زدودن خاطرات زنگاربسته ایران و انگلستان
صلاحالدین هرسنی*
گفته شده است که روابط ایران و انگلیس در ادوار بعد از انقلاب با فرازونشیبهایی روبهرو بوده که نه فرازهای آن با استدلال همراه و نه نشیبهای آن در راستای منافع دو کشور بوده است. به نظر میرسد تمام خصومتها در این روابط قبل از هر چیز بر جنبه حفظ پرستیژ تأکید داشت. به هر ترتیب شش دهه از تاریخ فرازوفرود روابط ایران و انگلستان میگذرد. آخرین تعطیلی سفارت بریتانیا در ایران به سال 2011 باز میگردد که سطح روابط دو کشور را به داشتن کاردار غیرمقیم در تهران و لندن کاهش داد. اما به برکت توافقات وین و نظم حاصل از آن، عزم انگلیس برای بازگشایی سفارت بیشتر شد و نهایتا مذاکرات میان وزارت کشور و وزارت خارجه انگلیس برای حل مسئله ویزا شدت گرفت و راه سفر فیلیپ هاموند، وزیر خارجه وقت انگلستان به تهران را هموار کرد. به این ترتیب با توافقی که بین ایران و انگلستان بر سر بازگشایی سفارتخانه در تهران و لندن صورت گرفته، روابط دیپلماتیک دو کشور وارد فاز جدیدی میشود. تردیدی نیست که این روابط را باید آغاز طلیعهای خوب و یک فرصت تاریخی برای دستگاه دیپلماسی دو کشور دانست. مهمترین نتایج حاصل از این روابط را میتوان تعقیب اهدافی دانست که دو کشور ایران و انگلستان در حال حاضر در پی آناند. اول آنکه این روابط تم سیاسی دارد و به واقع باید این روابط جدید را ادامه طبیعی برجام و نوعی تأکید بر حمایت از توافق جامع اتمی بین ایران با 1+5 تلقی کرد. در همین راستا رویکرد سیاسی موجود در روابط جدید ایران و انگلستان میتواند کمک زایدالوصفی به فرهنگ سیاسی ایرانیان بکند؛ درواقع نوع اعتماد حاصل از نظم پسا وین به سوءتفاهمها در عرصه سیاسی در روابط دیپلماتیک دو کشور پایان خواهد داد. دومین هدفی که از روابط دیپلماتیک دو کشور حاصل میشود، با رویکرد اقتصادی همراه است. به این معنی که در چارچوب نظریه وابستگی متقابل و همگرایی، ایران میتواند بازار خوبی برای سرمایهگذاری تجاری انگلستان باشد و از طرف دیگر انگلستان نیز میتواند روی ایران در مناسبات تجاری و اقتصادی خود حساب باز کند. در این راستا انگیزهای که بیش از هر چیز دیگر عزم دستگاه دیپلماسی لندن را برای بازگشایی سفارتخانه در تهران فراهم کرد، نگرش مقامات و کارگزاران دستگاه دیپلماسی انگلستان بود که مبادا در حال عقبافتادن از رقبای اروپاییشان برای حضور در بازارهای ایران باشند. سومين هدفی که میتواند در پرتو این روابط حاصل آید، اطمینان و اعتمادی است که کشور انگلستان با توجه به جایگاه آن در کشورهای 1+5 میتواند به مخالفان توافق هستهای در ادوار نظم پسا وین دهد و این اندیشه را برای دلواپسان منطقهای و فرامنطقهای ایران القا کند که توافق با ایران، توافق بد و خارج از قاعدهای نیست. سیاست خارجی 15ساله حزب کارگر با صدارت بلر و براون و متعاقب آن صدارت ششساله حزب محافظه کار با صدارت دیوید کامرون و نیک کلک در کسوت دولت ائتلافی، در عمارت شماره 10 داونینگ استریت همیشه در مقابله با سیاستهای داخلی و خارجی ایران و مشخصا قضیه هستهای بوده است. نظر به اين پيشينه شروع فصل جدید روابط این دو کشور با توجه به آنکه انتخاب آنها با قواعد دموکراتیک حاصل شده است، میتواند مشکلات این دو کشور را از وضعیت شکلی و محتوایی خارج کند و برای روزگاران آینده معطوف به سازندهگرایی و نیز منجر به زدودن خاطرات زنگاربسته در تاریخ دیپلماتیک دو کشور شود.
*مدرس علوم سیاسی و روابط بینالملل
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.