پیشروهای صنعت ریلسازی جهان
عباسعلي سبكتكين *
در طول چندسال اخیر، دولت ایران نسبت به توسعه سیستم حملونقل عمومی بهویژه سيستم ريلي با سرعتهای بالا مصرانه اهتمام ورزیده است، بهطوریکه توسعه این بخش یکی از اهداف عمده سیاستگذاریهای اقتصادی ایران بهشمار رفته است. درحالحاضر، کل ریل موردنیاز کشور از خارج وارد شده و برایناساس مانع مهمی بر سر راه توسعه صنعت ریل در ایران بوده است. با نگاهی به صنعت جهانی ریل، آمریکا، آلمان، اسپانیا، ژاپن و چین پیشروترین کشورهای حوزه حملونقل ريلي در دنیا هستند که میتوانند تجربه ارزشمندی برای ایران تلقی شوند. در این کشورها حداقل نیممیلیون نفر در زمینه ساخت و تولید وسایل نقلیه ریلی مشغول به کار هستند. فراهمسازی شرایط ساخت و تولید ریل در ایران به ظرفیت بازارهای داخلی ریل و سرمایهگذاریهای اقتصادی در این حوزه و حتی زیرساختهای ترانزیت در ایران بستگی دارد و مطمئنا سرمایهگذاری در این بخش، اشتغالزایی عمدهای برای این صنعت و صنایع مرتبط با آن بههمراه دارد. بر اساس مستندات، بسیاری از کشورهای آمریکایشمالی، اروپا و آسیا، سیاستگذاری و سرمایهگذاری بسیار مهم و مؤثری را در حوزه صنعت ریل از طریق تولید ناخالص ملی با درنظرگرفتن تراکم جمعیتی انجام دادهاند. چین و سوئیس در مقایسه با دیگر کشورها و متناسب با ظرفیتهای اقتصادی خود، درصد بالایی از تولید ناخالص داخلی خود را به این صنعت اختصاص دادهاند. ساخت و تولید ریل در كشورهاي پيشرفته از جمله آلمان در چهار مرحله صورت میگیرد: تولید فولاد مذاب، ریختهگری مداوم شمش، فرایند نورد بهمنظور شكلدهي مقطع ريل و مرحله نهايي شامل خنککاری، صافکاری و برشکاری بهمنظور توليد ريل در طول موردنظر و بازرسي نهايي.
افزایش ترافیک ریلی، بارهای محوری بزرگتر و سرعتهای بالاتر، فشار و بارگذاری روی ریلها را بیشتر کرده است. بنابراین بهمنظور حصول اطمینان از ساخت و تولید ریل در ايران و تأمين نيازهاي بازار، با توجه به موجودبودن زيرساختارها در ايران فرایندهای بسيار مهم خط تولید ریل شامل مراحل زیر خواهد بود: فرايند نهايي و کنترل کیفیت. مرحله نهايي بهمنظور برطرفکردن ناهمواری و انحنای موجود در ریل و نیز دستیابی به استانداردهای کیفیت است بهنحويكه ريلها پس از نورد به قسمت ماشينهاي صافكاري و تست بهمنظور يافتن عيوب احتمالي هدايت ميشوند. سپس چندين عمليات طبق نظر و سفارش مشتري از قبيل سوراخكاري، سختكاري سطحي و خمكاري انجام ميگيرد. كشورهاي پيشرفته از طریق پروژههای توسعه خط ریل و ریختهگری نزديك به شکل نهايي و متناسب با شرایط و نیاز بازار خط تولید ریل خود را توسعه ميدهند. این پروژههای توسعه با هدف گسترش میزان بهرهوری بالاتر، ارتقای سطح کیفی و انعطافپذیری بیشتر اجرا میشوند. به دلیل مزایا و سودآوری بالا در شبکه ریلی (باربری- مسافری) میزان تقاضای تولید ریل در ایران زیاد است. براساس اخبار درجشده در جرايد، يكي از كارخانههاي توليد فولاد ايران عهدهدار توليد ريل در ايران شده و ریل تولیدی اين كارخانه بهدليل مجهزبودن به تجهيزات پیشرفته، سازگاری کامل با شرایط و استانداردهاي کیفی جهاني خواهد داشت و بهطور مستقیم و غیرمستقیم، اشتغالزایی زیادی را در ايران بهدنبال خواهد داشت. سرمایهگذاری کلان در حوزه تولید ریل در ايران تاکنون ادامه داشته و باید در همان سطح کلان برای اجرای طرحهای توسعه حفظ شود. *دكتراي مهندسي مكانيك
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.