|

اوباما و مسئله‌ای به نام ولادیمیر

«فئودور لوکیانف»، سردبیر «گلوبال‌افرز» در روسیه، می‌گوید اکنون «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهوری روسیه، کاملا ضدآمریکایی شده است؛ البته این نگرش به این دلیل به‌وجود نیامده که او در گذشته در «ک‌گ‌ب» فعالیت می‌کرده است، تجربه‌های او در دوران زمامداری «جورج بوش»، سلف «باراک اوباما»، رئیس‌جمهوری آمریکا، علت اصلی این رفتار است. «بازنگری» واژه‌ای که دولت اوباما در اوایل سال ۲۰۰۹ میلادی در برابر برقراری رابطه با روسیه استفاده کرد، خود دلیل بر این مدعی است. اوباما و مشاورانش که «میخاییل مک فول»، سفیر سابق آمریکا در مسکو، نیز یکی از آنان است، همچنان امیدوارند بازنگری به‌گونه‌ای که منافع دو کشور را تأمین کند، در رابطه دوجانبه بین مسکو و واشنگتن اعمال شود. این در حالی است که این مسئله همچنان در سایه‌ای از ابهام قرار می‌گیرد، مگر اینکه معاهده جدیدی برای کاهش تسلیحات هسته‌ای امضا شود و در توافق جدیدی، کالاهای موردنیاز افغانستان از طریق روسیه و آسیای‌میانه به این کشور ارسال شود. فقط در این صورت است که می‌توان امیدوار بود جمله «دیمیتری مدودف» در زمانی که کرسی ریاست‌جمهوری روسیه را در اختیار داشت، به واقعیت تبدیل شود. او در آن زمان، سه سال آخر صدارتش را به‌عنوان بهترین دوران در رابطه آمریکا و روسیه در کل تاریخ توصیف کرده بود. اما این زمان اکنون کاملا سپری شده است، هرچند هیچ‌گاه مشخص نشد آیا مسکو به واژه بازنگری در روابط اعتقاد دارد یا خیر. «آنجلا استنت»، استاد دانشگاه «جورج‌تاون»، دراین‌باره می‌گوید: «بازنگری موضوع کاملا یک‌جانبه‌ای بود که فقط از سوی واشنگتن برای درک موقعیت روسیه در دنیای بین‌الملل به‌کار گرفته شد. اما پوتین در تمام این مدت و حتی اکنون معتقد است این سیاست فضایی برای اجرا ندارد. او در‌‌ همان زمان و در سخنرانی در مونیخ در سال ۲۰۰۷ میلادی، ادبیات بسیار تهاجمی را علیه کاخ‌سفید به‌کار گرفت». پوتین حتی وزیر خارجه آمریکا را به خاطر اعتراضات در روسیه سرزنش کرد. به گفته کار‌شناسان، از‌‌ همان زمان واژه بازنگری فقط واژه تزئینی در دنیای بین‌الملل بوده است. اکنون نیز اعتقاد به این واژه با توجه به حمایت روسیه از دولت سوریه و سخنان ژنرال‌های این کشور مبنی بر اینکه مسکو در مقابل هر تهدیدی که از سوی سپر موشکی باشد می‌ایستد، بیشتر در هاله‌ای از ابهام قرار گرفته است. اما مسئله‌ای که اکنون باعث شده تا این رابطه به روزهای خوب در زمان مدودف بازنگردد، مسئله سوریه است. آمریکا و متحدان اروپایی‌اش از روسیه می‌خواهند از راه‌حل انتقالی در دمشق حمایت کند تا «بشار اسد»، رئیس‌جمهوری این کشور، به‌صورت مسالمت‌آمیز قدرت را به فرد دیگری محول کند، اما مسکو تاکنون کوچک‌ترین واکنشی به این درخواست نداده و آشکارا از باقی‌ماندن اسد در قدرت حمایت می‌کند، چراکه پوتین همچنان معتقد است تنها راه‌حل برای بحران سوریه‌‌ همان بشار اسد است. «رابرت مالی»، مدیرگروه بحران‌های بین‌المللی، در این‌باره می‌گوید مسکو همچنان سخت‌گیرانه به حمایت از اسد ادامه می‌دهد و به‌گونه‌ای عمل می‌کند که کاخ‌کرملین در مرکز این بحران قرار گیرد؛ گویی که اکنون تنها ارزش کرملین به سوریه محدود می‌شود. روسیه