|

به بهانه روز جهانی عکاسی

سلفی‌گرفتن با مرده!

شرق: درست در روز جهانی عکاسی، پرداختن به موجِ سلفی‌گرفتن با مرده‌ها در روسیه شاید تا حدودی عجیب به نظر برسد اما در فضای مجازی چنین پدیده‌هایی آن‌قدر به‌سرعت رشد کرده و همه‌گیر می‌شوند که بعید نیست شعله‌های آن به کشورهای دیگر هم برسد. گزارشی که باشگاه خبرنگاران از این پدیده منتشر کرده، حکایت از آن دارد که در یک شبکه اجتماعی روسی، رقابت عجیبی راه افتاده که در آن هرکسی که بهترین سلفی را با یک جسد بگیرد، بین 10 تا 50 پوند جایزه خواهد برد. کمپین «سلفی با مرحومین» که حالا از طرف پلیس روسیه جرم شناخته شده و تحت پیگرد قرار گرفته است، از شرکت‌کنندگان خود می‌خواهد کنار جسد بایستند، لبخند بزنند و سلفی بگیرند. اما این نوع برخورد با عکاسی که به مدد دوربین گوشی‌های موبایل به وجود آمده، تا چه حد به عکاسی واقعی نزدیک است؟ بهنام صدیقی، عکاس، به «شرق» می‌گوید که سلفی‌گرفتن اگرچه در نام، بی‌شباهت به عکاسی سلف پرتره نیست اما در ماهیت و محتوا با آن تفاوتی اساسی دارد: «سلفی صرفا جنبه نمایش دارد اما عکاسی سلف پرتره بازنمایی است؛ حتی گاهی نگاه انتقادی به خود یا محیط پیرامون عکاس». شاید وقت آن رسیده که باید سلفی‌گرفتن را از عکاسی جدا کرد. سلفی‌گرفتن به قول بهنام صدیقی «نشانه‌ای است از فضای فرهنگی و رسانه‌ای استفاده از موبایل در آن جغرافیای به‌خصوص» و اگر این‌طور باشد، نمی‌توان به هرکسی که عکس سلفی می‌گیرد، عنوان عکاس داد که در دنیای هنر عمری بیش از دو قرن دارد. اگرچه عکاسی در این دو قرن، همواره در کنار انسان بوده و آدمی را در بحرانی‌ترین و مرگ‌زا‌ترین روزهای جنگ‌های جهانی، بمباران هیروشیما، جنگ کوبا و... تنها نگذاشته و عکس‌هایی که از کشته‌شدگان روزگار وحشت و جنگ گرفته است، سند جنایت انسان علیه انسان بوده اما به نظر می‌رسد حالا سلفی‌گرفتن در کنار جنازه‌های بی‌زبان، چیزی جز یک بازی کودکانه با ابزار عکاسی نباشد. فارغ از اینها، او می‌گوید که دو سال پیش در جشنواره سینماحقیقت، فیلمی دیده که نشان می‌دهد در نقطه‌ای از جهان شغلی وجود دارد که مرده‌ها را ‌تروتمیز و مرتب می‌کنند و از آنها برای خانواده‌شان عکسی به یادگار می‌گیرند. تفاوت سنت واقعی عکاسی با سلفی‌گرفتن‌های این‌چنینی را در همین‌جا می‌توان دریافت؛ اولی به‌دنبال ثبت خاطره‌ای است که از دست رفته است و دومی به‌دنبال نمایشی است که نمایش‌گردان آن کسی نیست جز آنکه دکمه را فشار می‌دهد تا چهره‌اش در بهترین حالت ممکن، روی شبکه‌های مجازی منتشر شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.