|

به بهانه نمایشگاه امید ابراهیم

تو اینجایی کنار فکرهای من ایستاده...

ژوبین بختیار: نمایشگاه تجربیات نقاشی و چیدمان امید ابراهیم که در باغ‌موزه قصر برگزار شد یکی از معدود نمایشگاه‌هایی بود که حرف‌های تازه‌ای داشت و می‌توانست هنر شیدایان و بازدیدکنندگان عادی را به یک میزان به وجد بیاورد. ویژگی اصلی این نمایشگاه ایده‌هایی بود که به‌شکلی ساده اجرا شده بودند؛ با ساده‌ترین و دم‌دستی‌ترین ابزار موجود برای خلق یک اثر. کارهای به‌نمایش‌درآمده شامل دو جنس متفاوت بودند؛ یکی کارهای شاهنامه که خود نوشته جداگانه‌ای می‌طلبد و در این نمایشگاه نیز کمرنگ‌تر بود و دیگری کارهایی که به باور من، همگی از یک تابلوی مادر زاییده شده‌اند (البته این ادعای من است و شاید خود هنرمند با آن موافق نباشد). شناخت امید ابراهیم از نظر بصری نسبت به شاهنامه است. شناختی که به پشتوانه تحصیل در رشته ارتباطات تصویری عمیق‌تر شده و توانسته ویژگی‌های بصری شاهنامه را بهتر بشناسد. برهمین‌اساس به‌خوبی توانسته شخصیت‌های شاهنامه را با توجه به کدهایی که فردوسی داده، بازآفرینی کند. نسل امروز که حتی شاید خواندن شاهنامه را هم بلد نیست با این آثار ارتباط خوبی برقرار می‌کند؛ فارغ از اینکه چقدر شاهنامه را می‌شناسد و به داستان‌هایش دلبستگی دارد. علت اصلی هم اشراف هنرمند به تکنیک‌های بصری و شناخت او از سلیقه نسل جوان است که به‌واسطه سال‌ها تدریس در دانشگاه به آن دست یافته. در میان کارهای شاهنامه که در گالری بهار به نمایش درآمد، این ویژگی به‌خوبی قابل لمس بود. تابلوی دیو سپید و پرده دوازده رخ این توانایی را دارند که دست‌کم مخاطب را به رمزورازهای داستان علاقه‌مند کنند. چراکه شیوه بازآفرینی کاراکترها برای انسان معاصر جذابیت بیشتری دارد و می‌تواند او را با خود همراه کند. چیزی که به نظر می‌رسد بسیاری از تصویرسازی‌های امروزی از شاهنامه فاقد این توانایی باشند. اما جنس دیگری از کارهای او به باور من همگی وام‌دار یک تابلوی مادر به‌نام «تو اینجایی» (you are here) هستند؛ ایده‌هایی خلاق‌اند که به سادگی بر بوم نشسته‌اند برخی چنان ساده‌اند که شما برای کپی‌کردن ایده به کمترین خلاقیتی احتیاج ندارید. یعنی می‌توانید نمونه‌ای از همان کار را بی‌آنکه کمترین تجربه هنری داشته باشید اجرا کنید. مثل همین تابلوی مادر که چیزی جز یک ایده نیست؛ خرده‌های کاغذ سفید بر روی یک بوم مشکی! اصلا اجرای پیچیده‌ای نیست؛ اما همه ارزش کار به ایده است. ایده‌ای که به اتفاق نام اثر، یک هایکوی ناب می‌سازد. تابلو به اندازه همه آن خورده‌کاغذ‌ها استعاره دارد. دیگر آثار این مجموعه مثل فراموشی، سانحه و راز ماه نیز وام‌دار همین نگرش هستند. تصویرهایی مینی‌مال که به یک بیت کوتاه پرمعنا می‌مانند. یعنی بیان بصری درنهایت ایجاز. شما برای اینکه در مینی‌مال‌ترین حالت ممکن بیشترین بار معنایی را از یک تصویر به جای بگذارید، باید به علم ارتباطات تصویری و بیان بصری اشراف داشته باشید. این ویژگی تا حد بسیار زیادی حتی ضعف‌های تکنیکی هنرمند را می‌پوشاند. یعنی برای بیان مفاهیم بیشتر، راه‌های ساده‌تر پیدا می‌کند. اینجا به نظرم همان‌جایی است که بعضی مفاهیم هنری مثل مینی‌مالیسم، شکل درست خودش را در قالب یک اثر پیدا می‌کند. هنرمند، زمان زیادی را صرف آزمون‌وخطاهای هنری‌اش کرده و سعی کرده در موجزترین شکل ممکن شعرهایش را در یک لحظه قاب‌گرفته از زمان، بسراید؛ شعرهایی تصویری که به تعداد چشمان بینندگان خوانش‌های متفاوتی دارد. این خوانش‌های متفاوت که از یک بیان بصری قدرتمند سرچشمه می‌گیرد، همگی دنباله انسان معاصر و تجربه‌های اوست و نگاهش به زندگی، به تاریخ، به اسطوره و به کهکشان‌ها و سیارات. به همه آنچه می‌داند و همه آنچه که علم هنوز برایش روشن نکرده؛ انسان معاصری میان دانستن و ندانستن. جهانی آشنا و درعین‌حال ناشناخته. بده‌بستان این جهان آشنا و ناشناخته در بیان تصویری، تبدیل به شعری پر از ایهام می‌شود که ویژگی تجربه‌گرابودنش را به بهترین شکل ممکن بیان می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.