اکنون به‌خوبی می‌داند اگر آنان در مقابل فشارهای غرب کوتاه بیایند، بدون‌شک نقش آنان بسیار کم‌رنگ خواهد بود و کنترل این بحران از دستان کرملین خارج می‌شود. در آن سوی میدان، اوباما به پوتین هشدار می‌دهد مخالفت روسیه بیش از این اعتباری ندارد و اگر روسیه به‌زودی در سیاست‌هایش نرمش نشان ندهد، به حاشیه رانده می‌شود. هرچند تحلیلگران معتقدند روسیه قادر است هم در قبال تهران و هم در قبال سوریه، سیاستی متفاوت را در پیش گیرد، اما دیپلمات‌ها در مسکو بر این باورند که آنان نسبت به همتایان آمریکایی خود درک بهتری از مسائل منطقه‌ای دارند. روزنامه انگلیسی «گاردین» در گزارشی می‌نویسد اگرچه اوباما و پوتین، خواهان پایان فوری خشونت‌ها در سوریه هستند، اما اوباما با وجود تلاش فراوان نتوانست پوتین را به‌همراهی بی‌چون‌وچرای مسکو با واشنگتن بر سر پرونده سوریه متقاعد کند. «اندری کلیموف»، یکی از اعضای کمیته خارجی در دوما، معتقد است بسیاری از همسایگان روسیه مشکل‌زا هستند اما آمریکا اغلب راه‌حل‌هایی را پیشنهاد می‌دهد که مشکل موجود را به بحران تبدیل می‌کند. در چنین شرایطی و در میان تمامی ناسازگاری‌ها بین مسکو و واشنگتن، کاخ‌سفید فهرستی از اقداماتی را تهیه کرده است که انتظار دارد روس‌ها آنان را عملی کنند اما برای روس‌ها، آمریکا وسیله‌ای ویژه‌ به شمار نمی‌رود، بلکه آنان به این کشور برای حفظ پرستیژ و رابطه‌های جهانی احتیاج دارند. این در حالی است که اوباما نیاز دارد تا روسیه به تحقق اهداف سیاست‌خارجی آمریکا در خاورمیانه کمک یا دست‌کم از مانع‌تراشی در مقابل آنها خودداری کند. پوتین نیز به آمریکا نیاز دارد تا حرف خود را درباره اینکه روسیه به‌عنوان یک ابرقدرت به حق خود نرسیده، به کرسی بنشاند. در این میان، اهمیت اروپا برای مسکو کاملا خلاف این امر است. هرچند روسیه برای اروپایی‌ها شریک استراتژیکی به شمار نمی‌آید، اما کرملین نمی‌تواند مبادلات تجاری و موقعیت ژئوپلیتیکی خود را نادیده بگیرد. از سوی دیگر، این مسئله باعث تضعیف رابطه آمریکا و روسیه شده است، چراکه هر دو آنان خواهان گسترش روابط با قاره سبز هستند. اما برای شخص اوباما و کاخ‌سفید نادیده‌گرفتن پوتین در مناسبات بین‌المللی بسیار دشوار است و از همین‌رو نمی‌تواند با او در یک قاب و چارچوب قرار نگیرد. اما در میان مقام‌های آمریکایی، افراد زیادی وجود دارند که از پوتین و سیاست‌هایش دل‌زده شده‌اند و اکنون فقط منتظر برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا هستند تا سیاست‌های جدیدی را به کاخ‌سفید دیکته کنند. «استفان استانویچ»، یکی از اعضای شورای روابط خارجی آمریکا، می‌گوید: «نمی‌توان مخالفان پوتین را در کاخ‌سفید نادیده گرفت اما در واشنگتن بسیاری دیگر بر این باورند که پوتین کارت‌های زیادی در دست دارد و در میز مذاکره، نقش مهمی را ایفا می‌کند». او ادامه می‌دهد پوتین در قامت ریاست‌جمهوری روسیه باید نقش دیگری را برای خود در نظر گیرد، چراکه حتی اگر اوباما همچنان محتاطانه در برابرش بازی کند، اما دیگر مقام‌های کاخ‌سفید نمی‌توانند به این بازی ادامه دهند و ساکن بعدی کاخ‌سفید، دیگر قادر به ادامه این مسیر نیست. منبع: اکونومیست

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.