گزارشی از فعالیتهای ایران در نمایشگاه هوایی ماکس روسیه
نمایشگاهی که در نوع خود بزرگترین نبود
محمدحسین جهانپناه . خبرنگار حوزه هوانوردی
دوازدهمین نمایشگاه هوایی روسیه (ماکس) سوم تا هشتم شهریورماه امسال در فضایی متفاوت در حومه مسکو برگزار شد. نمایشگاه امسال در غیاب پررنگ شرکتهای غربی، عمدتا جلوهای نظامی داشت. در این بین، حضور پررنگ کشورمان و خبرهای مرتبط با خریدهای احتمالی ایران از روسیه در حوزه هوانوردی، بیش از هر چیزی جلب توجه میکرد. با وجود این، در ماکس امسال برخلاف دورههای پیش، خبری از قراردادهای بزرگ یا توافقات مهم تجاری در حوزه هوانوردی نبود؛ موضوعی که نتیجه مستقیم روابط ابری روسیه و غرب بر سر بحران اوکراین شمرده میشود. بهعلاوه، تحریمهای اروپا بر ضدروسیه ظرف دو سال گذشته، افت شدید ارزش روبل را در پی داشته که بهوضوح تأثیر خاص خود را در صنعت هوانوردی این کشور نیز گذاشته است. نمایشگاه هوایی ماکس روسیه از سال1993 بهصورت مرتب هر دو سال یکبار در شهر کوچک ژوکوفسکی در حومه مسکو برگزار میشود. این نمایشگاه از بسیاری جهات، همیشه حکم ویترین محصولات روسی را در حوزههای مختلف داشته است؛ از پدافند هوایی گرفته تا جتهای جنگی و مسافربر. نمایشگاه امسال در نوع خود بزرگترین نمایشگاه ماکس نبود؛ بهویژه که به جز ایرباس، هیچ شرکت غربی حضوری پررنگ در نمایشگاه نداشت. عمده قراردادهایی که در نمایشگاه امسال اعلام شدند، مربوط به سفارشهای نیروی هوایی و وزارت دفاع روسیه به شرکتهای روسی بودند. در این بین، اخبار مرتبط با ایران هم در طول روزهای نمایشگاه توجه زیادی را به خود جلب کرد. بهویژه که دکتر «ستاری»، معاون علمی رئیسجمهور، بههمراه دکتر «منطقی»، رئیس سازمان صنایع هوایی، نیز از نمایشگاه بازدید داشتند. بهعلاوه، این دومین حضور ایران برای ارائه محصولات در نمایشگاه ماکس روسیه بود. خریدهای ایران ایران در طول نمایشگاه، رسما هیچ قراردادی نبست با این حال، اخبار حواشی خریدهای احتمالی ایران زیاد بود. بهعلاوه، مقامات حاضر، گفتوگو بر سر برخی از این موضوعات را تأیید کردند. دکتر «ستاری» در روز نخست نمایشگاه، نزدیک به یکساعتونیم در طول بازدید «پوتین» از نمایشگاه ماکس، با وی درباره موضوعات مختلف گفتوگو داشت. اگرچه اطلاعات دقیقی از محتوای این گفتوگوها منتشر نشد، اما با این همه، حدسزدن بخشی از این گفتوگوها مشکل نیست، بهویژه که در طول بازدید از غرفه ایران، برخی خبرها را بهصورت ضمنی تأیید کردند. اگرچه او همچنان تأکید کرد که هیچ قراردادی امضا نشده و امضای قراردادها برعهده تیم تجاری خواهد بود. «ستاری» تأیید کرد با روسیه درباره خرید جنگندههای سوخو-30 و همچنین مدل جدید پدافند هوایی اس-300 (اس-300ویام یا آنتی2500)صحبت شده است، هرچند توضیحی درباره چندوچون گفتوگوها در این زمینه نداد. بهعلاوه، ظاهرا درباره بهروزرسانی جنگندههای روسی کنونی ایران (میگ-29 و سوخو-24) نیز گفتوگوهایی شده است. دراینمیان، شاید مهمترین بخش گفتوگوها به خرید هواپیمای مسافربری سوخو-100 اختصاص داشت. دکتر «منطقی» در این نمایشگاه، صحبتهای جدی درباره سوخو-100 را تأیید کرد. از قرار، شرکتهایی مثل کیشایر و کاسپین متقاضی هواپیما خواهند بود. هرچند دراینمیان، سؤالاتی جدی درباره پروژه سوخو-100، بیپاسخ باقی ماند. سوخو-100 هواپیمای مسافربری صد نفرهای است که پیشرفتهترین هواپیمای مسافربری روسیه شمرده میشود. این هواپیما که با همکاری شرکتهای غربی بهویژه آلنیای ایتالیا (فعال