|

وهم و خیال «گردشگری انبوه» در آشوراده

مژگان جمشیدی

جزیره آشوراده به‌عنوان بخشی از پناهگاه حیات‌وحش میانکاله، دو سال پیش از اینکه سازمان محیط‌زیست تأسیس شود با مصوبه شورای‌عالی شکاربانی و نظارت بر صید به‌عنوان یک منطقه حفاظت‌شده معرفی شد. با تأسیس سازمان حفاظت محیط‌زیست در سال 1350 ، در مدت کمتر از چهار سال این منطقه موفق شد با ثبت در یونسکو، ‌اتحادیه جهانی حفاظت و کنوانسیون رامسر به‌عنوان ذخیره‌گاه زیست‌کره، پناهگاه حیات‌وحش و تالاب بین‌المللی، خود را به جهانیان معرفی کند. اما به گفته اسکندر فیروز، بنیان‌گذار سازمان محیط‌زیست ایران، از خیلی قبل‌تر از اینکه میانکاله تحت حفاظت قرار بگیرد، برنامه‌ریزی‌های افراد و سازمان‌ها برای اجرای انواع طرح‌های صنعتی و توریستی و عمرانی، نه در داخل که در حریم منطقه شروع شده بود که در سایه اقدامات سازمان محیط‌زیست و تحت لوای «قانون»، تمامی مجریان طرح‌های نفتی، گردشگری، جاده‌سازی و... تا سال 1357 ناکام ماندند. حالا اما با گذشت نزدیک به 47 سال از اعلام حفاظت آخرین بازمانده جنگل‌های جلگه‌ای خزری در شرق مازندران، چندسالی است که «گردشگری» به کابوس آشوراده و میانکاله تبدیل شده است. اجرای این طرح، 13 سال قبل موجب شد تا عده‌ای فرصت‌طلب حتی برای 380 هکتار از اراضی ملی‌شده آشوراده اقدام به اخذ سند مالکیت خصوصی کنند که با درایت دستگاه قضائی و سازمان محیط‌زیست در سال 1386 این سند باطل شد. براساس سند طرح «مدیریت پناهگاه حیات‌وحش میانکاله» که به تصویب شورای‌عالی برنامه‌ریزی استانداری مازندران هم رسیده، ظرفیت برد جزیره برای اکوتوریسم 50 نفر اعلام شده و ساخت هرگونه ابنیه، اعم از چوبی، بتونی و... در بیش از 410 هکتار از اراضی آشوراده که در زون «تفرج گسترده» واقع شده، اساسا ممنوع است. حداکثر برنامه‌هایی که می‌توان در این جزیره به اجرا درآورد، به شرح زیر فهرست شده: مسیر پیاده‌روی چوبی، یک برج دیده‌بانی، مسیر سوارکاری و دوچرخه‌سواری آن هم برای 50 نفر! انجام هرگونه بازی و ورزش آبی نیز در سواحل و آب‌های جزیره آشوراده، اعم از موتوری و غیرموتوری ممنوع است چراکه مطابق همین سند، آب‌های آشوراده در زون «بافر» قرار می‌گیرد و برای تفرج مجاز شناخته نشده است. یادآوری می‌شود چتری از قوانین متنوع به‌عنوان لایه محافظ، آشوراده و میانکاله را دربرگرفته و هرگونه اقدامی را که موجب تخریب اکوسیستم و کاهش جمعیت‌های گیاهی و جانوری شود ممنوع اعلام کرده است. ماده یک، 6 و 16 قانون حفاظت و بهسازی محیط‌زیست، ماده 6، 8 و 10 قانون الحاق ایران به کنوانسیون تنوع زیستی و ماده چهار قانون الحاق ایران به کنوانسیون رامسر مسئولیت‌هایی را متوجه دولت کرده که اگر زیرپا گذاشته شود، به موجب ماده 66 قانون آیین دادرسی گروه‌های زیست‌محیطی حق دارند از دولت و سازمان محیط‌زیست به‌عنوان مجرم طرح شکایت کنند. بااین‌حال انتظار می‌رود مجریان گردشگری به‌دور از هرگونه جوسازی و توهین و زیاده‌خواهی به همان 50 نفر گردشگر پرنده‌نگر اکتفا کنند و اگر هم قرار است اقدامی فراقانونی انجام دهند، سخنان رهبر معظم انقلاب در روز 17 اسفند را فصل‌الخطاب این غائله قرار دهند. آنجا که ایشان با «ابراز تأسف از دست‌اندازی افراد سودجو به منابع طبیعی به‌خصوص در شمال کشور» به مسئولان دستور داد: «قاطعانه با تعدی به جنگل‌ها به هر بهانه‌ای، اعم از هتل‌سازی و جذب گردشگر و حتی ساخت حوزه علمیه و برخی توجیهات به‌ظاهر قابل‌قبول، مقابله کنند». آشوراده یک «اکوسیستم زنده» و متعلق به همه نسل‌هاست و رویکرد تجاری به این اکوسیستم حفاظت‌شده از منظر برخی اقتصاددانان، محلی از اعراب ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.