گفتوگو با محمد اطبایی درباره اسکار ۲۰۱۶
سلیقه اعضای آکادمی را بشناسیم
عسل عباسیان :9 مهر، آخرین مهلت معرفی نماینده سینمای ایران به اسکار 2016 است. درحالیکه تاکنون منتقدان و اهالی سینما حدس میزنند فیلمهایی مانند «قصهها»، «ماهی و گربه»، «در دنیای تو ساعت چند است؟» و «محمد(ص)» شانس این را دارند که گزینه موردنظر هیأت انتخاب ایرانی برای ارائه به این رویداد مهم سینمایی باشند، باید دید طلسم اکران فیلمهایی مانند «دلم میخواد» بهمن فرمانآرا، «خانه پدری» کیانوش عیاری و همچنین «آشغالهای دوستداشتنی» محسن امیریوسفی که همچنان در محاق توقیف اند، سرانجام در این مدت باقیمانده شکسته خواهد شد تا آن فیلمها نیز شانس خود را برای نمایندگی سینمای ایران در اسکار 2016 امتحان کنند؟ با محمد اطبایی، کارشناس امور بینالملل سینما، درباره پیشبینیاش از نماینده امسال سینمای ایران و همچنین معیارهایی که باید برای انتخاب یک فیلم برای ارائه به این جشنواره بینالمللی در نظر داشت، گفتوگو کردهایم.
حدود 40 روز تا انتخاب نماینده سینمای ایران در اسکار 2016 فرصت هست. فکر میکنید بر اساس بضاعت فعلی سینمای ایران، چطور باید این انتخاب صورت گیرد؟ مثل هرسال باید دید در فاصله زمانی یک سال گذشته، چه فیلمهایی به اکران عمومی درآمدهاند و در این بین مناسبترین گزینه برای ارائه به این جشنواره کدام فیلم است. به نظرم سه، چهار فیلم، در بین فیلمهای یک سال گذشته، قابلیت معرفیشدن به اسکار را دارند؛ فیلمهایی که هم کیفیت خوبی دارند و هم کمابیش موفقیتهای بینالمللی نیز کسب کردهاند. تا فرصت مقرر البته بیش از یک ماه فرصت هست و تا آن زمان شاید فیلمهای دیگری هم اکران شوند که قابلیت نمایندگی سینمای ایران در اسکار را دارا هستند. هیأت کارشناسی، باید با مناسبات بینالمللی سینما، حتما آشنایی داشته باشد تا سرانجام بهترین و شایستهترین گزینه، راهی اسکار شود. فکر میکنید چه فیلمهایی از بین نمایشهای یک سال گذشته، قابلیت ارائه به اسکار را دارند؟ دقیق حضورذهن ندارم اما فیلمهایی مثل «قصهها» یا «ملبورن» و حتی «ماهی و گربه» و شاید «شیار 143» بهخاطر حضورهای بینالمللی موفقشان، میتوانند گزینههای مناسبی برای ارائه به اسکار باشند اما طبیعی است که اگر فیلم «محمد(ص)» اکران شود، نگاه هیأت انتخاب به سمت این فیلم خواهد رفت. اگر گزینه نهایی، فیلم «محمد(ص)» باشد، فکر میکنید این فیلم تا چه اندازه قابلیت جلبتوجه اعضای آکادمی اسکار را دارد؟ این فیلم را هنوز ندیدهام و نمیتوانم در اینباره قضاوت کنم. منتها این فیلم چند فاکتور مهم دارد که شانسش را برای دیدهشدن بالا میبرد. یکی اینکه مجید مجیدی، کارگردان آن، فیلمساز خوبی است که سابقه حضورهای بینالمللی دارد و در اسکار هم پیشتر با فیلم «بچههای آسمان» مطرح شده. از طرفی، اندازه این فیلم و عوامل آن نشان میدهد، فیلم با استانداردهای بالایی ساخته شده و اینها همه بر شانس دیدهشدن فیلم میافزاید. اما بهلحاظ اندازه فیلم و استانداردهای بالایش، و کیفیتی که از آن حرف زدید، خود هالیوود پیشتاز است، چنین چیزی شانس دیدهشدن «محمد(ص)» را کم نمیکند؟ منظورم این است که فیلمی در این ابعاد، برای اعضای آکادمی اسکار تازگی ندارد... . بههرحال برای انتخاب یک فیلم بهعنوان نماینده ایران در اسکار، باید مجموعهای از ویژگیها را در نظر گرفت. باید ببینیم قصه، موضوع، محتوا، ساخت، عوامل و... دست به دست هم خواهند داد تا چنین گزینهای را از دیگر گزینهها متمایز کنند؟ برخی معتقدند فیلم «امروز» که پارسال بهعنوان نماینده سینمای ایران به اسکار رفت، نماینده مناسبی برای سینمای ایران نبود. فکر میکنید دلیل این انتخاب چه بود؟ اینکه میگویید «امروز» نماینده خوبی برای سینمای ایران نبود، بر چه اساسی است؟ گزینههای بهتری هم وجود داشت... . این نظر شماست. الان یادم نیست چه فیلمهای دیگری طی آن سال اکران شده بودند. اما «امروز» به نظر من انتخاب بدی نبود. امیدوارم امسال یک هیأت آشنا به مناسبات بینالمللی نماینده امسال را انتخاب کند. سینمای ایران در تمام این سالها، دوبار در اسکار نامزد شده و یکبار هم جایزه گرفته. این نشان میدهد در این جشنواره، رقابت سفتوسختی وجود دارد. نباید انتظار داشته باشیم هر فیلمی که میفرستیم، توسط اعضای آکادمی انتخاب شود، نامزد شود یا جایزه بگیرد. نامزدنشدن فیلمی مثل «امروز» که سال گذشته به اسکار معرفی شده یا دیگر انتخابها در سالهای پیشترش، به این مفهوم نیست که انتخاب این فیلمها از سوی هیأت انتخاب ایرانی، گزینههایی نامناسب بودهاند. اما معیار انتخاب نماینده سینمای ایران چه باید باشد؟ آشنایی با معیارهای انتخاب فیلم توسط اعضای آکادمی اسکار. اینکه اعضای هیأت انتخاب ایرانی، سینماگران یا منتقدانی مطرح باشند که سابقه درخشانی در سینما دارند، صرفا کافی نیست. باید افرادی در این هیأت حضور داشته باشند که حداقل آشنایی را با معیارهای آکادمی اسکار دارند و همچنین پیگیر فیلمهایی که در سراسر دنیا طی این یک سال اکران شده، باشند و بدانند رقبای احتمالی، چه فیلمهایی هستند. سلیقه اسکار را بشناسند و حدس بزنند که کمیته انتخاب اسکار امسال چه فیلمهایی را انتخاب میکند. این آشنایی هم، زمانی صورت میگیرد که افرادی با علم به اینکه قرار است برای یک سال، فیلم انتخاب کنند، از سال قبل این موضوع را بدانند و سینمای جهان را پیگیرانه دنبال کرده باشند. پیش از این، انتخابهایی که بهعنوان نماینده سینمای ایران به اسکار فرستاده شده، از این معیارها برخوردار بوده؟ گاهی برخوردار بوده و گاهی هم نبوده. مثلا سالهایی که «بادبادک سفید» و «زیر درختان زیتون» به اسکار معرفی شدند، هیأت انتخاب این معیارها را میشناخت. اگر بخواهم دقیق نام ببرم از اینکه در چه دورههایی این معیارها در نظر گرفته شده، باید همه انتخابهای این سالها را مرور کنم. سالهایی که «بچههای آسمان» و «گذشته» و «جدایی نادر از سیمین» هم معرفی شدند، انتخابها بر اساس همان معیارها شکل گرفته بود. معیارهای آکادمی اسکار برای انتخاب یک فیلم چیست که هیأت انتخاب ایرانی باید آن را در نظر بگیرد؟ اعضای آکادمی اسکار، بیشتر دنبال سینمایی هستند که سینمای قصهگو باشد و روایت را خوب تعریف کرده باشد. خوشساخت باشد. اورجینال باشد. فیلمهایی که فرمگرا هستند، کمتر شانس دارند که انتخاب اعضای آکادمی باشند و فیلمهایی که در عرصههای بینالمللی موفق بودهاند شانس بیشتری برای جلب نظر اعضای آکادمی دارند. البته یادمان باشد این هم معیاری قطعی نیست. سال گذشته که «خواب زمستانی» بیلگه جیلان که نخل طلای کن را گرفته بود، به اسکار رفت، حتی جزء پنج فیلم کاندیدا هم نبود، چه برسد به اینکه قرار باشد جایزهای بگیرد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.