|

السیسی به اسد نزدیک شده است؟

دشمنی با انقلاب [مصر] فصل مشترکی را بین «عبدالفتاح السیسی» و «بشار اسد» به وجود آورده است؛ فصلی که آنها را به سمت همکاری امنیتی و اطلاعاتی کشانده است. اما همین رابطه را مسائلی احاطه کرده است که به قاهره اجازه نمی‌دهد آن را برملا کند؛ زیرا تکیه‌گاه‌های منطقه‌ای و بین‌المللی خود را که بیشتر بر محور دشمنی با نظام حاکم بر دمشق استوار است، از دست خواهد داد.از سوی دیگر، بشار اسد در سخنانی جالب توجه گفته است همکاری‌های بین کشورش و مصر حتی در دوران رئیس‌جمهور «محمد مرسی» قطع نشده بود. او تأکید دارد این ارتباط مستقیم بین طرفین در هفته‌های گذشته در سطوح مقامات امنیتی مهم جریان داشته است. اسد در مصاحبه‌ای که اخیرا با کانال تلویزیونی «المنار» وابسته به «حزب‌الله» لبنان داشت، گفت: هر دو طرف مصری و سوری نگرش یکسانی نسبت به کمک به دیگری در زمینه مبارزه با تروریسم دارند. پیش از اظهارات اخیر اسد، هیأتی رسانه‌ای از مصر به دمشق، پایتخت سوریه، سفر کرده و با «ولید المعلم»، وزیر خارجه سوریه، دیدار کرد. المعلم در این دیدار دستور عبدالفتاح السیسی برای لغو تمامی تصمیماتی که مرسی درباره سوریه گرفته بود، ستود. به اعتقاد ناظران، این دیدار درواقع تلاشی از سوی طرف مصری برای بررسی و سنجش نحوه احیای دوباره روابط با سوریه بود.اما رسانه‌های مصری از زبان مسئولانی که نامی از آنها برده نشد، این انگیزه را رد و تکذیب کردند که چنین دیداری با دستور دولت صورت گرفته باشد. آنها می‌گویند مواضع قاهره نسبت به بحران سوریه هیچ تغییری نکرده است و مصر در این‌باره طبق قطع‌نامه‌های بین‌المللی و تصمیمات اتحادیه عرب عمل می‌کند. این مقامات درعین‌حال از گروه‌های مخالف سوری خواستند از فرصت استفاده کرده و برای یافتن راه سیاسی برای بحران سوریه تلاش کنند. مانورهای سیاسی «احمد عبدالعزیز» که یک روزنامه‌نگار است، می‌گوید همه اینها در چارچوب نزاع بین سایر کشورهای دیگر، قابل تحلیل است. به اعتقاد او، موضع مصر یک موضع استراتژیک نیست، بلکه بیشتر یک مانور سیاسی برای کسب دستاوردهای بیشتر اقتصادی از کشورهای حوزه خلیج‌فارس است.به گفته عبدالعزیز، این همکاری قابل توسعه نیست، زیرا روسیه به عنوان متحد اسد، به لحاظ اقتصادی چیزی ندارد که بتواند مصر را از آمریکا و عربستان بی‌نیاز کند کمااینکه موضع روسیه نیز در نهایت امر متکی بر تفاهم با غرب و ایالات متحده است؛ حتی اگر غرب تلاش کند روسیه را به عنوان دشمن خود نشان دهد. به اعتقاد عبدالعزیز، عربستان سعودی و متحدان غربی‌اش هستند که موفق شدند السیسی را به اردوگاه خودشان بازگردانند. آنها به‌راحتی در برابر برخی وعده‌های اقتصادی توانستند این کار را صورت دهند.با این حال، «یسری العزباوی»، یکی از پژوهشگران مرکز مطالعات «الاهرام»، می‌گوید: «این اظهارات به دنبال سفر «علی مملوک»، رئیس سازمان امنیت سوریه به قاهره، مطرح شده است. مصری‌ها تا به حال این خبر را تکذیب نکرده‌‌اند و این نشان می‌دهد خبر مذکور صحت داشته است». او در گفت‌وگو با الجزیره، می‌افزاید: السیسی می‌تواند به سمت سوریه حرکت کرده و تا حدودی از موضع عربستان فاصله بگیرد. نیاز الان السیسی به عربستان سعودی به این معنا نیست که قاهره باید در همه مواضع تابع ریاض باشد؛ به‌ویژه وقتی مسئله به امنیت ملی مصر مربوط می‌شود. این پژوهشگر سیاسی بر این باور است که مواضع مصر و عربستان در همه‌جا یکسان و مطابق هم نیست. به گفته او، ریاض به قاهره نیاز دارد به‌ویژه بعد از توافق ایران و غرب، اوضاع به شکلی درآمده است که همه را ناگزیر از تجدیدنظر در مواضع و راه‌حل‌های خود می‌کند. منطق توازن العزباوی می‌گوید: درعمل، دمشق و قاهره با یکدیگر همکاری دارند و این همکاری طبق توازن منطقه‌ای می‌تواند سنگین‌تر یا سبک‌تر شود. به احتمال زیاد این همکاری در دیدار فعلی السیسی از روسیه نیز مورد بررسی قرار خواهد گرفت.سرهنگ بازنشسته «علاء فرج‌الله» نیز همین نظر را تأیید کرده و می‌گوید نظام مصر باید با نظام حاکم بر سوریه ارتباط داشته باشد، زیرا سقوط بشار اسد همه را نگران کرده و این پرسش را به میان می‌کشد که بعد از او، نوبت به چه کسی خواهد رسید؟ در عین حال به گفته او، این همکاری محدود است و می‌تواند تنها منحصر به برخی دیدارها بین مقامات دو کشور یا کمک‌رسانی به نظام اسد برای تأمین مهمات و سلاح‌های سبک شود. او درباره موضع عربستان نیز می‌گوید: «السیسی نمی‌تواند رابطه خود با ریاض را قربانی این رابطه کند، زیرا خود شرایط سیاسی و اقتصادی توأم با بحرانی دارد».از سوی دیگر، نباید فراموش کنیم اسرائیل خواستار بقای اسد است، زیرا برای مقابله با گروه‌های تندروی مسلح، این گزینه را بهتر از باقی موارد می‌داند. در این شرایط است که السیسی فضایی برای همکاری با اسد پیدا می‌کند؛ اما این همکاری محدود بوده و هرگز به ایجاد روابط کامل منجر نخواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.