرانی این کارشناسان به بحث و تبادلنظر نیز انجامید که بسیار آگاهیبخش بود. دبیران دبیرستانها و مدرسان دانشگاهها و دانشجویان دانشگاه فرهنگیان و دانشگاه شهیدرجایی، از دیگر سخنرانان این کنفرانس بودند که مقالات خود را از قبل به دبیرخانه این کنفرانس ارائه کرده بودند. این مقالات به وسیله حداقل سه نفر داور، بررسی و انتخاب شده بود. مایه امیدواری بسیار است که دبیران محترم فیزیک ضمن تدریس، به پژوهشهای دقیقی دست میزنند و میتوانند همچون محققان برجسته به نوشتن مقاله و ایراد سخنرانی علمی بپردازند و آموزش فیزیک را جذاب، آسان و عمیقتر کنند. تجزیهوتحلیلی که بعضی از سخنرانان از کتابهای درسی، متن، پرسش و مشکلهای آنها ارائه کرده بودند، بسیار دقیق و علمی بود. این پژوهشگران از شهرهای سراسر ایران و اغلب از شهرهای کوچک بودند که چنین امید میآفریدند و جامعه را به داشتن چنین معلمان پژوهندهای امیداوار میکردند. یکی دیگر از برنامههای جالب این کنفرانس، ارتباط با مرکز بینالمللی پژوهشهای فیزیک، معروف به سرن بود که اتحادیه معلمان فیزیک ایران، چهارمین دوره آن را برگزار کرد. این برنامه را آقای دکتر «سلیمان رسولی»، دبیر علمی این کنفرانس و مدیر سایت اتحادیه، ترتیب داده بود و به کمک جناب آقای «محمدرضا خسرویپور»، اجرا کرد. یکی دیگر از برنامههای جالب کنفرانس، اجرای جُنگ شگفتیهای فیزیک بهوسیله شرکت آریانپژوه، به مدیریت آقای «محمد علیزاده» و نمایش علمی جذاب شرکت فنآموز، به مدیریت آقای «حازم فریپور» بود. در هنگام برگزاری کنفرانس، جلسات متعددی میان اعضای انجمنهای اتحادیه و سرگروههای فیزیک برگزار شد. همه این برنامهها از سوی تلویزیون ایران تصویربرداری شد که فیلم آنها میتواند یک وسیله خوب یادگیری برای دبیران باشد. *رئیس علمی شانزدهمین کنفرانس آموزش فیزیک
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.