بنیانگذاران حزب «جوبیک» در گفتوگو با «شرق»:
به ما انگ «راست افراطی»بودن میزنند
نوژن اعتضادالسلطنه
«کارل مانهایم» محافظهکاری را واکنشی سنتگرایانه نسبت به تحولات سریع میداند. از دید او گروههایی چون دهقانان، اشراف زمیندار و خردهبورژوازی در مقابل فرایند عقلانیت سرمایهداری با استفاده از ابزار محافظهکاری به مخالفت پرداختند. او استدلال میکند که از این منظر درونمایه ایدئولوژی محافظهکاری، «ضدیت» با اصول جامعه بورژوایی است؛ اصولی چون: فلسفه حقوق طبیعی، قرارداد اجتماعی، حاکمیت مردم و اصالت عقل فردی. او این تحلیل را در بستر درک محافظهکاری و ریشههای آن در دوران انقلاب فرانسه ارائه میدهد و محافظهکاری را پدیدهای تاریخی میداند که شکل آگاهانهای از سنتگرایی است و در واکنش به فروپاشی نظم قدیم اروپا بهویژه به علت انقلابات روی داد. به نظر «مانهایم» فهم محتوای محافظهکاری و اصول آن را باید در بطن تحولات اجتماعی و سرنوشت طبقاتی که حامل آن بودند بررسی کرد. با پیدایش نظام جدید بورژوایی، سرمایهداری، عقلگرایی، کمیشدن زندگی و سکولاریسم، محافظهکاری واکنشی فکری و سیاسی به فرایند نظم قدیم بود و با این تحولات مخالفت میکرد. حزب «جوبیک» در مجارستان امروز نماینده اصلی جریان محافظهکاری است. مخالفانش، آن حزب را جریانی ضدیهودی، ضدمهاجران و نژادپرست میدانند درحالیکه اعضا و رهبرانش این اتهامات را رد کرده و خود را جریانی مخالف لیبرالیسم، سیاستهای «امپریالیستی» اتحادیه اروپا، جهانیسازی و مدافع ملیگرایی معرفی میکنند. «گیون گیوسی» از بنیانگذاران «جوبیک» معتقد است که باوجود ملیگرا و مذهبیبودن، آن حزب در برخی زمینهها با چپهای رادیکال قرابتهایی دارد و هر روز اختلاف نظرهای میان آنان کاهش مییابد. این سیاستمدار 38 ساله، لیبرالیسم و نه اسلامگرایی را علت اصلی معضلات اروپا میداند و معتقد است که «افراطی»بودن انگی است که از سوی جریان طرفدار جهانیسازی و آنچه او مدافعان سیاستهای امپریالیستی «بروکسل- واشنگتن» میخواند به احزاب مدافع منافع ملی و محلی زده میشود. از این منظر جوبیک، حزبی که در انتخابات میاندورهای سال جاری مجارستان توانست یکی از کرسیهای حزب حاکم را به دست آورد، همدلیای با نئومحافظهکاری و حامیان تاچریسم و ریگانیسم ندارد. شاید بتوان جوبیک را نماینده اصیلترین شکل اولیه جریان محافظهکاری در اروپا دانست.
عدهای از حزب شما (جوبیک) بهعنوان جریان بنیادگرایی مسیحی یاد میکنند؟ نظر شما در این باره چیست؟ گفتمان شما نزدیکی زیادی با بنیادگرایی اسلامی دارد: ازجمله در مخالفت با جهانیشدن، ضدیت با یهودیان، ضدیت با امپریالیسم و غیره. آیا قرابتی میان خود با بنیادگرایان اسلامی میبینید؟ خیر، جوبیک بههیچوجه ارتباطی با بنیادگرایی اسلامی ندارد. جوبیک یک حزب محافظهکار است که بر مبنای سنت مجاری و ارزشهای اروپایی بنیان نهاده شده است و برای بقای این ارزشها تلاش میکند. باتوجهبه اینکه بزرگترین دشمنان کنونی سنت لیبرالیسم، جهانیسازی و نیروهای امپریالیستی به همراه صهیونیسم هستند، جوبیک بهعنوان یک حزب مسیحی بهطور فعالانه درصدد ائتلاف با ادیان بزرگ جهان و نمایندگان آنان است که ریشههای سنتگرایانه دارند و رویکردهای سنتی را زنده نگه میدارند و از آگاهی و وجدان ملی برخوردارند. چه ارتباطی میان شما و احزاب راستگرای افراطی ازجمله «جبهه ملی» فرانسه وجود دارد؟ آیا شما نیز مخالف مهاجران هستید؟ علت افزایش محبوبیت حزب شما و سایر احزاب مشابه در اروپا ازجمله جبهه ملی در فرانسه و حزب «استقلال» در بریتانیا را چه میدانید؟ مشکلات اقتصادی، فرهنگی یا سیاسی؟ اروپا و تمدن غرب درحالحاضر از بحرانهای مختلفی آسیب دیده است؛ ازجمله بحرانهای مالی، اقتصادی، اجتماعی، جمعیتی و هم چنین بحران ماهیت معنوی. ریشههای این بحران هریک میتوانند موضوع بحثی مفصلتر باشند. اما بهطور خلاصه میتوانم بگویم که از نظر ما لیبرالیسم مسئول اصلی این فروپاشی و ایجاد بحران است چه در عرصه اجتماعی و چه در عرصه سیاسی. یکی از بزرگترین مشکلات اروپا که باعث ایجاد بحرانی ساختاری شده است دفاع احزاب رادیکال و میهنپرست از ارزشهای لیبرال مبتنی بر بنیادهای لیبرالی است. بدین خاطر است که آنان تصور میکنند که در مقایسه با ارزشهای لیبرالی، اسلام ریشه مشکل است و باعث تضعیف اروپا و ایجاد بحران هویتی فراگرفته شده در این قاره شده است. دراینزمینه، ما اختلاف نظری اساسی با چنین احزابی داریم چراکه ما بر این باوریم که احساسات و رویکردهای ضد اسلامی آنان تنها سبب منحرفشدن افکار و نیروها از پرداختن به علت اصلی معضل شده است. دراینزمینه ما با آنان اختلافات جدی داریم. حتی در صورت برقراری تماس غیررسمی با چنین احزابی، ما روابطی رسمی با آنان نداریم و علت آن نیز دلایلی است که پیشتر ذکر کردم. منتقدان شما معتقدند که شما در راستای منافع روسیه فعالیت میکنید؛ چراکه مخالف اتحادیه اروپا هستید و همانند «ولادیمیر پوتین» رئیسجمهوری روسیه، خواهان فروپاشی آن اتحادیه هستید و هدف مشترکی دارید؟ نظر شما دراینباره چیست؟ دیدگاه شما درباره پوتین چیست؟ آیا اقدامات روسیه در اوکراین را توجیه میکنید؟ جوبیک، تنها نماینده منافع ملی مجارستان است که ذهنیتی در حال گسترش به سمت شرق دارد و این ذهنیت در مخالفت با ذهنیت تهاجمی یورو- آتلانتیسم است. از زمان فروپاشی کمونیسم در اروپا، امپراتوری غرب قلمروی خود را به سوی شرق از طریق ادغام کشورها در اتحادیه اروپا گسترش داده است و پس از آن از قدرت نرم خود برای نفوذ و مداخله در اوکراین در همسایگی روسیه استفاده کرده است. ما متقاعد شدهایم مردم مجارستان کاری در قبال منازعه اخیر در اوکراین انجام ندادهاند، اما به عنوان یکی از اعضای اتحادیه اروپا و ناتو کشور ما خود را در خط مقدم جبهه درگیری قرار داده است، آن هم در مناطق مرزی. با توجه به این موضوع، دیدگاه ما این است که غرب و کشورهای مرکزی و شرق اروپا باید دست از تحریک مسکو با استفاده از ابزارهای سیاسی، نظامی و اقتصادی بردارند؛ چراکه تداوم این منازعه چیزی جز رنج و آسیبرساندن به منطقه را برای ما به ارمغان نخواهد آورد. نقد اصلی شما بر اتحادیه اروپا چیست؟ چرا مخالف اصلاحات در آن هستید؟ از زمان تصویب پیمان ماستریخت، بهویژه معاهده لیسبون، اتحادیه اروپا بهطور مداوم در حال حرکت به سمت مرکزگرایی بوده است. این سازمان که در اساس برای تقویت همکاری مصالحه فرانسوی-آلمانی تشکیل شد و هدفش را همکاری میان دولتهای عضو بر پایه منافع مشترک قرار داده است، اکنون بهطور روزافزونی به نهادی امپرالیستی تحت رهبری آلمان تبدیل شده است. جوبیک آشکارا درباره این معضل اظهارنظر میکند و هدفش اصلاح معاهدات اتحادیه اروپا و مفاد آن است تا آن اتحادیه بتواند به مسیر ملتهای اروپایی بازگردد. درباره رابطه مجارستان و اتحادیه اروپا، هدف جوبیک اصلاح معاهدات الحاق، منشور اساسی و همچنین برگزاری همهپرسی درباره این است که آیا تداوم عضویت مجارستان در اتحادیه اروپا، به نفع این کشور است یا خیر. از نظر ما مردم مجارستان باید دراینباره تصمیمگیری کنند. شما در سال 2011 میلادی با انتشار بیانیهای در تظاهراتی علیه جنگ با ایران گفتید از زمان پادشاهی داریوش، ایران به هیچ کشور اروپایی حمله نکرده است. آیا شما رویکردی تاریخی به مسائل دارید؟ آیا به نظریه برخورد تمدنهای هانتینگتون باور دارید؟ نظرتان درباره ایران و برنامه هستهای آن کشور چیست؟ از دیدگاه ما، غرب از زمان پیروزی انقلاب اسلامی ایران در سال 1979 میلادی، فشار مداومی بر ایران وارد کرده است که ازجمله آنها میتوان به پشتیبانی آمریکا از عراق در جریان جنگ هشتساله میان ایران و عراق و همچنین تداوم سیاست تحریمهای ضدایرانی اشاره کرد. واقعیت این است که ایران در سرتاسر تاریخ مدرن، کشوری صلحطلب بوده است. ایران هرگز به همسایگانش حمله نکرده است، اما برخلاف ایران بسیاری از متحدان منطقهای غرب، ازجمله رژیم اسرائیل، عربستان سعودی و بهطور خاص کشورهای حوزه خلیج فارس بهطور مستقیم و غیرمستقیم یا سبب بیثباتی کشورهای دیگر شدهاند یا تجاوزاتی را علیه آنها انجام دادهاند. اگرچه ایران همواره در معرض اتهام توسعه سلاحهای هستهای بوده است، واکنش تهران همراه با بردباری بوده است. ایران اجازه داده بازرسان آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تأسیسات هستهای آن کشور دسترسی داشته باشند؛ درحالیکه کسانی که ایران را متهم کردهاند، ازجمله رژیم اسرائیل چنین اجازهای را به آژانس نمیدهند؛ چراکه ثابت شده آن رژیم بیش از 300 سلاح هستهای در اختیار دارد و این موضوع را از زمان موضوع «وانونو» مسکوت گذاشته است. («مردخای وانونو» تکنسین هستهای نیروگاه اتمی دیمونا بود. او در سال 1986 میلادی در مصاحبه با «ساندی تایمز» اطلاعات و تصاویری محرمانه از نیروگاه دیمونا و کلاهکهای اتمی رژیم اسرائیل را در اختیار آن نشریه قرار داد. او نخستین کسی بود که اعلام کرد رژیم اسرائیل 200 بمب تقویتشده، نوترونی دارد. پس از آن که موساد تصمیم به دستگیری او گرفت وانونو از سرزمینهای اشغالی خارج شد و به بریتانیا رفت، اما موساد بنا بر قراردادهای امنیتی با آن کشور نمیتوانست در خاک بریتانیا دست به آدمربایی بزند. موساد در نهایت با استفاده از یک مأمور زن اطلاعاتی موساد که به وانونو نزدیک شده بود و با وی طرح دوستی ریخت او را متقاعد به سفر به شهر رم کرد. ساعاتی پس از ورود به رم، کماندوهای موساد او را دستگیر و در عملیاتی به سرزمینهای اشغالی منتقل کردند. پس از بازگرداندن به سرزمینهای اشغالی، دادگاه او را به اتهام جاسوسی و خیانت به کشور و افشای اسرار هستهای رژیم اسرائیل به 18 سال زندان محکوم کرد) با وجود این، چنین کشورهایی هرگز با آژانس همکاری نکردهاند. درباره بخش دوم پرسش شما باید بگویم که پس از پایان نظم دوقطبی در جهان این بحث درخور توجه مطرح شد که آیا پیروزی لیبرالدموکراسی نهایی شده و ما به پایان تاریخ رسیدهایم یا اینکه این رویداد صرفا آغازی برای برخورد تمدنهاست. بنا بر تجزیه و تحلیل ژئواستراتژیک حزب جوبیک، ما باور داریم اکنون شاهد ظهور جهانی چندقطبی هستیم که غرب تنها یکی از قطبهای آن است. ما بر این باوریم آینده جهان بستگی به این دارد که آیا سیاستمداران غربی با ایمانی کور به برتری ارزشهای غرب باور خواهند داشت یا اینکه نهایتا درک خواهند کرد جهان یک مکان چندرنگی است. واقعیت آن است که اکثر بخشهای جهان میلی به ایدههای مخرب لیبرالی ندارند. چرا با یهودیان دشمنی دارید؟ عدهای معتقدند شما برخلاف آنچه در ظاهر میگویید میان اسرائیل و یهودیان تفاوتی قائل نیستید؟ این ایده نادرستی است که گفته شود جوبیک یک حزب ضدیهودی است. جوبیک سیاستی ضدصهیونیستی را در پیش گرفته است و بهطور آشکارا علیه سیاست آپارتاید رژیم اسرائیل علیه فلسطینیان به همراه سیاست خارجی رژیم اسرائیل و توسعهطلبی آن رژیم در خاورمیانه و استعمارگراییاش از طریق عواملش در کشورهای دیگر موضعگیری کرده است. بااینحال، ما همواره اشاره کردهایم که حضور یهودیان و فرهنگ یهودی در مجارستان پیشینه تاریخی طولانی دارد و بسیاری از هموطنان ما ریشههای یهودی دارند و در دفاع از منافع ملت مجارستان اقدامات مهمی را انجام دادهاند. ما برای این هموطنان احترام قائلیم. جوبیک در زمان برگزاری انتخابات ریاستجمهوری پیشین آمریکا اعلام کرده بود که «باراک اوباما» را بر جمهوریخواهان ترجیح میدهد. این درحالیاست که باراک اوباما سیاستمداری لیبرال محسوب میشود و چه بسا از نظر اجتماعی رویکردی متفاوت از شما داشته باشد. علت آن موضعگیری چه بود؟ آیا در انتخابات بعدی آمریکا نیز از نامزد حزب دموکرات حمایت خواهید کرد؟ ارزیابی جوبیک بر این مبناست که قدرت واقعی در آمریکا در دست لابیهای محتلف و نیروهای پنهانی است. دو حزب بزرگ و چهرههای کلیدیشان هیچ چیزی نیستند جز ابزارهایی ارتباطی در این بازی. تفاوت آن چهرهها صرفا در سبکشان است و نه هیچ چیز دیگری. تا آنجا که به سیاست خارجی آمریکا مربوط میشود، ما معتقدیم که سیاست تهاجمی مبتنی بر مداخله مستقیم به همراه موعودگرایی آمیختهشده در آن، که از سوی جناح نئومحافظهکار حزب جمهوریخواه پیگیری شده بود، رویکردی به غایت خطرناک است. همانگونه که پیشتر تا حدودی اشاره کردم، ما فردی چون اوباما را در انتخابات اخیر بر رئیسجمهوریشدن کسی چون «جان مک کین» ترجیح دادیم. همانگونه که پیشتر گفتهایم باز هم تأکید میکنیم که اولویتبندی برای ما صرفا ترجیحی نسبی بوده است. احزاب چپ رادیکال ازجمله «سیریزا» و «پودموس» نیز مخالف سیاستهای اتحادیه اروپا هستند. آیا از این نظر قرابتی میان خود و آنان میبینید؟ آیا در راستای تضعیف سیاستهای کنونی اتحادیه اروپا با آنان ائتلاف خواهید کرد؟ بررسی گرایشهای سیاسی مدرن میتواند ما را قادر سازد تا ببینیم که گسل ایجادشده میان طیفبندیهای راست و چپ بهطور آشکار هر روز کمتر و کمتر میشود. پس از گذراندن تجربه بدنامی ایدئولوژیهای معمول قرن بیستم میلادی، شاهد آن هستیم که هماکنون حمایت نخبگان از جهانیسازی و ساختارهای امپریالیستی با مخالفت از سوی گروههایی مواجه میشود که نماینده منافع ملی و محلی هستند. باتوجهبه این موضوع، میتوانم بگویم که برخی شباهتها میان برنامه جوبیک با چنین احزاب و جریانهایی وجود دارد. به همین خاطر است که به ما انگ «راست افراطی»بودن زدهاند و همین کار را در قبال دستهای دیگر از نیروهای سیاسی اروپایی که برنامهای خاص دارند نیز انجام دادهاند و اغلب از آنان با برچسب «چپ افراطی» یاد میکنند. آرزو و انتظارات شما برای آینده مجارستان چیست؟ چه برنامههایی برای آینده کشورتان دارید و کدام اولویتها را مد نظر دارید؟ درحالحاضر، جوبیک قویترین حزب مخالف است و در حال آمادهسازی برای دردستگیری زمام امور در سال 2018 میلادی است. هدف اصلی ما دفاع از منافع کشورمان در رویارویی با منافع بروکسل و واشنگتن است. ما درصدد کسب دوباره حاکمیت ملیمان هستیم. امیدواریم بتوانیم از طریق اصلاحات و تغییر شرایط اقتصادی و سیاسی عضویتمان در اتحادیه اروپا و همچنین از طریق خروج مجارستان از ناتو و توسعه ارتشی بیطرف در آینده به اهدافمان دست یابیم. ما همچنین خواستار اتخاذ سیاست خارجی مستقلی از سوی مجارستان هستیم که رها از فشار غرب باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.