یکصد سال حرف تکراری
علی شعبانی
دکتر جلالی، نماینده مردم شاهرود و رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، با نقد روش برنامهنویسی در ایران، گفت: «برنامهنویسی در ایران، انشاءنویسی است». وی که در نشست هماندیشی برای تدوین برنامه ششم در بخش میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری سخن میگفت، با اشاره به اینکه برنامههای نوشتهشده، بیشتر کیفی و شرحگونه و فاقد کمیت و آثار و برونداد قابلارزیابی است، گفت: «هر سازمان، سعی میکند چند پاراگراف در برنامه داشته باشد، که بیشتر امور کیفی و غیرقابلارزیابی است». او با اشاره به اینکه، بدون نتیجه و دستاورد خاصی در پایان برنامه، در برنامه بعدی باز همان انشاءهای پنج سال قبل تکرار میشود، گفت: «الان یک بحث بین نمایندگان مطرح است که اصولا آیا نوشتن برنامه لازم است یا خیر؟ ارزیابی پنج برنامه توسعه تاکنون، این اندیشه را قوت بخشیده که چه نیازی هست ما برنامه بنویسیم؟».
جلالی همچنین در نقد عملکرد مجلس و نمایندگان گفت: «بسیاری از صحبتها و مباحثی که امروز از سوی برخی نمایندگان مطرح میشود، وقتی به متون و سوابق مراجعه میکنیم، میبینیم همان مطالب و بحثهایی است که در اولین دورههای مجلس مطرح بوده و یکصد سال است همان مسائل مرتب تکرار میشود». رئیس مرکز پژوهشهای مجلس، با اشاره به اینکه «امروز نگاه دولت، پوپولیستی نیست»، و «فضای آینده متفاوت خواهد بود»، بر ضرورت بهرهگیری از فرصت همدلی دولت و مجلس، و توجه به محورهای اقتصاد مقاومتی مبتنی بر ظرفیتهای کشور، سیاستهای ابلاغی از سوی مقام معظم رهبری، فضای پساتحریم، و...، ضرورت بررسی قوانین موجود و رفع قوانین بازدارنده، تأکید کرد. جلالی گفت: «قوانین بر روی هم تلنبار شدهاند، بیش از 11 هزار عنوان قانون داریم که بسیاریشان، بازنگری نشدهاند، تنقیح نشدهاند و...». بیان چنین نکاتی از زبان رئیس مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، بهعنوان یک نهاد استراتژیک در دستیابی مجلس به واقعیتها و اطلاعات دقیق و...، پاسخ روشنی است به چرایی اوضاع اجتماعی و اقتصادی امروز کشور. امروز جامعه نهتنها از مشکلات اقتصادی، بیکاری، تورم، درآمد سرانه اندک، فقدان رفاه اجتماعی، فقر عمومی، خط فقر، رابطهمداری، عدم احساس مسئولیت، تلقی طعمه از فرصتهای مسئولیتی و میز و کرسیها، در رنج است؛ بلکه مهمتر از آن، شاهد آسیب دیدن سرمایههای اجتماعی است. با توجه به شناخت از ملت ایران در 36 سال پس از انقلاب، همین مردمی که معمار کبیر و فقید انقلاب، رضوانالله تعالی علیه، آنان را از ملت صدر اسلام در زمان رسولالله(ص) برتر و بهتر میدانست، یقین داریم که تحمل مشکلات در صورت اطمینان به مسئولان، برایشان دشوار نیست و تجربه پس دادهاند و آزموده را آزمودن خطاست؛ اما، با افول سرمایههای اجتماعی، چه باید کرد؟ سرمایههای اجتماعی: قانونمندی و قانونمداری، روابط اجتماعی، قول، اعتماد، اخلاق، وجدان، باور به صداقت و درستی و راستی، امانتداری، مناعت طبع، قناعت، مسئولیتپذیری، عشق به خدمت، هویت انسانی و ملی، احترام به دیگران، مسئولیت فردی و جمعی در پاسداری از آنچه شاخص و ویژگی بارز و شناسنامه ملت و قوم در بازشناسی از جوامع دیگر است، آنچه هر ایرانی به آن افتخار میکند و نسلبهنسل حافظ و هادی اجتماع بوده است، «من دروغ نمیگویم حتی به بهای مرگ»، پندار نیک، گفتار نیک، کردار نیک، برادری، میهندوستی و فخر سربازی وطن و ایثار و فداکاری در حراست از آن و هموطنان و در فاز بالاتر همنوعان، خردورزی و خردمندی، گفتوگو و منطق، ادب و کرامت و بزرگواری، سلامت و راستی با مردم، «من خیانت نمیکنم» و...، امروز تا حدودی آسیب دیده است.امروز، ندای سعدی بزرگ: بنیآدم اعضای یک پیکرند؛ چو عضوی به درد آورد روزگار، دگر ...؛ راستی کن که به منزل نرسد کجرفتار و... توصیههای دین و انبیا و اولیا و.. اگر هم افتخار هر ایرانی است که مثلا بر سردر سازمان ملل یا فلان مجمع جهانی و... نوشته شده است، اما در داخل جامعه امروز ما، لقلقه زبانی است! چه شد جامعه ایرانی که در بدو انقلاب، در دفاع مقدس هشتساله و عرصههای گوناگون دیگر، حماسههای بینظیری که دیگر گمان تکرار آن در تاریخ نمیرود را آفریدند، به اینجا رسیدند؟اختلاسهای میلیاردی که حتی خواندن کامل عدد و رقمشان دشوار است. میاندیشم اگر مرحوم مستشارالدوله تبریزی که آنگونه برای تفهیم ضرورت قانون، جان در راه ملت نهاد، امروز زنده بود و میشنید با وجود 11 هزار قانون، وضعیت این است، چه تلقیای از قانون میداشت؟ اکنون با توجه به مجموعه گفتار دراز بالا، به نکته اصلی بازمیگردم. آیا بهجز نمایندگان مردم، برای مراقبت و نظارت بر: استیفای حقوق عمومی، حسن اجرا و رعایت قانون، پاسداری از حق مردم، پیشگیری از انحراف دولتها و... حفظ فرهنگ عمومی و فرهنگسازی با وضع قوانین بهنگام و مترقی، پاسداشت ارزشهای اجتماعی و سرمایههای اجتماعی و... کسی صالحتر و مطمئنتر و معتمدتر هست؟ برنامههای انشایی و فاقد قابلیت ارزیابی و بیبرونداد مناسب، عملنشده، عملنکردن به برنامه، قوانین تلنبارشده، ناکارآمد، قوانین اجرانشده، بیقانونیها، بینظمیها، نظارتها، جلوگیری از اختلاسها و دهها مورد دیگر که ذکر آن مثنوی هفتاد من میشود، کجا باید بررسی و کنترل و تأیید و تصویب و برخورد و پیشگیری شود؟ یکصدسال حرف تکراری، پس از پنج برنامه و بیش از 25 سال تجربه، رسیدن به اینکه: آیا برنامهنویسی ضرورت دارد؟ اکنون صرفا بهعنوان یک کارشناس و یک شهروند از جمعیت 78 میلیون و 600 هزار نفری ایران عزیز، پرسشم این است که کارکرد مجلسها چه بوده است؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.