|

هیأتی از مقامات بلندپایه ترکیه برای نخستین‌بار پس از ۵ سال وارد اسرائیل شد

بازگشت بی‌خطر

پنج سال پیش برای کمک به فلسطینی‌های محاصره‌شده در غزه، دل به دریا زده و طعمه گلوله‌های مرگبار نیروهای اسرائیلی شدند. امروز نیز سودای کمک به فلسطینی‌ها، آنان را روانه اسرائیل کرده است؛ با این تفاوت که اگر ناوگان «ماوی مرمره» حامل شهروندان ترکی بود که دست خالی، اما با محموله‌هایی پر، شعاری جز آزادی غزه نداشتند، اکنون این چشم‌انداز گشایش در روابط اقتصادی منطقه‌ای است که هیأت اقتصادی ترکیه را عازم تل‌آویو، پایتخت اسرائیل، کرده است. هیأتی از مقامات ارشد ترکیه در حالی روز گذشته و برای اولین‌بار در پنج سال گذشته وارد اسرائیل شده است که احداث منطقه‌ای صنعتی در نزدیکی شهر «جنین» در کرانه‌باختری، موضوع گفت‌وگوها با طرف اسرائیلی خواهد بود. به گزارش خبرگزاری عبری‌زبان «ان‌آر‌جی»، انتظار می‌رود این هیأت اقتصادی که «گوون ساک»، دبیر مرکز پژوهش‌های وابسته به اتحادیه صنعتگران و بازرگانان ترکیه را در رأس خود می‌بیند، با «ایوب قره»، معاون وزیر همکاری منطقه‌ای کابینه «بنیامین نتانیاهو»، نخست‌وزیر اسرائیل، دیدار کرده و درباره جزئیات احداث منطقه صنعتی در گذرگاه «جیلبوا» در چند کیلومتری شرق جنین به توافق برسند. این منطقه صنعتی که احتمالا پس از تکمیل پروژه به مساحتی بیش از 130هکتار بالغ خواهد شد، پیش‌تر به قیمت 10میلیون دلار توسط فلسطینی‌ها خریداری شده و بناست تا در چندماه آینده میزبان سرمایه‌گذاری صدمیلیون دلاری دولت ترکیه باشد. ایالات متحده آمریکا، اتحادیه اروپا و اسرائیل دیگر مشارکت‌کنندگان در پروژه احداث این منطقه صنعتی خواهند بود که محصولات آن به‌تمامی از معافیت مالیاتی آمریکا برخوردار خواهند بود. درنتیجه جای تعجب نیست ترکیه از آمادگی خود برای انتقال کارخانجات تولید خودرو خود به این منطقه خبر داده است؛ اقدامی که از سوی مقامات ترکیه به‌عنوان حمایت از اقتصاد فلسطین تعبیر می‌شود. این در حالی است که ایوب قره نیز ضمن استقبال از مشارکت صنعتی ترکیه در این منطقه، آن را ابتکار عملی تعیین‌کننده از سوی آنکارا دانسته که نه‌تنها منجر به تقویت اقتصاد فلسطین و همکاری‌های تجاری در خاورمیانه خواهد شد، بلکه روابط اسرائیل با همسایگان آن، به‌ویژه ترکیه را نیز از نو ترمیم خواهد کرد؛ روابطی که با نظر به هرچه گسترده‌ترشدن همکاری‌های اقتصادی و تجاری دوطرف، به‌ویژه آغاز صادرات محصولات دفاعی و نظامی اسرائیل به ترکیه از ابتدای هفته جاری، به‌تدریج از اغما بیرون آمده است. اما روابط اسرائیل و ترکیه پس از آن به تیرگی گرایید که کماندوهای اسرائیلی در ماه می ‌سال 2010 به زور وارد ماوی‌مرمره، بزرگ‌ترین کشتی ناوگان آزادی، شدند که زیر سایه پرچم ترکیه قصد ارائه کمک‌های بشردوستانه به مردم محاصره‌شده غزه را داشت. توجه‌نکردن به هشدارهای نیروی دریایی اسرائیل برای تغییر مسیر و حرکت به سمت بندر «اشدود»، سبب شد نیروهای اسرائیلی در آب‌های آزاد به کشتی ماوی‌مرمره حمله کرده و 9 نفر از فعالان حاضر در کشتی که همگی شهروند ترکیه بودند را به قتل برسانند. دهمین قربانی این حمله نیز که به‌شدت آسیب دیده بود، همین سال گذشته و پس از چهار سال کما، در بیمارستانی در ترکیه درگذشت. همین حمله سبعانه سبب شد روابط دیپلماتیک آنکارا و تل‌آویو متزلزل‌تر از پیش شود؛ چنان‌که پس از رد درخواست عذرخواهی ترکیه از سوی نتانیاهو، آنکارا سفیر اسرائیل را اخراج کرده و خواستار پرداخت غرامت به آسیب‌دیدگان و همچنین خاتمه محاصره غزه شد. البته نتانیاهو بعدها و در سال 2013 به وساطت ایالات‌متحده از «رجب‌طیب اردوغان»، نخست‌وزیر وقت که اکنون به مقام ریاست‌جمهوری ترکیه رسیده بود عذرخواهی کرد و وعده داد تا برای پرداخت غرامت‌ها با آنکارا وارد گفت‌وگو شود؛ گفت‌وگوهایی که با وجود برخی گزارش‌ها مبنی بر طرح پیشنهادهایی هنوز به توافقی رسمی نینجامیده است. با تمام این اوصاف، اکنون که درهای اقتصاد و تجارت دو منطقه یک‌به‌یک روی یکدیگر باز می‌شوند، شاید این انتصاب وزیر خارجه جدید ترکیه باشد که طرف اسرائیلی و متحدان آن را بیش از هر زمان دیگری به ازسرگیری روابط با ترکیه خوشبین کرده است. «فریدون سینیرلی‌اوغلو» که ابتدای هفته جاری و احتمالا برای مدتی محدود تا زمان برگزاری انتخابات پارلمانی در ماه نوامبر، به سمت وزارت خارجه ترکیه منصوب شده است، از سال 2002 و به مدت پنج سال، سفیر آنکارا در اسرائیل بود؛ دورانی که از آن به‌عنوان اوج شکوفایی روابط دوجانبه بین آنکارا و تل‌آویو یاد می‌شود. البته وزیر خارجه جدید ترکیه در سال‌های اخیر نیز نقش پررنگی در بازسازی روابط آسیب‌دیده دو منطقه ایفا کرده است. آخرین مورد آن نیز دیدار محرمانه دو ماه پیش وی با «دوری گولد»، مدیر کل وزارت خارجه اسرائیل در رم، پایتخت ایتالیاست که از سوی طرف اسرائیلی به‌عنوان اولین گام عملی آنکارا برای ازسرگیری روابط دیپلماتیک شناخته می‌شود؛ گامی که به ادعای مدیرکل وزارت خارجه اسرائیل، از سر ناچاری و به دلیل تشریک منافع دو منطقه با نظر به موقعیت خطیر راهبردی ترکیه در سایه جنگ‌افروزی‌های داعش و اوج‌گیری رقبای منطقه‌ای مانند ایران، برداشته شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.