لزوم تغییر محدوده تعادلی دلار
محسن قادری . تحلیلگر بازار ارز، طلا و بورس
اگر نگاهی به شاخص بورس تهران در هفتهای که گذشت بیندازیم، با یک خط با شیب صفر روبهرو میشویم؛ بازاری کمرونق، اگر نگوییم بیرونق، راکد و بسیار کمنوسان. این فقط بازار بورس نیست که چنین وضعی دارد، بلکه اغلب بازارها و تقریبا کل اقتصاد است که دچار چنین رکودی هستند. همه اینها با وجود این است که سایه بزرگترین تهدیدهای سیاسی از سر بازار یکی پس از دیگری کنار میرود. برای نبود رونق و رکود موجود در بازارها، دلایل بسیاری بر شمرده میشود که سیاست انقباضی بسیار شدید بانک مرکزی برای کنترل تورم، اصلیترین این دلایل است؛ اما آیا سیاست کنترل نقدینگی فقط برای کنترل تورم است؟ نگاهی به صورتهای مالی حتی تا این حد غیرشفاف بانکها هم وضعیت بغرنج آنها را نمایان میکند؛ مطالبات سوختشدهای که بانکها از شناسایی آنها هراس دارند، میراثی که دولت قبل با بسیاری مشکلات دیگر برای این دولت باقی گذاشته است، نظیر وامهای کوچک، اما پرتعدادی که برای بانکها مطالبه آنها بسیار سخت و پرهزینه است؛ رقابت بانکها، مؤسسات مجاز و غیرمجاز مالی و اعتباری برای بالابردن بهره بانکی، سود مشارکت در تولید در شرکتهایی نظیر ایرانخودرو، سود اوراق مشارکت شرکتها و شهرداریها را هم باید به این موارد افزود. به نظر نمیآید که در این رکود موجود، این نرخهای بالا نشان از نیاز بخش تولید باشد، بلکه اینها برای جلوگیری از خروج نقدینگی از این بانکها و شرکتهای ورشکسته است؛ نگاهی به آمار اوراق و صندوقهای با درآمد ثابت نشان میدهد نقدینگی به کدام سو در حرکت است. تا زمانی که بانکها به چنین وضعیتی دچارند، نمیتوان به خروج واقعی از رکود در صنایع مختلف امیدوار بود و این مهم نیازمند ورود آرام شرکتها و بانکهای خارجی و به تبع آن ورود سرمایه خارجی است. در بازار نفت هم نوسانات به اوج خود رسیده است؛ طوری که دوشنبه گذشته فقط در یک ساعت بیش از هفت درصد افزایش قیمت داشت؛ اگر به نمودار قیمتی نفت در هفته گذشته نگاهی بیندازیم، بسیاری از این نوسانات چند درصدی در طول فقط یک ساعت را بارها میبینیم. یکی از دلایل این رفتار بازار مقاومت در مقابل کاهش بیشتر قیمت است، اما اگر جنگ قیمتی بین تولیدکنندگان بزرگ نفت که هم به دلایل فنی و هم به دلایل سیاسی اتفاق افتاده، ادامه یابد به نظر نمیآید کاهش بیشتر قیمتها دور از انتظار باشد، تا اینکه تغییری در ساختار بنیادی بازار به وجود آید، نظیر اینکه یکسری از میدانهای نفتی دیگر نتوانند با قیمتهای موجود حتی هزینههای متغیر خود را هم پوشش دهند. یکی دیگر از دلایل صعودهای شارپ بازار این است که سفتهبازان بازار (در مقابل پوششدهندگان ریسک) به طور خالص در پوزیشن فروش قرار گرفتهاند. این امر موجب میشود، با کمی نوسان رو به بالا، سفتهبازان بازار، دومینووار پوزیشنهایشان بسته شود و قیمتها بالا رود تا اینکه دوباره بازار به تعادل قیمتی جدیدی برسد. این کاهش قیمت نفت هم به طور مستقیم در صنایع وابسته و هم به طور غیرمستقیم (کاهش درآمد دولت و در نتیجه سایه افزایش مالیات و همچنین کاهش هزینههای دولت) روی کل اقتصاد و در نتیجه روی بازار بورس تأثیر منفی داشته است. در بازار ارز هم قیمت دلار به آرامی رو به بالا حرکت میکند که دلایل متعددی میتواند داشته باشد؛ یکی کاهش قیمت نفت است که تأثیر آن روی قیمت دلار در اقتصاد بهشدت وابسته به نفت ایران، کاملا واضح است. از طرف دیگر کسانی که منتظر نتیجه مذاکرات برای خرید دلار موردنیازشان بودهاند، در چند هفته گذشته شروع به خریدهای خود کردهاند که این امر نیز قیمت را متأثر کرده است. از طرفی در دو سال گذشته دلار جز در موارد اندکی در محدوده ثابتی بوده که این تثبیت قیمت با محیط تورمی موجود ناسازگار است و بر این اساس باید محدوده تعادلی دلار در سال جاری تغییر کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.