حماس و استراتژيهای حساب شده
محمدعلی عسگری: این روزها رهبران جنبش حماس در رسانهها بیشتر ظاهر شده و ناگزیر به پاسخدادن به دو پرسش مهم هستند. اما نکته جالب توجه اینکه هرچه رهبران این جنبش در اینباره بیشتر توضیح میدهند، بر ابهامات نیز بیشتر افزوده میشود. یکی از این دو مسئله ارتباط حماس با ایران است و دیگری مسئله برقراری یک آتشبس طولانیمدت در غزه. بعد از آنکه برخی شایعات مبنی بر مذاکرات غیرمستقیم بین حماس و اسرائیل مطرح شد، رهبران حماس مجبور به تأیید شده و برای آن توضیحاتی را ارائه دادند. در این باره «خالد مشعل»، رئیس دفتر سیاسی حماس، اعتراف کرد «جنبش حماس مذاکراتی با طرف اسرائیلی درباره آتشبس احتمالی در غزه داشته، اما این مذاکرات بینتیجه بوده است». گفته میشد چند ماه پیش خالد مشعل با «تونی بلر»، نخستوزیر سابق انگلیس، در دوحه مذاکراتی داشته است. این اتفاق بعد از آن میافتد که تونی بلر به غزه سفر کرد و خواستار کمکهای جامعه جهانی برای بازسازی این منطقه شد. بلر پس از آن از ریاست کمیته چهارجانبه کنارهگیری کرد اما ظاهرا همچنان به میانجیگریهای خود در رابطه با فلسطین ادامه میدهد. زیرا چند روز پیش نیز در خبر دیگری آمده بود تونی بلر از خالد مشعل برای سفر به لندن دعوت کرده اما او آن را نپذیرفته است. به گزارش خبرگزاری قدس، «عزام تمیمی» رئیس اندیشکده تفکر سیاسی اسلامی در لندن، که یکی از افراد نزدیک به مشعل است، با بیان این خبر افزود: «اما صرفنظر از اینکه نتیجه چه خواهد شد به نفع حماس است که این دعوت را بپذیرد، زیرا سفر مشعل به لندن میتواند اقدامی مهم برای شکست محاصره تحمیلی اروپا علیه جنبش حماس و مقدمهای برای حذف آن از فهرست سازمانهای تروریستی در عرصه اروپایی باشد». اظهاراتی که نشان میدهد خالد مشعل برای رفتن به لندن مشکلی ندارد. همچنانکه حماس نیز با اصل مذاکرات مخالفتی ندارد و فقط خواستار «به نتیجهرسیدن» این مذاکرات هستند و بس! این در حالی بود كه تا پیش از این هر بار شایعات مربوط به «مذاکرات غیرمستقیم حماس و اسرائیل» یا «آتشبس بلندمدت در غزه» مطرح ميشده رهبران حماس با قدرت هرچه تمامتر اینگونه خبرها را بهعنوان «شایعه دشمنان» یا کسانی که آلت دست دشمن صهیونیستی هستند، «تکذیب» میکردند. بنابراین تصمیم حماس برای یک آتشبس درازمدت جدی بوده و یک استراتژی حسابشده است. در خبرها گفته شد حماس با یک آتشبس هشت یا 10ساله به این شرط موافقت کرده است که محاصره اقتصادی غزه بهصورت کامل برداشته شود. همچنین این گروه برای بازگشایی فرودگاه غزه و یک بندر در دریای مدیترانه، رایزنی کرده و در مقابل قول داده است نگذارد از این پس از غزه موشکی به سمت اسرائیل شلیک شود یا گروههای فلسطینی در این منطقه اقدام به ساخت تونلهای زیرزمینی کنند. همچنین گفته میشود این طرح با دولتهای مصر و ترکیه نیز در میان گذاشته شده و هیأتهایی از حماس با سفر به قاهره و آنکارا جزئیات آن را در اختیار طرفهای یادشده گذاشتهاند. در خبرهای دیگری نیز آمده بود رهبران جنبش حماس نیز روز جمعه گذشته در غزه گردهم آمدند تا این طرح را بررسی کرده و نظر موافق خود را نسبت به آن اعلام کنند. در آخرین مورد از اظهارات رهبران حماس نیز «موسی ابومرزوق» با تأیید صریح گفتوگوها اعلام کرد: «حماس فقط خواهان تثبیت آتشبس در غزه است». او در توجیه این کار و رابطه آن با ادامه مقاومت نیز گفت: «این اقدام هرگز به معنای ضعف مقاومت نیست، چون مقاومت همواره برای مقابله با حملات ارتش اسرائیل آماده است».هنگامی كه شایعات درباره این مذاکرات بالا گرفته بود، یک تحلیلگر عرب در پایگاه اینترنتی الجزیره در این باره نوشت «حماس میخواهد برای نخستینبار در تاریخ، یک کشور مستقل فلسطینی را روی خاک فلسطین تأسیس کند». به بیان دیگر، حماس خود را در جایگاهی میبیند که احساس میکند از طریق یک آتشبس طولانیمدت با طرف اسرائیلی میتواند خود را در محافل بینالمللی مطرح و به این ترتیب کاری کند که «به رسمیت شناخته شود». همچنین حماس به این وسیله قصد دارد به مرور زمان و با تقویت نهادهای دولتی خود در باریکه غزه به گفته همان تحلیلگر، «کشوری به نام غزه» را تأسیس کند. کشوری که هم میتواند رفتهرفته جایگزین «دولت خودگردان» در کرانهباختری شود - آرزویی که اسرائیل بهشدت بهدنبال تحقق آن است- و هم میتواند به یک آرزوی بزرگ و دیرینه و تاریخی فلسطینی که همان تشکیل یک دولت باشد- موضوعی که کشورهای غربی تحقق آن را ضروری میدانند- پاسخ مثبت دهد. بنابراین «کشور غزه» درنهایت و طبق این سناریو، نخستین «کشور فلسطین» خواهد بود که روی خاک فلسطین و بدون حضور اسرائیلیها تأسیس میشود. این اما تصوری بسیار بلندپروازانه و البته به دور از واقعیت است که تحلیلگرانی در شبکه مورد حمایت شیخنشین قطر میتوانند به آن دامن بزنند؛ زیرا واقعیتهای تلختر این است كه حماس در شرایطی قرار گرفته است که هیچ راهی جز این پیشروی خود نمیبیند که مانند یاسر عرفات در ماجرای اسلو برای یک آتشبس درازمدت، دشمن خود را در آغوش گیرد تا اندکی از رنجهای مردم غزه کاسته شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.