|

«مردن به وقت شهریور» چگونه فیلمی است؟

به‌دام‌افتادن پینوکیووار

کورش جاهد

«مردن به وقت شهریور» فیلمی است درباره قشر «نوجوان» که مسائل آنها در سینمای ایران کمتر مورد توجه قرار گرفته و همچنان در ابعاد خودش از چنین فیلمی می‌توان انتظار داشت؛ فیلمی با هدف هشداردهندگی در بستر تقابل دو نسل و سختگیری‌های پدرانه که شخصیت پدر در آن، بیش از آنکه نقش تربیتی و پرورشی داشته باشد، از روی بی‌حوصلگی و نداشتن راهکار مناسب موجب دوری و فاصله‌گرفتن هرچه‌بیشتر قشر نوجوان از والدینشان می‌شود... ، مطابق معمول هم رفیق ناباب با ظاهری غیرمتعارف و با رفتار و گفتاری غیرعادی همچنان در تمام طول فیلم سعی در گمراه‌کردن پسر خوب و نسبتا سربه‌راه فیلم دارد؛ پسر نوجوانی که مشکل بزرگی در درک متقابل از پدرش (حمید فرخ‌نژاد) داشته، درحالی‌که مهربانی‌های معشوقه پدرش (هانیه توسلی) هرازگاهی موجب آرام‌ترشدن این نوجوان عاصی می‌شود. معضلی که به نظر می‌رسد جای بسیاری برای طرح مسئله در جامعه و سینما دارد، با وجود فضاسازی مناسب و قابل‌توجه در نشان‌دادن رابطه سرد پدر و پسر در این فیلم، به‌لحاظ شخصیت‌پردازی متأسفانه در قالبی کلیشه‌ای عرضه شده و داستان یک نوجوان در سال‌های بحرانی و در برخورد با محیط و والدین، به‌گونه‌ای نشان داده شده و الزاما در خانواده‌ای ازهم‌پاشیده جریان دارد که طبق قاعده همیشگی مادر خانواده حضور نداشته و پدر هم معشوقه‌ای جوان اختیار کرده است! گویا این قبیل مشکلات تنها در کمین خانواده‌هایی این‌چنین قرار داشته و ناگزیر باید حس کنیم چنین مشکلاتی هیچ‌گاه برای خانواده‌های معمولی ایجاد نمی‌شود! از سوی دیگر با وجود اینکه گرایش شخصیت اصلی (پسر نوجوان) به موسیقی و نواختن کیبورد می‌تواند از جمله علایق تعریف‌شده این شخصیت در نظر گرفته شود، اما آشنایی او با یک نوجوان به‌غایت خلافکار که به دزدی و کلاهبرداری و مصرف مواد مخدر می‌پردازد، بازهم ناخواسته این شائبه را پیش می‌آورد که چنین مشکلاتی قطعا با مسئله علاقه به موسیقی و هنر هم می‌تواند ارتباطی داشته باشد! به این صورت که درکل گویا اگر این پسر جوان با مادر اصلی خودش زندگی می‌کرد و علاقه خاصی هم به هنر (مشخصا موسیقی رپ) نداشت و صرفا به خواندن درس‌های معمول مدرسه و آمادگی برای کنکور می‌پرداخت، احتمالا چنین مشکلاتی برایش ایجاد نمی‌شد! ضمن اینکه با وجود همه اینها ، نمی‌توان انکار کرد که نوع رابطه سرد و تحکم‌آمیز پدر با این نوجوان در جریان فیلم بسیار خوب و هشدار‌دهنده از آب درآمده و پرداخت خوب این ارتباط با بازی خوب و مناسب بازیگر نوجوان به‌خوبی منعکس‌کننده مشکلات چنین ارتباطات غیرصمیمانه و نامناسبی در جامعه و در میان خانواده‌هاست. در یک نگاه کلی در فیلم «مردن به وقت شهریور» تلاش شده تا به بخش مهمی از معضلات مبتلابه رفتاری و اجتماعی نوجوانان در رابطه با والدین و محیط پیرامون در سطحی هشداردهنده و نقادانه پرداخته شود. اما افسوس که گام‌گذاشتن در حیطه کلیشه‌های هشداردهنده از جنس سریال‌های تلویزیونی اگرچه با نیت یک شخصیت‌پردازی معمولی و متعارف صورت گرفته، اما فضای سیاه‌وسفید سایر شخصیت‌ها متأسفانه در بیننده فیلم این حس را پدید می‌آورد که باز هم قرار است تا با مشاهده این فیلم در معرض یک‌سری نصایح متداول اخلاقی از قبیل معاشرت‌نکردن با افراد ناباب که قاعدتا هم از چهره و ظاهری نامتعارف (مانند تیپ رفتاری PG در فیلم) برخوردار هستند، قرار گیرد. همچنین، با تیپی از «پدر» مواجه هستیم که هم‌زمان با داشتن معشوقه جوان، به قاعده همیشگی ضمن داشتن مشغله‌های مختلف شغلی، کاری جز سخت‌گرفتن به پسر نوجوانش در محیط خانه نداشته و ناخواسته او را وادار به فراری‌شدن از کانون خانواده می‌کند. ضمن اینکه مهربانی‌های دلنشین معشوقه پدر (هانیه توسلی) از خشونت این رابطه سرد و تحکم‌آمیز اندکی می‌کاهد و البته داشتن فرزند بیمار دیگری که با بازی بسیار خوب بازیگرش در فیلم حضور دارد. هرچند از دلیل دراماتیک حضور این فرزند بیمار در فیلم که بگذریم، همچنان حضور این انسان درمانده و بیمار فضای این محیط خانوادگی را از چهره عام سایر خانواده‌های معمولی باز هم کمی دورتر و خاص‌تر کرده است. به‌هرشکل، فیلم «مردن به وقت شهریور»، ساخته هاتف علیمردانی، فیلمی روان و جالب در زمینه مشکلات رفتاری پدران و فرزندان در اندازه یک فیلم هشداردهنده اجتماعی- خانوادگی از آب درآمده که می‌تواند برای والدین سختگیر تا حدی آیینه رفتاری باشد تا نمایانگر عملکرد خشن و غیراصولی آنها در قبال فرزندانشان شود. ضمن اینکه درگیری پسر نوجوان و مثبت فیلم با شخصیت نوجوان منفی (PG) و آوازخواندن‌های آنها لحظاتی سرگرم‌کننده و هم‌زمان نگران‌کننده ایجاد کرده که مطابق عادت ذهنی همیشگی، بیننده را نگران به دام‌افتادن پینوکیووار شخصیت اصلی در دام گربه‌نره و روباه مکار می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.