باب منندز، دومین سناتور مخالف: برگردید و از نو مذاکره کنید
توافق روی لبه تیز كنگره
دومین عضو دموكرات سنا هم به صف مخالفان توافق هستهای پیوست؛ باب منندز، رئیس كمیته روابط خارجی سنا، سهشنبه رسما اعلام کرد که در رأیگیری کنگره از توافق وین حمایت نخواهد کرد. پیش از او، چاك شومر، سناتور ارشد دموكرات دیگری بود كه اعلام كرد از توافق هستهای حمایت نخواهد كرد. با افزودهشدن اعضای ارشد دموكرات به صف مخالفان توافق، كار اوباما برای نهاییكردن توافق سخت خواهد شد. اوباما به حمایت ۳۴ سناتور دموکرات و ۱۴۶ نماینده دموکرات مجلس نمایندگان نیاز دارد تا مصوبه قابل وتوکردن باشد. ایران و كشورهای 1+5 روز 23 تیر در وین به توافقی بر سر مسئله هستهای ایران دست یافتند، اگرچه این توافق یكهفته بعد به صورت قطعنامهای در شورای امنیت سازمان ملل تصویب شد اما كنگره آمریكا (مجلس سنا و مجلس نمایندگان) تا ۱۷ سپتامبر فرصت دارد این توافق را تصویب كند. تعداد زیادی از نمایندگان این دو مجلس فعلا با توافق موافق نیستند. مثل منندز كه در مورد مخالفت خود گفته: «ایران قطعنامههای مختلف شورای امنیت سازمان ملل متحد را با پیشبرد برنامه هستهای خود نقض کرده و این توافق ایران را ملزم به برچیدن زیرساختهای برنامه اتمی نمیکند». به مذاكره برگردید سناتور منندز در مورد رأی خود میگوید: «بیایید هدف اعلامشده مذاکرات با ایران را به خود یادآوری کنیم: بهسادگی بگوییم که هدف برچیدن همه بخشها - حتی اجزای مهم - ساختار اتمی ایران برای اطمینان از این بود که این کشور هرگز به توانایی ساخت سلاح اتمی نرسد. هدف کوچککردن زیرساختهایش نبود». منندز كه مخالفت خود را در ایالت نیوجرسی اعلام كرد، رئیسجمهور آمریکا را ترغیب کرد مجوز ادامه مذاکرات را صادر کند: «ما میتوانیم بخشهایی از این توافق را رد کنیم نه کل آن را. باید به دولت اوباما بگوییم که برگردید و از نو مذاکره کنید. آنها میتوانند شرایط درجشده در توافق موقت هستهای را تمدید کنند تا زمانیکه توافق جامع بهتری به دست آید. من حتی حاضرم برای نشاندادن حسننیتمان یک بخش از داراییهای ایران را آزاد کنیم. در این دور جدید گفتوگوها، بخشهایی از توافق فعلی باید تغییر کند تا ایران شرایط سختتری را بپذیرد. مثلا فردو را کاملا ببندد و بازرسیهای بیشتر و شدیدتر را بپذیرد». همزمان با چینش آرا در كنگره آمریكا، نمایندگان مجلس ایران نیز بهدنبال تصویب این توافق هستند. بااینحال، کاخ سفید در واکنش به مخالفت منندز گفت که انتظار میرفت ولی این مخالفت برنامه دولت را عوض نخواهد کرد. یک مقام دولت اوباما به خبرگزاری رویترز گفت: «استراتژی ما دقیقا همان است که دیروز بود». اما روز سهشنبه تنها همراه با مخالفتخوانی منندز نبود. همزمان سه سناتور دیگر دموکرات از طرح مربوط به توافق در کنگره حمایت كرده و گفتند كه به آن رأی مثبت خواهند داد. سناتور جک رید و سناتور شلدون وایتهاس هر دو از ایالت رود آیلند و سناتور میزی هیرونو از هاوائی حمایت خود را اعلام کردهاند. اوباما نیازمند همراهی باوجود رأی منفی کنگره به این توافق، رئیسجمهور آمریکا میتواند با تکیه بر اختیارات قانونی خود، مصوبه کنگره را وتو کند، البته درحالیكه کمتر از دوسوم نمایندگان کنگره به چنان مصوبهای رأی داده باشند. به این ترتیب برای جلوگیری از وتوی احتمالی رأی کنگره توسط رئیسجمهور، ۶۷ سناتور و ۲۹۰ عضو مجلس نمایندگان باید با توافق هستهای اعلام موافقت کنند و جمهوریخواهان برای رسیدن به این آرا نیاز به همراهی ۴۴ عضو دموکرات در مجلس