شبکهای در معرفی استعدادهای هنر معاصر ایران
از نیویورک تا شیراز
بهروز فائقیان
مسعود نادر که نزدیک به ۳۰ سال است در زمینه مجموعهداری و نمایشگاهگردانی آثار تجسمی در آمریکا فعالیت دارد، نمایشی از 27 هنرمند معاصر ایرانی را با عنوان «پرتره و هویت در آثار هنرمندان جوان ایرانی» سپتامبر گذشته در «رو گالری» نیویورک برپا کرد که به گواه بازتاب رسانهای و استقبال هنردوستان به یکی از نمایشهای موفق هنر ایران در سال گذشته میلادی بدل شد. معرفی هنر معاصر ایران بخشی از فعالیتهای عمده مسعود نادر است و ارتباطش با موزهها و مراکز معتبر هنری جهان موجب شده تا در این سالها آثار تعدادی از هنرمندان ایرانی نیز به این موزهها راه پیدا کند. او که در آمریکا ساکن است، رفتوآمدهای متناوبی هم به ایران دارد و از نزدیک آثار هنرمندان ایرانی را رصد و دنبال میکند. آنچه در ادامه میخوانید، روایت مسعود نادر است از آنچه در مسیر این فعالیتها پی میگیرد. نمایشگاه پرتره و هویت که شهریور گذشته در نیویورک با ارائه 67 اثر از 27 هنرمند ایرانی برپا شد، صرفنظر از توفیق در فروش و جنبههای مالی- با وجود هزینههای زیاد- بازتاب قابلتوجهی در رسانهها و مطبوعات آمریکا داشت که شخصا این وجه برایم بیشتر حائز اهمیت است. یکی از مهمترین بازتابهای این رویداد هم انتشار مقالهای در نشریه معروف «هافینگتونپست» بود که این نمایش را حتی موفقتر از مجموعهای که پیش از این و با عنوان «مدرن ایران» با ارائه آثار هنرمندان دهههای 40 و 50 ایران در مؤسسه «اشیا سوسایتی» برپا شده بود، دانسته و آن را نماینده قابلاعتنایی از هنر جوانان هنرمند ایران معرفی کرده بود. بهدلیلهمین استقبال، من و خانم رؤیا حیدری که در برپایی این نمایشگاه با هم همکاری داشتیم، به تداوم این حرکت مصممتر شدیم و براساس این تصمیم، نمایشگاه دوم ما آبانماه امسال با نمایش مجموعهای دیگر، به معرفی سه هنرمند جوان ایرانی یعنی ناصر بخشی، بابک بیداریان و یک هنرمند ایرانی مقیم آمریکا به نام «جیسون نوشین» در «رو گالری» منجر خواهد شد که امیدوارم امسال هم موفقیت سال گذشته را بتوانیم تکرار کنیم. بابک بیداریان و ناصر بخشی هنرمندانی هستند که با وجود حضور در نمایشگاه سال گذشته، بهتر دیدیم تا آثار بیشتری از آنان را برای مخاطبان نیویورکی ارائه کنیم. همینجا لازم است اشاره کنم اواخر فروردین امسال نیز نمایشی از آثار نقاشی و چیدمان ناصر بخشی، هنرمند تبریزی را در همکاری با گالری آران در تهران برگزار کردیم که این نمایش هم با استقبال بسیار خوبی روبهرو شد. بهاینترتیب، در همکاری با گالری آران نیز برنامههایی برای معرفی استعدادهای جوان ایرانی داریم؛ ازجمله نمایشگاهی از عکسهای نغمه قاسملو در 13 شهریور که اخیرا تعدادی از آثار او را به موزه «لکما» در لسآنجلس و تعدادی دیگر را به مجموعهداران هنری آمریکا ارائه کردم. درحالحاضر مصمم هستیم هرساله مجموعهای در معرفی هنر معاصر ایران به شکلهای مختلف در نیویورک داشته باشیم تا بهاینترتیب بازهم بتوانیم توجه به هنرمندان ایرانی را در فضای هنری و رسانههای آمریکایی جلب کنیم. از نظر ما، مطرحشدن نام این هنرمندان در نیویورک که بهنوعی قطب هنری حال حاضر جهان شمرده میشود، بسیار اهمیت دارد و هدف عمده ما این است که دنیا بداند ایران چه جوانان هنرمند و خلاقی دارد و این روند شناسایی و معرفی هنرمندان ایرانی را ادامه دهیم. همزمان و در مسیر گسترش فعالیتهایمان در معرفی هنر معاصر ایران و برای شناسایی هنرمندان بااستعداد ایرانی، به این نتیجه رسیدم ایجاد پایگاهی در داخل کشور هم موردنیاز است؛ اگرچه همین حالا هم وقتی به تهران میآیم، نمیدانم هنرمندهای جوان ایرانی چطور از آمدنم باخبر میشوند و از من میخواهند آثارشان را ببینم؛ به طوری که در مدت حضورم در ایران مرتب در حال سرزدن به آتلیههای هنرمندان در سراسر کشور و ارزیابی آثارشان هستم و این برای من باعث خوشحالی است. همیشه علاقهمند بودهام یک پایگاه هنری در ایران داشته باشم اما همیشه فکر میکردم آیا این پایگاه باید در تهران باشد؟ از دید من، گالریهای متعددی در تهران فعال شدهاند و هر روز هم بر تعدادشان اضافه میشود، اما پایتختمان تا حدی دارد وجهه هنریاش را از دست میدهد و به فعالیتهای تجاری صرف بیشتر نزدیک میشود. اگرچه از طرفی خوشحالم مکانهای هنری دیگری به این شهر اضافه شده اما از جهت دیگر، معتقدم پررنگترشدن وجه تجاری موجب شده عمقی که در هنر جوانان ایرانی میبینیم تا اندازهای در سایه قرار گیرد. اضافه بر اینها، معتقدم تهران از نظر تعدد گالریهای هنری اشباع شده و به همین دلیل تصمیم گرفتم پایگاه هنریام را خارج از تهران برپا کنم. بر این اساس، دیماه سال گذشته که به ایران آمدم با همکاری یکی از دوستان، گالری «نارنج» را در شیراز افتتاح کردیم که البته مقدمات آمادهسازی آن به یک سال پیش برمیگشت. در سفرهایی که در این سالها به شیراز داشتم، متوجه شدم در همین شهر هنرمندهای بااستعداد زیادی داریم که تاکنون شناخته نشدهاند و از اینکه توانستیم یک گالری حرفهای در شیراز راهاندازی کنیم، خیلی خوشحال شدم. برای من مهم بود این گالری حرفهای و استاندارد باشد و تصمیم این شد در سال اول فعالیت، بیشتر آثار هنرمندان شیرازی را نمایش دهیم که بهجز کورش قاضیمراد، دیگر هنرمندانی که آثارشان در این فاصله در گالری نارنج به نمایش درآمد همه اهل همین شهر بودند. در همین روزهای پیشرو هم گالری نارنج آثار زهرا قراخانی، هنرمند جوان اصفهانی را میزبانی خواهد کرد که در سفری به اصفهان با آثار زیبای او آشنا شدم. البته باید عنوان کنم فعالیت یک گالری حرفهای در شهرستانها زمان میبرد تا جا بیفتد. بهویژه که کارکرد این گالری برای من بهمنزله بخشی از شبکهای است که قصد دارد استعدادهای هنر امروز ایران را در وسعتی بزرگتر معرفی کند. برای مثال باید بگویم مرضیه فخر که اولین نمایشگاه گالری نارنج به آثار او اختصاص پیدا کرد، هنرمندی بود که پیش از افتتاحیه نمایشگاه او در شیراز تعدادی از آثار او را به مجموعهداران نیویورک ارائه کرده بودم. همانطور که گفتم جاانداختن فعالیتهای حرفهای در خارج از پایتخت زمانبر است؛ بااینحال این امیدواری را دارم که علاوه بر شناساندن فعالیتهای گالری نارنج در شیراز، بتوانم در تداوم فعالیتهایم شعبههای دیگر نارنج را در اصفهان، تبریز و دیگر شهرها برپا کنم و بهاینترتیب آثار هنرمندان در گالریهای استاندارد و حرفهای در شهرهای خودشان معرفی شود. اصل مسئله برای من این است که هنرمند جوان ایرانی این امید را داشته باشد که یک گالری در جهت حمایت از آنها گام برمیدارد؛ حالا چه از نظر فروش یا معرفی، چراکه همه هنرمندانی که من با آنها سروکار دارم تنها منبع درآمدشان کار هنری است و من هم سعی دارم بهاندازه توان و امکاناتم از آنها حمایت کنم. همچنین این امیدواری را دارم که در صورت جاافتادن گالری نارنج دیگران هم تشویق به راهاندازی چنین مکانهایی برای ارائه آثار هنرمندان شوند و حتی رقابتی در این زمینه در شهرهای ایران ایجاد شود؛ فکر میکنم رقابت موجب میشود فضای هنری در شهرهای ما هم گرمتر شود. درمجموع همه این فعالیتها در کنار ارتباطاتی که با موزهها و مجموعهداران در آمریکا دارم، در حقیقت شبکهای را به وجود آورده که قصد من استفاده از تمام امکانات آن برای معرفی هنر امروز ایران است. در همین فاصله و با فضایی که برای ورود توریستها به کشور باز شده و بهخصوص در این چند ماهی که گالری نارنج در ایران فعال شده، دو گروه یکی با نظارت موزه «متروپولیتن» نیویورک و گروهی دیگر از موزه «لکما» و همچنین از موزه «مت» به شیراز آمدهاند و علاوه بر بازدید از دیدنیهای این شهر در گالری نارنج حضور پیدا کرده و آثاری از هنرمندان این شهر را خریداری کردهاند. این اقدام انرژی مثبت زیادی به این هنرمندان جوان داده است؛ بهاینترتیب تأسیس گالری نارنج و افزودهشدن آن به این شبکه، امکان تازهای را برای ارائه و معرفی آثار هنرمندان ایرانی ایجاد کرده است و دسترسی من به مراکز هنری خارج از کشور و ایجاد پایگاه در داخل، در حقیقت حلقههای این زنجیره را تکمیل میکند. برای نمونه در این سالها تعداد زیادی از آثار هنرمندان ایرانی را به موزه لکما ارائه کردهام؛ علاوه بر این در پروندهای که موزههای غربی تحتعنوان هنر معاصر خاورمیانه دنبال میکنند، علاقهمند به خریداری آثار هنرمندان ایرانی بهخصوص جوانترها شدهاند که به جرئت میتوانم بگویم نزدیک به 70 درصد خریدشان مربوط به آثار ایرانی و 30 درصد باقیمانده از کشورهای دیگر خاورمیانه است. همه اینها امروز فضایی ایجاد کرده که میتوان به معرفی هرچهبیشتر هنرمندان ایرانی در سطح جهانی امیدوار بود و در این مسیر قدمهای بیشتری برداشت.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.