|

خداداد شگل‌زهی، قیچک‌نواز برجسته بلوچستان

غیر از هنر کاری بلد نیستیم

شرق: «آن را بردند، فقط انجمن موسیقی دو میلیون کمک کرد». استاد خداداد شگل‌زهی به همین سادگی حرف می‌زد و منظور از «آن»، همان قیچکی است که سال گذشته به سرقت رفت؛ ساز قیچکی که متعلق به استاد خداداد شگل‌زهی بود و در حالی به سرقت رفت که قرار بود این موسیقی‌دان نواحی ایران، با فروش آن، بخشی از بدهی خود را برای درمان بیماری برادرش بپردازد. حالا قرار است این موسیقی‌دان در برنامه «شب‌های موسیقی نواحی» شرکت کند. شگل‌زهی بیش از همه از بی‌توجهی‌ها گله داشت: «راضی نیستم. به ما نمی‌رسند، ما هنرمندیم ولی چیزی نداریم». او تصویری کامل از مردمان سرزمین خودش است. ساده و بی‌ریا حرف می‌زند: «غیر از هنر چیزی نداریم، کاری بلد نیستیم. کاش بیشتر توجه کنند». این نوازنده برجسته قیچک 57 سال دارد و به سنت معمول، موسیقی را از نوجوانی آموخته است: «از 15سالگی با پدر و برادرم شروع کردم. آنها استادانم بودند. آنها مرا راهنمایی کردند» و تأکید می‌کند که بیشتر نوازندگان در این خطه، موسیقی را از پدران خود آموخته‌ا‌ند: «اینجا همین‌طوری است. همه یا پدرشان می‌نواخته یا برادرشان. جای دیگری که نیست. همان‌ها هستند که یاد می‌دهند و ما هم یاد گرفتیم». در جواب اینکه شرایط موسیقی در آنجا چگونه است و آیا توجهی به موسیقی آنها می‌شود، می‌گوید که موسیقی پاپ برای جوان‌ها انگار جذاب‌تر است: «نمی‌دانم والا. کاری به ما ندارند. مراسمی باشد، عروسی‌ای باشد که ما برویم اجرا کنیم، کسانی که پیرسال هستند بیشتر ما را می‌بینند. ما را بیشتر دوست دارند. جوان‌ها هم همین موسیقی پاپ را دوست دارند». موجز و صادقانه حرف می‌زند. گویی حرف‌ها در سازش سر باز می‌کنند؛ حرف‌هایی که حدود مرزهای سیستان فراتر رفته است. حرف‌های او اما دردناکند؛ وقتی پس از سال‌ها نواختن در ایران می‌گوید: «ما خیلی جاها اجرا کردیم. در ایران. هم تهران و هم شهرستان‌ها. خارج از ایران هم رفتیم. فرانسه، بلژیک و آلمان. خیلی به ما توجه می‌کردند. آنها بهترند». بااین‌همه می‌گوید حساب درویشی و مغازه‌ای جداست. می‌گوید آنها او را دوست دارند و قدر هنرش را می‌دانند و البته او هم قدردان آنهاست: «ما را دوست دارند که دعوتمان می‌کنند. ساز ما را دوست دارند، به ما علاقه دارند. آقای درویشی و آقای مغازه‌ای به ما خیلی توجه می‌کنند. انشاءالله همه کسانی که هوای ما را دارند سلامت باشند» و البته معتقد است جشنواره آیینه‌دار باعث خوشحالی اوست: «ما همین را داریم. ما را خوشحال می‌کند. همین که می‌آییم اجرا می‌کنیم. ما را می‌بینند. می‌شنوند. جای دیگری که زیاد نیست. همین جشنواره‌هاست فقط». این حرف‌ها شاید بیش از هر چیز هشداری باشد برای مدیران فرهنگی تا از یاد نبرند که موسیقی نواحی نیازمند توجهی بیش از پیش است. خداداد شگل‌زهی از بزرگان موسیقی بلوچستان به‌شمار می‌رود. او نوازنده برجسته قیچک است و همچون بسیاری دیگر از موسیقی‌دانان موسیقی نواحی محل درآمدش از همین نوازندگی است. قیچک‌نوازی او در آلبومی که محمدرضا درویشی آن را منتشر کرد، در مراسم‌های گواتی با دیگر هم‌قطاران خود ثبت شده و حالا بخش ماندگاری از موسیقی نواحی ایران است. شگل‌زهی و گروه چهارنفره‌اش قرار است با سازهای قیچک، بنجو، تنبورک و سه‌تار در برنامه «شب‌های موسیقی نواحی» شرکت کنند. آنها برنامه خود را در دو بخش موسیقی عرفانی منطقه و سوت‌های شادمانه بلوچی جمعه 13 شهریور از ساعت 21 تا 23 اجرا می‌کنند. این برنامه بخشی از فستیوال آیینه‌دار است که برای حمایت و تشویق هنرمندان جوان موسیقی نواحی اجرا می‌شود. پیش‌فروش بلیت این شب‌ها از طریق سایت پیشنهاد به آدرس peeshnahad. ir در دسترس است. علاقه‌مندان می‌توانند با رفتن به این سایت و با توجه به برنامه اجرائی که در سایت ارائه شده است، اجرا و گروه موردعلاقه‌ خود را انتخاب و بلیت آن‌ را خریداری کنند. بلیت هر اجرا 25 هزار تومان است. فستیوال آیینه‌‌دار با حضور محمدرضا درویشی به‌عنوان دبیرعلمی و علی مغازه‌ای به‌عنوان دبیر اجرائی از سال 92 با همت بخش خصوصی کار خود را با هدف ارائه موسیقی نواحی ایران و ثبت و حفظ این میراث معنوی آغاز کرد. این فستیوال در نخستین نوبت در مهرماه سال 92 با حضور 30 هنرمند موسیقی از شرق و جنوب‌شرق کشور و مناطق تربت‌جام، باخرز و سیستان و‌بلوچستان در خانه هنرمندان ایران برگزار شد. دومین دوره این فستیوال نیز اردیبهشت سال 94 با تمرکز بر موسیقی جنوب ایران با حضور120 هنرمند از هرمزگان، بوشهر و خوزستان در تالار رودکی و وحدت برگزار شد. این برنامه بخشی از جشنواره آیینه‌دار است که برای حمایت و تشویق هنرمندان جوان موسیقی نواحی اجرا می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.