نمایندگان و ۱۳ سناتور دموکرات در سنا خواهند داشت. تازهترین گزارش سیانان حاکی است که تا روز سهشنبه مخالفت ۱۱ عضو دموکرات مجلس نمایندگان با توافق هستهای قطعی شده و در مقابل آسوشیتدپرس میگوید که ۵۰ عضو دموکرات کنگره هم حمایت خود از توافق را اعلام کردهاند. در سنای آمریکا اما، جمهوریخواهان باید ۱۳ سناتور دموکرات را با خود همراه کنند که در این میان تنها دو سناتور دموکرات تا روز سهشنبه در صف مخالفان توافق قرار گرفتهاند. در عینحال ۱۸ سناتور دموکرات دیگر تاکنون حمایت خود از توافق را رسما اعلام کردهاند و اگر شمار سناتورهای دموکرات حامی توافق به ۳۴ نفر برسد، کنگره نمیتواند مانع از وتوی احتمالی توسط رئیسجمهور شود. ارتش با نتانیاهو همراه نیست در مقابل كنگره آمریكا، نتانیاهو، مخالفتترین فرد نسبت به این توافق است. او برای تأثیرگذاشتن بر رأی نمایندگان كنگره آمریكا نیز هزینه كلانی كرده است. اما در همین شرایط برخی اخبار و گزارشها، شرایط در مورد اسرائیل را مبرهن میكند. بر مبنای اسنادی كه بهتازگی پایگاه اطلاعرسانی وزارت جنگ رژیم صهیونیستی منتشر كرده در جزئیاتی از رویکردهای ارتش این رژیم در آینده، عدم نگرانی در مورد برنامه هستهای ایران مطرح شده است. بهگزارش «فارس»، چند روز پیش سندی ۳۰ صفحهای بهعنوان دکترین گادی ایزنکوت رئیس ستاد کل نیروهای مسلح رژیم صهیونیستی منتشر شد. در این سند در مورد عوامل تهدید و ایجاد خطر برای رژیم صهیونیستی تأکید شده است که «ایران بهعنوان یکی از کشورهای دوردست جزء این تهدیدها محسوب میشود اما با توجه به توافق هستهای تا سال ۲۰۲۵ این تهدید کمتر شده است. همچنین لبنان و نیز سوریه که در حال فروپاشی است، جزء این تهدیدها هستند و در کنار آن سازمانهای شبهدولتی همچون حزبالله و حماس و نیز ساختاری همچون جهاد جهانی که جایگاهی کمتر از یک دولت دارند، هستند». از جمله نکات دیگر این سند، تفاوت آشکار میان مواضع سیاسی کابینه اسرائیل در قبال توافق هستهای با ایران است. درحالیکه سران این رژیم در تریبونهای عمومی دائما با این توافق مخالفت میکنند، اما در سند، هیچ اشارهای به تهدید هستهای ایران نشده، که این امر ساختگیبودن ابراز نگرانیهای تلآویو از برنامه هستهای ایران را آشکار میکند. تلاش تاریخی نیكسون برای توقف برنامه اتمی اسرائیل در شرایطی كه دولت آمریکا نیز با مخالفتهای نتانیاهو در مورد توافق هستهای نارضایتی زیادی دارد، اسناد محرمانهای منتشر کرده که بر مبنای آن نشستهای محرمانهای بین دولت وقت آمریكا در زمینه برنامه اتمی اسرائیل برقرار بوده است. این اسناد مربوط به سالهای ۱۹۶۹ تا ۱۹۷۲ است متن مذاکرات از نشستهای محرمانه دولت آمریکا برای بررسی برنامه اتمی اسرائیل و موشکهای «جریکو» با قابلیت حمل کلاهک هستهای و تلاش دولت وقت واشنگتن برای بازداشتن اسرائیل از پیگیری این برنامههای اتمی و موشکی بوده است. طبق این اسناد تاریخی، بخشی از تلاشهای اسرائیل برای پیگیری برنامه اتمی نظامیاش در سالهای ریاستجمهوری ریچارد نیکسون برملا شده است. بر اساس این اسناد دولت نیکسون تلاش زیادی به کار برد تا اسرائیل را به امضای ان.پی.تی، پیمان منع گسترش جنگافزار هستهای، متقاعد کند پیمانی كه تا امروز اسرائیل به امضای آن تن نداده است. بر اساس این اسناد، دولت ریچارد نیکسون از اسرائیل خواست تعهد بدهد که در صورت وقوع جنگ با کشورهای عربی، «اسرائیل نخستین کشوری نباشد که از سلاح اتمی استفاده میکند»؛ اتفاقی كه رخ نداد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.