حفاظت از منابع با توپ پلیمری
حل مشکل کمآبی
قدیر فرهادی
برخی که اطلاعاتشان کمتر است، همیشه شیمی و پتروشیمی را متهم کردهاند که محصولاتشان با طبیعت سازگار نیست و دردسرهایی برای محیطزیست به وجود آورده است. آنها برای اثبات ادعایشان مواردی مانند انواع پلاستیکها را مثال میزنند که در موارد بسیاری (تقریبا در بستهبندی همه انواع کالاهای تولیدشده در کارخانهها) کاربرد دارد، ولی در طبیعت تجزیه نمیشود و باعث آلودگیهای دیرپا در محیط زیست میشود. تولید مکملها و افزودنیها به بنزین (از جمله ترکیبات سربدار) از جمله دیگر انتقادها به دستاوردهای علم شیمی است، اما این بار شیمی و پتروشیمی و پلیمر تلاش دارند دین خود را به محیط زیست ادا کنند. یکی از مشکلات قدیمی بشر برای کشاورزی و حتی زندگی روزمره، تأمین آب در تمام طول سال است. ساخت سد یکی از قدیمیترین روشهاست. اما مشکل این است که آب جمعشده در پشت سدها، (که اتفاقا مساحت زیادی هم دارد)، در اثر تابش بیدریغ خورشید، بخار میشود. بخارشدن آب مشکلات دیگری را در پی دارد از جمله هدررفتن آب که در تقابل با هدف ساختن سد (یعنی ذخیره آب) است. بخار آب یکی از گازهای گلخانهای است و میتواند باعث تشدید گرمایش جهانی نیز بشود. به هر روی این مشکل سالیان زیادی ادامه داشت تا اینکه دانشمندان بهتازگی راهحلی برای آن یافتند.
پوشاندن سطح یک مخزن آب با استفاده از توپهایی از جنس پلیمر میتواند از تبخیر مقدار زیادی آب در طول سال پیشگیری کند و این یعنی تأمین مقدار بیشتری آب برای شهری تشنه. علاوه بر این کارشناسان میتوپند وقتی سطح آب را با مادهای تیرهرنگ میپوشانیم، دمای آب کمتر میشود و علاوه بر کاهش مقدار تبخیر آب، باعث کاهش فعالیت جلبکها، باکتریها، میکروبها و دیگر ارگانیسمهای بیماریزا میشود. تحقیقات برای استفاده از این توپها از سال 2008 شروع شده است و به گفته کارشناسان میتواند باعث کاهش 85 تا 90 درصد تبخیر آب شود. این توپها تا 25 سال دوام دارند و سطحشان هم با مادهای پوشانده شده تا نور فرابنفش خورشید را بازتاب دهند و تجزیه نشوند. علاوه بر این سوراخهایی دارند که آب در آنها نفوذ میکند و سنگینتر میشوند و در نتیجه در اثر وزش باد به اطراف پراکنده نمیشوند. نشریه نشنال جئوگرافیک در گزارشی که اخیرا منتشر کرده، ایده این کار را به «برین وایت» کارمند و زیستشناس بازنشسته اداره آب و انرژی لسآنجلس منتسب کرده است. براساس این گزارش، از این روش پیش از این هم برای دورکردن پرندگان از منابع آب کنار باند فرودگاهها استفاده شده است. اما از اینها گذشته روزنامه شهروند شنبه گذشته (هفتم شهریور) گفتوتوپی با «پدرام محمدی» انجام داده است که بهگفته او استفاده از توپهای سیاهرنگ برای پوشاندن سطح منابع آب، ایده او بوده است. «پدرام محمدی» سال 1353 در شهرکرد به دنیا آمد و در ایران مهندسی شیمی خواند. او سال 2009 تصمیم گرفت در رشته مهندسی حفاظت محیط زیست ادامه تحصیل دهد. تز پایاننامه فوق لیسانسش، استفاده از توپهای پلاستیکی برای کاهش میزان تبخیر آب بود. «محمدی» میتوپد بهتازگی برای ثبت این ایده در ایران اقدام کرده است. این ایده در قاره آمریکا و چند کشوری که جزء اتحادیه اروپا نیستند، مثل انگلستان، سوئیس و ترکیه هم ثبت شده است. او در مورد مشکلات خود برای ثبت این ایده در اروپا به نام یک ایرانی میتوپد: اتفاقا سر این موضوع با شرکتی که کار میکردم، مشکل پیدا کردم. چون گفتند باید طرح را به شرکت آلمانی که با آنها کار میکردم، بفروشم. من قبول نکردم. به همراه یکی از همکاران، از شرکت جدا شدیم.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.