در زمینه ساخت سیستمهای ناوبری و هدایت پرواز) توسعه داده شده است، در حال حاضر در نوک پیکان بازاریابی حوزه هوانوردی روسیه قرار دارد. سوخو-100، چهار سال پیش وارد خدمت شد و از آن زمان تاکنون سوخو، یکصد فروند از آن را تولید کرده است. با این حال، عمدتا، شرکتهای روسی مشتری آن بودند. هرچند مشتریانی از ایتالیا و آمریکا نیز برای تعدادی سفارش دادهاند، اما سوخو تاکنون نتوانسته است مشتریان بینالمللی بیشتری را متقاعد کند از این نوع هواپیما بخرند. هواپیما با قیمت تمامشدهای کمتر از 35 میلیون دلار، بهمراتب کمتر از نمونههای غربی، قیمت دارد. همین موضوع هم احتمالا یکی از دلایل اصلی علاقه شرکتهای کوچک و دولت به این هواپیماست. با وجود این، نظر به پیشزمینه نهچندان مناسب هواپیماهای روسی در ایران و خدمات پس از فروش معمولا نامناسب روسها و نامشخصبودن هزینههای مرتبط با فراهمکردن زیرساخت (بهویژه در شرایط افول روبل در برابر دلار)، سؤالات زیادی درباره این هواپیما مطرح میشود. بهعلاوه مشخص نیست خود شرکتهای هوایی تا چه حد با سوخو درباره این هواپیما گفتوگو کردهاند. علاوه بر این خبرها، ایران برای خرید هواپیمای جدیدی برای بارورسازی ابرها و گونه جدیدی از هواپیمای ترابری آنتونف-76 برای نیروهای نظامی، نیز گفتوگو کرده بود. جالب اینکه دکتر «منطقی» از علاقه روسها به پهپادهای ایرانی خبر داد. از قرار، روسها نسبت به خرید موتور و پهپادهای کوچک ایرانی علاقه نشان دادهاند. با این حال، اطلاعات زیادی درباره این اظهار علاقه انتشار نیافت. ایران و ماکس ایران در نمایشگاه امسال در قالب دو غرفه حضور داشت؛ یکی غرفه 105متری بزرگی که نقش غرفه اصلی ایران را بازی میکرد و میزبان شرکتهای همکار وابسته به ستاد توسعه صنایع هوانوردی، اتحادیه صنایع هوایی و فضایی و مرکزملی فضایی ایران بود. دیگری غرفه کوچکی در کنار شرکتهای چینی و اروپایی که به شرکتهای دانشبنیان تعلق داشت. در غرفه اصلی ایران، باوجود تلاش مسئولان غرفه، متأسفانه خبری از محصولات اصلی حوزه هوانوردی ایران نبود. بهجز کپسول اصلی پرتاب آزمایشی میمون به فضا، ماکت راکتهای پرتابگر ماهواره ایران (سفیر و سیمرغ) بهعلاوه ماکت ایران-140، خبری از دیگر محصولات مهم کشور در غرفه نبود. هرچند ماکت موشکهای ایرانی توجه زیادی را به خود جلب کرد، اما نبود دیگر محصولات حوزه هوانوردی ایران، بهویژه هواپیماهای بدونسرنشین، به خودیخود جای سؤال داشت. شاید اگر قبل از شرکت ایران در نمایشگاه، مشخص شده بود هدف از شرکت ایران در ماکس چیست، شرکتهای شرکتکننده نیز منافع بیشتری از آن میبردند، بهویژه اینکه نمایشگاههایی مثل این، شرایط خوبی برای گفتوگوهای شرکتهای ایران برای خرید یا فروش فراهم میکند و موجب کارآفرینی و توسعه تکنولوژی بومی میشود. ضمن اینکه شرکتهای حاضر نیز فضای کافی برای عرضه محصولات ساخت خود نداشتند یا دستکم اینطور بهنظر میرسید. به این ترتیب، شاید اگر این شرکتها میتوانستند هرکدام غرفههای تخصصی خود را داشته باشند یا دستکم آزادی بیشتری در آرایش فضای خود داشتند، شرایط حضور آنان بهتر میشد. حضور ماکت ایران-140 نیز خود جای سؤال داشت. بهویژه که دکتر «منطقی» توقف تولید آن (دستکم در حوزه غیرنظامی) را تأیید کرد. بهعلاوه، او ضمن رد گزارش منتشرشده درباره علت سانحه این هواپیما، گزارش موردنظر را شتابزده خواند. او گفت گزارش نهایی ایران-140 بهطور مفصل در آینده منتشر خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.