|

تنبلی و جیغ کارخانه‌ها

بسیاری از ما در طول شبانه‌روز هیچ فرصت و فراغتی برای عشق‌ورزی، مطالعه، نوشتن، گوش‌دادن، سفر، تفریح و از همه مهم‌تر «هیچ کاری‌نکردن» نداریم؛ هرروز در حالی‌که گاه بیش از ۱۲ساعت جان می‌کَنیم سرانجام به نقطه اول یعنی «صبح فردا» بازمی‌گردیم. امروز، در حالی‌که اکثریت جامعه، تن و جان خود را با ساعات طولانی کار منهدم می‌کنند و همگان به ماشین پول‌درآوردن یا مصرف همان پول در بازار کالاها و تفریحات سازمان‌یافته بدل شده‌اند، ایده پیشرفت، با زور «کار» تمام توان خود را مصروف مقابله با ایده «کاری‌نکردن» كرده است. این اختراع جهان سرمایه، جنون امروز جهان را توجیه می‌کند؛ همان جنون عجیبی که از طبقات فرودست تا دهقانان، کارگران و طبقات میانی را فراگرفته است؛ طبقات و وضعیت‌هایی که تمدن سرمایه‌داری با صراحت بر آنها حاکم است. اگرچه پیامد این جنون، فقر و بدبختی بوده و هست، ولی جنون کار به‌نحو حیرت‌انگیزی از سوی «همه» توجیه می‌شود. اما همه آنها با تمام توان در برابر یک ایده ایستادگی می‌کنند: تن‌آسایی/ تنبلی. به عبارت دیگر مقاومت در برابر تصرف زمان و ساعات زندگی توسط خود انسان‌ها. واضح است که تن‌آسایی باید ممنوع شود و حتی فراتر از آن منشأ تمام زشتی‌ها باشد. حتما به کرات شنیده‌اید که شیطان در دستان فرد «بیکار» همیشه شرارتی برای انجام می‌یابد. پس تن‌آسایی باید مایه شرمساری باشد و تاریخ بشر هم باید به ظاهر در ستایش «کار» تمام تلاش خود را به کار گیرد. اما تاریخ بشر تنها به نظام سرمایه نیاز داشت تا «کار» را قدسی و اخلاقی کند. هم‌پیمانی آنها، جهانی را تولید کرد که حتی امروز سه‌گانه هشت‌ساعته را هم تاب نیاورده و کار، سرعت، تولید و ماشین را به متعالی‌ترین ارزش‌های جهان بدل کرده و به تبع آن، تنبلی و تن‌آسایی را غیرطبیعی یا به‌عبارت بهتر ممنوع اعلام کرده است. اما بعضی از آدم‌ها در لحظه‌ای که فهمیدند فقط کار می‌کنند، ماشین‌ها را به جهان‌شان اضافه کردند. اما فقط انسان‌های محدودی بودند که دیگر کار نکردند و فقط زندگی کردند؛ چون در نهایت بقیه انسان‌ها مجبور شدند ذره‌ذره آب شوند تا چرخ‌دنده‌های همین ماشین‌ها را چرب کنند. پس نتیجه بعدی، هر چه بود مسلماً کاهش ساعات کار، افزایش رفاه بقیه انسان‌ها و زندگی و تن‌آسایی نبود. این منطق رفته‌رفته آن تصویرهای قدیمی از پولدارها و صاحبان سرمایه را محو کرد، آن‌قدر که دیگر نمی‌توان آنها را دید؛ جایگزین تصویر سنتی آن مرد چاق کچل با فراک سیاه بلند با سطل پر از طلای قرن‌‌بیستمی، تصویر شیک واقعی بیل گیتس‌ها یا تصاویر انتزاعی شرکت‌های چند‌ملیتی بود. سرمایه‌داران شیک و نیکوکار، یقه‌آبی‌ها را یقه‌‌سفید کردند اما با همان منطق کلی سرمایه. به همین خاطر، جدای از فقر و بدبختی و حتی نابودی محیط‌زیست، بسیاری از ما در طول شبانه‌روز دیگر فرصت و فراغتی برای عشق‌ورزی، مطالعه، نوشتن، گوش‌دادن، سفر، تفریح و از همه مهم‌تر «هیچ کاری‌نکردن» نداریم. چرا؟ چون «کار» تنها عامل تحقق چیزی تعریف شده که می‌توان با آن بقیه انسان‌ها را مشغول کرد تا مبادا به «چیز» دیگری فکر کنند؛ مثلا کتاب‌خواندن، بحث‌کردن، کشف عشق یا صرفا استراحت‌کردن. چرا؟ چون آنهایی که باید تصمیم بگیرند، بازی را خوب بلدند؛ آنها بهتر می‌دانند چه چیزی برای ما خوب است. پس تنبلی باید ناسازگاری مطلق اعلام شود. تنبلی و تن‌آسایی همان بخشی از زندگی روزمره است که می‌تواند ریتم کار را بشکند و در آن وقفه بیندازد. در حقیقت می‌تواند صدای قیژقیژ چرخ‌دنده‌ها را بلند کند و جیغ سیستم را درآورد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.