|

نژادپرستی در شرق آلمان

ترجمه: محمدعلی فیروزآبادی

جشن ظهور سال 2013 بود که آن شمع‌های زیبا و سنتی و مقدس در شهر «شنه برگ» آلمان به مشعل بدل شدند و صدها نفر به‌جای آنکه مانند هر سال در مقابل پنجره‌های خانه‌هایشان حلقه گل آویزان کنند، مشعل به‌دست به کوچه‌ها و خیابان‌های شهر ریختند تا علیه پناه‌جویانی تظاهرات کنند که در یک پادگان واقع در حومه شهر اسکان داده شده بودند. تظاهرکنندگان که خود را «مشعل‌داران» می‌نامیدند، در کوچه و خیابان‌های شهر با صدای بلند شعاری می‌دادند که در نوع خود جالب بود و از منظری تاریخی می‌توان به آن پرداخت: «ما ملت هستیم». در شهرهای «درسدن» و «فرایتال» نیز هنگام تظاهرات‌های گروه نژادپرست «پگیدا»، همین فریاد و جمله به گوش می‌رسید و حال در شهر «هایدناو» نیز همین شعار از گلوی معترضان نژادپرست درمی‌آید. «ما ملت هستیم» شعاری است که روزگاری ابهت و ارزش خاصی داشت و در سال 1989 برای اولین‌بار شنیده شد اما امروزه این شعار با انگیزه و دلایل کاملا متفاوتی با سال 1989 سر داده می‌شود. شعاری که زمانی برای آزادی‌خواهی و حفظ حرمت‌های انسانی سر داده می‌شد، امروز به یک شعار جنگی و تهدیدآمیز بدل شده است. امروزه «ما ملت هستیم» به این معنی است که شما دیگران جزء این ملت به حساب نمی‌آیید و منظور از دیگران همه پناه‌جویان، سیاست‌مداران و انسان‌هایی هستند که خلاف این به اصطلاح «دلواپسان شهروندی» می‌اندیشند و عقیده دیگری دارند. اما واقعا از سال 1989 تا به امروز چه اتفاقی افتاده است؟ بی‌تردید هرکس که بخواهد نمودهای عینی اضمحلال تدریجی تمدن و مدنیت در آلمان را مشاهده کند، باید در مرحله نخست نگاهی به احوالات شرق این کشور داشته باشد. نزدیک به نیمی از اقدامات خشونت‌بار نژادپرستانه در سال گذشته در شهر برلین و 9 ایالت دیگر آلمان صورت گرفته است. در ایالت «زاکسن» یعنی همان ایالتی که شهر هایدناو در آن قرار دارد و شاهد بدترین رفتارها با پناه‌جویان بوده است، مردمی زندگی می‌کنند که به‌اصطلاح «نژاد پاک» و «آرامش گورستانی» را بر حقوق اساسی انسان‌ها ترجیح می‌دهند. در این ایالت انسان‌هایی را می‌بینیم که با صراحت و بدون خجالت، افکار راست افراطی خود را بر زبان می‌آورند و این مسئله از مدت‌ها پیش فقط مختص به سیاست‌مداران و افراد سرشناس نیست، بلکه هر فرد معمولی و هر همسایه‌ای نیز می‌تواند یک راست افراطی باشد. در شهرهایی مانند «مکلنبورگ» مردمی در همسایگی شما زندگی می‌کنند که به‌راحتی و فقط به‌دلیل اختلاف عقیده حاضرند خانه شما را به آتش بکشند. اما چگونه در این وضعیت به‌ناگاه و به‌صورت هم‌زمان دو گروه پدید آمدند که یکی با فریادهای نژادپرستانه، گوش‌ها را کر می‌کند و دیگری ترجیح می‌دهد دست به عمل بزند و مثلا خانه‌های پناه‌جویان بی‌پناه را به آتش بکشد؟ این پرسش مهم که آیا مردم شرق آلمان یا همان آلمان شرقی سابق در مقایسه با دیگر نقاط آلمان نژادپرست‌تر هستند یا نه، این روزها بسیار مطرح می‌شود و البته خیلی زود نیز پاسخ می‌گیرد. پاسخ رایج این است که یک سیستم اقتدارطلب کاراکترهایی اقتدارطلب بار آورده و برای این افراد چیزی به نام دموکراسی ارزشی نداشته و به همین آزادی‌های عادی دل خوش می‌کنند. بر این اساس، مردمی که همه وجودشان به حفظ همین زندگی عادی روزمره عادت کرده باشد، هیچ تغییری را برنمی‌تابند و خلاف 25 سال پیش که برای تغییر وضع موجود شعار می‌دادند، امروز برای حفظ وضع موجود دست به خشونت می‌زنند. صحبت از همان مردمی است که روزگاری برای رهایی از شر جمهوری دموکراتیک آلمان شرقی دست به هر کاری می‌زدند و پس از فرار و رهایی در خانه‌های گرم مردم آلمان غربی از آنان پذیرایی می‌شد، اما امروز حتی تحمل حضور پناه‌جویان نگون‌بختی را که در سالن‌های ورزشی اسکان داده شده‌اند، ندارند. شاید این پاسخ البته تا اندازه‌ای درست باشد و تا اندازه‌ای وضعیت امروز آلمان را توضیح دهد، اما این همه ماجرا نیست و مشکل به شرق آلمان خلاصه نمی‌شود و همه ایالت‌های این کشور در به‌وجودآمدن وضع فعلی مسئولیت دارند. این کوته‌بینی است که علت‌ها و انگیزه‌های آنچه را که در هایدناو اتفاق افتاد، در گذشته جست‌وجو کنیم. آن ذهنیت حاکم بر جامعه آلمان شرقی سابق در سراسر کشور ریشه دوانده است. اصولا در کشوری که واقعیت حضور نژادپرست‌ها و اوباشی مانند نئونازی‌ها از سوی مسئولان انکار می‌شود، بی‌تردید امکان لازم برای گسترش طولی و عرضی این گروه‌ها فراهم می‌آید. اما به‌وجودآمدن گروه‌های نئونازی حاصل اتحاد مجدد دو آلمان نیست، زیرا بسیاری از کودکانی که در محیط آلمان شرقی بزرگ شده بودند، امروزه افرادی تحصیل‌کرده و مفید به حال اجتماع به شمار می‌آیند و هیچ تروریستی از میان آنان زاده نشد. مشکل بر سر آن عده‌ای است که به دلایل مختلف نتوانستند پس از اتحاد دو آلمان، شغل و کار ثابتی داشته و با شرایط جدید اجتماعی و سیاسی که در آلمان غربی وجود داشت، هماهنگ شوند و به عبارت بهتر، در بسیاری از ایالت‌های آلمان هنوز هم شهروندان سابق آلمان شرقی غریبه محسوب می‌شوند و این گروه دورمانده از اجتماع، ظاهرا دیواری کوتاه‌تر از دیوار پناه‌جویان و مهاجران نمی‌بینند و آنان را مسئول شکست‌ها و ناکامی‌های خود می‌دانند. شعار «ما ملت هستیم» از زمانی که اولین‌بار در «لایپزیگ» سر داده شد، به‌عنوان شعاری حامل تغییرات و تحولات بزرگ در ذهن مردم جای گرفت. و ظاهرا دوران تغییر و تحولات بزرگ برای راست‌های افراطی سر رسیده است. آن گروهی که دموکراسی و آزادی را رد می‌کند، بی‌تردید همه شانس خود را در به خشونت‌کشیدن جامعه می‌بیند و افزایش شمار پناه‌جویان را به معنی کاهش شانس و امکانات خود به شمار می‌آورد. اما راست‌گرایی افراطی در جایی قدرت می‌گیرد که گوش شنوا و هوادارانی داشته باشد. حرکت‌های نژادپرستانه از دوران صدراعظم «گرهارد شرودر» در این کشور، چهره دیگری به خود گرفت و پس از حملات نژادپرستانه به یک کنیسه در شهر «دوسلدورف» بود که شرودر از آن به‌عنوان «شورش یقه‌سفیدها» یاد کرد؛ شورش و ذهنیتی که در شرق و غرب آلمان کاملا محسوس است. چه‌بسا در آینده نزدیک، پناهگاه‌های آتش‌گرفته و ساختمان‌های سوخته پناه‌جویان به‌صورت امری روزمره و عادی درآید و مردم به آن عادت کنند. به‌راستی این تابستان گرم و طولانی آلمان چه پیامدهایی برای این کشور خواهد داشت؟ منبع: زود دویچه تسایتونگ

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.