داعش معبدی ۲۰۰۰ ساله را در پالمیرا منفجر کرد
«الهه طوفان» در گردباد داعش
شهرت جهانی خود را مدیون ویرانههایی بود که به تأسی از هنر معماری یونانی- رومی، خم به ابرو نیاورده بود؛ ویرانههایی پابرجا که حتی سایه سهماهه داعش نیز چیزی از افسانه زوالناپذیری آن نکاسته بود. اما استقامت سهماهه ستونهای استوار این شهر توهمی بیش نبود، چراکه به قول مدیرکل آثار باستانی و موزههای سوریه، شهر «پالمیرا» اکنون شاهد تحقق تاریکترین پیشبینیها درباره سرنوشت میراث بشری نهفته در آن است. تروریستهای داعش در حالی روز یکشنبه معبد «بعل شمین» را به صف قربانیان رنگارنگ آتشافروزیهای خود افزودند که این بنای باستانی که از سوی فنیقیها وقف «الهه طوفان» شده بود، اگر فقط دو سال دیگر بر ستونهای خود پابرجا بود، میتوانست گام به سومین هزاره حیات خود بگذارد. «مأمون عبدالکریم»، مدیرکل آثار باستانی و موزههای سوریه، روز گذشته ضمن اعلام خبر وقوع انفجاری عظیم در معبد بعل شمین، از نابودی کامل بخش داخلی این معبد و همچنین فروپاشی ستونهای اطراف آن خبر داد. «اسامه خطیب»، یکی از فعالان سوری نيز، که یورش تروریستهای داعش به زادگاهش پالمیرا، او را ناچار از فرار به ترکیه کرده در حالی از وقوع انفجاری عظیم در معبد بعل شمین در روز یکشنبه خبر داده که گروه دیدهبان حقوق بشر سوری مدعی شده انفجار این معبد بهدست نیروهای داعش حدود یک ماه پیش به وقوع پیوسته است. در شرایطی که با نظر به اطلاعات متناقض دریافتی از بازماندگان شهر جدید پالمیرا، هنوز هیچ توافقنظری پیرامون زمان وقوع انفجار بهدست نیامده است، اما آنچه مبرهن است، داعش باری دیگر عزم خود را برای نابودی میراث فرهنگی و سرمایههای تاریخ بشری به اثبات رسانده است. درست از ماه می گذشته و زمانی که شهر پالمیرا از کنترل نیروهای دولتی سوریه خارج شد، نگرانیهای بینالمللی درباره سرنوشت آثار تاریخی ارزشمند آن نیز بالا گرفت؛ نگرانیهایی که البته مابهازایی موجه داشت: نابودی مجسمهها و دیگر آثار باستانی در مکانهای تاریخی کشور همسایه عراق، غارت موزهها، فروش آثار گرانبهای تاریخی در بازار سیاه و به آتشکشیدن دهها هزار کتاب و دستنویس نایاب، همگی موجد نگرانیهای عمیق درباره سرنوشت شهری بود که با قدمت مکتوب چهار هزار ساله و آمار سالانه150هزار گردشگر خارجی که تا پیش از آغاز جنگ داخلی سوریه به تماشا و تحسین هزاران ستون برافراشته، مجسمههای بیشمار و بیش از 500 گور باستانی آن مینشستند و عنوان مروارید صحرا را یدک میکشید. با تمام این اوصاف، بخش اعظمی از شهر تاریخی پالمیرا که از سوی مردمان محلی تدمر نامیده میشود، تا همین یکشنبه پیش دستنخورده باقی مانده بود. اما این بدان معنا نبود که تروریستهای داعش بناگاه از رویه معمول خود دست کشیده بودند. مینگذاری گسترده پالمیرا در ماه ژوئن، تخریب شش تندیس باستانی این شهر در ماه جولای، ازجمله مجسمه آهکی معروف شیر آتن که با ارتفاعی بیش از سه متر در آستانه موزه این شهر قد علم کرده بود و همچنین نابودی تمثالهای مردگان در مقبرههای خصوصی پالمیرا تنها بخشی از اقدامات پیشین تروریستهای داعش در سه ماه گذشته است که بلافاصله پس از ورود به شهر با موزههایی خالی از آثار باستانی، یا آنچه از سوی رهبرانشان آثار بتپرستی خوانده میشود، روبهرو شده بودند. مأموران دولتی حفاظت از میراث باستانی سوریه پیش از تخلیه شهر بخش اعظم آثار تاریخی بهجامانده را به بیرون از محوطه باستانی این شهر منتقل کرده بودند. بااینحال، موزههای خالی و آمفیتئاترهای عاری از تماشاگر شهر اینبار عرصه اعدام شهروندانی شد که به اتهام همکاری با نیروهای دولتی سر خود را از دست میدادند. «خالد الاسعد» 82ساله، باستانشناس ارشد و کاوشگر بازنشسته این شهر، آخرین مورد از این اعدامیها بود که جسد بیجانش تا همین هفته گذشته بر ویرانههای باستانی پالمیرا خودنمایی میکرد. تروریستهای داعش ماه گذشته نیز چندین عضو کمسنوسال خود را مأمور کردند تا آمفیتئاتر تاریخی این شهر را به مسلخگاه 25 سرباز اسیرشده دولتی بدل کنند. درنتیجه بیدلیل نیست حتی پیش از آنکه معبد الهه طوفان از پس مقاومتی دوهزارساله در برابر باد و باران، مغلوب دینامیتهای داعش شود، «ایرینا بوکووا» دبیر یونسکو، سازمان علمی، فرهنگی و تربیتی ملل متحد، روز جمعه و برای چندمینبار تبهکاران داعش را به تخریب سنگدلانه و نظاممند میراث باستانی که از پایان جنگ جهانی دوم به اینسو بیسابقه بوده، متهم کرده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.