|

چرا عزم سفر کرد بابا شمل؟

احمد طالبی‌نژاد

عجب روزگاری شده. دیروز صبح اول وقت مثل هرروز چرخی در یکی، دو سایت خبری زدم تا از اوضاع جهان باخبر شوم که چشمم به تیتر یک خبر دردناک افتاد و درجا خشکم زد. آمده بود که «شایعه درگذشت ناصر ملک‌مطیعی»، ناگهان چشمانم را از ترس بستم و یاد بیتی از یک ترانه در فیلم باباشمل علی حاتمی افتادم؛ جایی که لوطی حیدر ملقب به باباشمل (ملک‌مطیعی) دلبسته دختری شده که قرار است به همسری دوستش (فردین) در‌آید و برای اینکه حریم دوست را نگه دارد، یک‌روز بی‌خبر شهر و دیار خود را ترک می‌کند. خبر رفتن او بر سر زبان‌ها می‌افتد. فردین که علاقه ویژه‌ای به باباشمل دارد، سوار بر درشکه، در کوی‌وبرزن راه می‌افتد و می‌خواند: «چرا عزم سفر کرد لوطی حیدر؟ خودشو دربه‌در کرد لوطی حیدر» (با صدای ایرج البته) و الخ. دلم حسابی گرفت. ملک‌مطیعی متولد 1309برای نسل پیش و ما و حتی پس از ما، نمادی از سینمای ایران است. نخستین‌بار در فیلم واریته بهاری؛ اولین فیلم پارس‌فیلم (میترافیلم سابق) که باید آن را سرآغاز دوره دوم فیلم‌سازی در ایران دانست، نقش کوتاهی را برعهده گرفت، با فیلم ولگرد، ساخته مهدی رئیس‌فیروز در سال 1331 (یک سال پیش از تولد نگارنده)، به شهرت رسید، با فیلم‌های گرداب (حسن خردمند)، افسونگر (اسماعیل کوشان)، غفلت (علی کسمایی) و چهارراه حوادث (ساموئل خاچیکیان) به هنرپیشه محبوب خانواده‌ها تبدیل شد و همین‌طور ادامه داد تا سال 1339 که نخستین‌بار در فیلم اول هیکل (سیامک یاسمی) در نقش یک جاهل کلاه‌مخملی ظاهر شد و با فیلم کلاه‌مخملی (کوشان) رقابت تنگاتنگی را با عباس مصدق که تا آن زمان تنها کلاه‌مخملی سینمای ایران بود، آغاز كرد. پس از قیصر (مسعود کیمیایی) که فیلم متفاوتی بود و ملک‌مطیعی در آن به نقش قصاب کلاه‌مخملی محل، نقشی به یادگار از خود باقی گذاشت، دوباره موج فیلم‌های جاهلی راه افتاد و او شد ستاره این فیلم‌ها. البته در کارنامه او همه‌جور فیلمی دیده می‌شود؛ از فیلم‌های شبه‌رمانتیکی مثل خاطرخواه (امیر شروان) و پل (خسرو پرویزی) گرفته تا فيلم رضا میرلوحی که یکی از غیرمتعارف‌ترین فیلم‌های تاریخ سینمای ایران تا آن زمان (1352) بود. از سریال سلطان صاحبقران (حاتمی) که در نقش بزرگمرد تاریخ ایران، امیرکبیر، ظاهر شد تا ده بومی کوچولو یکی از محصولات مشترک سینمای ایران با چند کشور اروپایی؛ فیلمی که براساس داستان پلیسی آگاتا کریستی در اصفهان فیلم‌برداری شد و ملک‌مطیعی در کنار بازیگران سرشناسی همچون الکه زومر و الیور رید بازی کرد. آخرین‌بار در سال 1361، در «برزخی‌ها» که محصول دوران برزخی سینمای پس از انقلاب بود، در کنار فردین، ایرج قادری، سعید راد و... ظاهر شد. درباره زندگی سال‌های دور از سینمای او شایعات زیادی بر سر زبان‌ها بود؛ می‌گفتند در منطقه ونک تهران مغازه قنادی زده و کسب‌وکارش رونق خوبی هم دارد. می‌گفتند، خانه‌نشین شده و دچار افسردگی است و چندین شایعه دیگر. تا اینکه از اواخر سال 1390، برخی مطبوعات به سراغش رفتند و این حضور مطبوعاتی که بیشتر درباره سابقه ورزشکاری وی پیش از ورود به سینما بود، سرآغازی شد برای بازگشت او به سینما؛ به خانه خودش. در سال 92 در فیلم نقش‌نگار، نقش کوتاهی برعهده‌اش گذاشته شد اما از بخت بد این فیلم به ماجرای بابک زنجانی گره خورد و هنوز اجازه نمایش ندارد. به یاد داشته باشیم که حتی اگر او را بازیگر درجه‌یکی هم ندانیم و حتی اگر با فیلم‌های پیش از انقلاب از بیخ‌وبن مخالف باشیم، امثال ملک‌مطیعی اقتصاد سینمای آن سال‌ها را در مقابل هجوم بی‌امان فیلم‌های خارجی بر پرده سینمای ایران بیمه کردند. عامه مردم علاقمند به ناصر و فردین بودند. داشتم کارنامه او را مرور می‌کردم که دوستی زنگ زد و خبر داد که این خبر شایعه‌ای بیش نبوده و عکس منتشرشده توسط یک پرستار در بیمارستان و هنگامی که او در خواب بوده گرفته و روانه فضای مجازی شده است. حالم خوش شد. عمرش طولانی‌تر باد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.