|

شل‌کن، انقباضی، سفت‌کن

پوریا عالمی

ما از بچگی به سیاست شل‌کن - سفت‌کن عادت کرده‌ایم. سر ماه که مرحله شل‌کن بود، پدر ما سر کیسه را شل می‌کرد و پول‌توجیبی را مثل وام بی‌بهره قرض‌الپس‌نده اُورت به جیب ما واریز می‌کرد. وسط‌های ماه ما درخواست وام می‌دادیم که رد می‌شد و سیاست انقباضی در پیش می‌گرفت. آخرهای ماه هم که بالکل می‌زد زیر میز و سیاست سفت‌کن را اتخاذ می‌کرد. این وضعیت اقتصادی بود اما وضعیت اجتماعی هم همین‌طور بود. اول ماه که شل‌کن، بود با کارنامه و نمره تک کنار می‌آمد و یک نیشگون می‌گرفت و می‌گفت‌ ای شیطون. وسط ماه که فضا انقباضی بود، در حد تلمیحات ظریف با ما حرف می‌زد و از کنایه و طنز سرکوفت‌گرانه بسیار بهره می‌برد و هی بچه‌های مردم را می‌زد توی سر ما که نمره‌شان خوب است و درس می‌خوانند و من با این وضع درس‌خواندن به درد بستن به گاری هم نمی‌خورم. آخر ماه هم که فضا سفت‌کن بود، ما را دمر می‌خواباند و با ترکه انار سیاست‌های کلی تربیتی‌اش را ضربه‌ضربه و شترق‌شترق پشت ما و کف پای ما نهادینه می‌کرد. این وضعیت خانه ما بود. در این سه مرحله، مادر ما نیز در اول ماه که سیاست شل‌کن بود، می‌توانست با کل خاندانش معاشرت کند و برود شب پیش مادرش بماند. وسط ماه که فضا انقباضی بود، مادر ما باید مراعات و در معاشرتش دقت می‌کرد و هی هم نمی‌رفت سر کوچه پیش بقال و چقال قسطی چیزمیز بگیرد. آخر ماه هم که فضا سفت‌کن بود، حتی دایی‌ها حق نداشتند بیایند خانه و مادر ما کلا ارتباطش را با جهان هستی و هستی همسایه‌مان و دیگر همسایه‌ها قطع می‌کرد. فقط اینها نبود. آبجی کوچیکه ما، آبجی مِلی، که طفلی خردسال بود، ابتدای ماه، که فضا شل‌کن بود، می‌توانست وقتی گرسنه‌اش است خانه را روی سرش بگذارد و اووووئه اوووووئه... گریه کند و اعتراضش را نسبت به وضعیت شیر خشک به اطلاع مدیریت خانه برساند. وسط ماه که فضا انقباضی بود، کل اعتراضی که می‌توانست بکند این بود که بعد از خوردن شیر، مادرمان دوتا بزند پشتش و او هم به نشانه اعتراض بسیار خفیف وضعیت شیر خشک خانه را نقد سازنده کند و یک آروغ یواش بزند. ما هم به این رفتارش می‌خندیدیم و بهش می‌گفتیم سازشکار. آخر ماه اما اگر شیر خشک هم در خانه نبود و به دلیل مشکلات اقتصادی آخر برج که حقوق ته کشیده بود، جای شیر خشک از گچ و دوغاب استفاده می‌کردند، باید زبان به دندان می‌گرفت و دوغابش را می‌خورد و در مذمت شیر خشک نظر می‌داد و قدردان پدر ما بود.

حالا همه اینها وضعیت نوشتن روزانه در مطبوعات است. سه مرحله شل‌کن، انقباضی، سفت‌کن داریم. در مرحله اول ما هرچی به دهانمان برسد می‌گوییم. در مرحله دوم هرچی به ذهنمان برسد هم نمی‌گوییم. در مرحله سوم هم که اصولا فرقی نمی‌کند ما چی به دهانمان یا ذهنمان می‌رسد؛ مسئولان روزنامه نمی‌گذارند دهان‌مان را باز کنیم و حرفمان را بزنیم. حالا یک روزهایی هی ای‌میل می‌زنید و زنگ می‌زنید که چرا ستون آچارکشی نداریم، خودتان سبک‌سنگین کنید ببینید در چه مرحله‌ای هستیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.