پس از اعلام توافق نهایی تهران و مسکو
مناقشه روسیه و آمریکا بر سر فروش اس- 300 به ایران
شرق، نزهت امیرآبادیان : سفر یکی از مقامات ایرانی به مسکو باز هم خبرساز شد. پس از انتشار گفتوگوهای وزیر امور خارجه ایران، محمدجواد ظریف، با همتای روسش، مقامات آمریکایی به این گفتوگوها واکنش نشان دادند. تنها سه روز پس از این سفر و اعلام خبر قرارداد تازه فروش سامانه «اس-300»، مقامات کاخ سفید به این موضوع اعتراض کردند. «جف دیویس»، سخنگوی پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا)، گفت: ما بارها گفتهایم که نگران فروش این سامانه موشکی به ایران هستیم، «جان کربی»، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا، اعلام کرد: ما قطعا با این موضوع مخالف هستیم و «جاش ارنست»، سخنگوی کاخ سفید، نیز گفت که ایالاتمتحده پیشتر مخالفت خود را با این موضوع اعلام کرده و فکر میکنم لازم باشد که جان کری، وزیر امور خارجه آمریکا، یکبار دیگر در این رابطه با وزیر خارجه روسیه گفتوگو کند. یک روز پس از سفر ظریف به روسیه، سردار حسین دهقان، وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح، در نشستی خبری اعلام کرد: «ما سامانه بهروزشده اس- ۳۰0 را تحویل میگیریم و تمام مذاکرات قرارداد انجام شده و هیچ منعی برای امضا وجود ندارد و از نظر ما و طرف روس قرارداد عملیاتی شده است. تولید زیرساختهای سامانه اس- ۳۰۰ شروع شده و در کوتاهترین زمان آن را تحویل خواهیم گرفت. تا پیش از این، درخواست سه گردان اس- ۳۰۰ داشتیم که یکی دیگر هم به آن اضافه شده است». توافق نهایی شده میخائیل بوگدانف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، نیز روز گذشته از توافق نهایی تهران و مسکو در مورد تحویل سامانه موشکی زمین به هوای اس-300 خبر داد و گفت: «این توافق نهایی در مورد نحوه تحویل سامانه موشکی اس-300 بوده است و تنها برخی از جزئیات فنی در اینباره باقی مانده است». بوگدانف در اینباره گفت: «تقریبا همه مسائل باقیمانده حل شده است. ما با شریکان ایرانی خود به تفاهم کامل در اینباره دست یافتهایم و تنها موضوع باقیمانده مسائل فنی است». شبکه خبری «فاکسنیوز» که چندی پیش خبر جنجالبرانگیز سفر قاسم سلیمانی را به روسیه منتشر کرده و مدعی شده بود که سردار سلیمانی در این سفر با ولادیمیر پوتین دیدار کرده است، در گزارشی در مورد سامانه اس-300، نوشت که یکی از مقامات وزارت امور خارجه آمریکا در این مورد گفته این سیستم موشکی از لحاظ فنی تحت تحریم سازمانملل نیست، اما یک مقام دفاعی آمریکایی که از سیستم این سلاح روسی آگاه است، هشدار داده که اس-300 یک سلاح با سیستمی پیشرفته است که میتواند هواپیماهای جت را در آسمان هدف قرار دهد. فاکسنیوز با اشاره به سفر سلیمانی به مسکو در گزارش خود نوشت: براساس خبرها به نظر میرسد که ایران و روسیه روابط دیپلماتیک و نظامی خود را یک هفته بعد از توافق هستهای وین آغاز کردهاند. این در حالی است که سفر قاسم سلیمانی به مسکو از سوی منابع ایرانی تأیید نشد. جنجال اس- 300 فروردین امسال نیز همزمان با سفر علی شمخانی، دبیر شورایعالی امنیت ملی به روسیه، خبرگزاری روسی اینترفکس خبر داد ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور این کشور، فرمانی را امضا کرده که در آن ممنوعیت تحویل سامانه ضدهوایی اس-۳۰۰ به ایران از خاک روسیه یا از راه حریم هوایی و دریایی روسیه برداشته میشود. علی شمخانی اعلام کرد که ایران انتظار دارد امسال تسلیحات پدافند هوایی اس-300 را از روسیه تحویل بگیرد، این پیامی برای تأمین و تقویت ثبات منطقه با توجه به نقش مهمی که ایران در آن بازی میکند، خواهد بود و حسین دهقان، وزیر دفاع، لغو ممنوعیت تحویل سیستم دفاع ضدهوایی اس- ۳۰۰ به ایران توسط روسیه را ترجمان اراده سیاسی رهبران دو کشور برای توسعه همکاری در همه زمینهها دانست. همان زمان هم آمریکا با این موضوع اعلام مخالفت کرد و کمتر از دو هفته بعد از آن، سرگئی ریابکوف، معاون وزیر خارجه روسیه، به خبرگزاری «تاس» گفت: «تحویل سامانه دفاعی موشکی اس-۳٠۰ به این زودیها انجام نخواهد شد». تغییر جهت مقامات روسیه آنچنان سریع و آشکار اتفاق افتاد که باراک اوباما، رئیسجمهوری آمریکا، در توییتر خود به این خبر واکنش نشان داد و ابراز تعجب کرد. بدقولی 8 ساله روسیه از سال ٢٠٠٧ با وجود امضای قرارداد ٨٠٠ میلیون دلاری مبنیبر فروش سامانه اس-۳٠۰ (S-300 PMU-1) به ایران، به تعهد خود عمل نکرده و با تأخیر در تحویل این سامانه به ایران، به بهانه صدور قطعنامه سازمانملل علیه ایران، از تحویل این موشکها به ایران سر باز زد. دیمیتری مدودف، رئیسجمهور پیشین روسیه، در سال 2012 و در اوج تحریمهای غرب علیه ایران این ممنوعیت را اعلام کرده بود. روابط روسیه و ایران ظاهرا همواره مثبت بوده و روسیه تلاش کرده نقش همپیمان را در میان همسایگان ایران ایفا کند. اما در سال 2010 در اوج تحریمهای بینالمللی روسیه، فروش اس- 300 را تحریم کرد و درواقع ایران را در اوج فشارهای بینالمللی تنها گذاشت. قرارداد تحویل این سامانه در سال 2007 بین ایران و روسیه بسته شده بود؛ زمانی که ایران در معرض خطر حمله نظامی قرار داشت و روسیه در همان زمان نیز بارهاوبارها تحویل این سامانه را به تعویق انداخت. در شرایط کنونی و با توجه به دستیابی به توافق سیاسی با غرب، اس- 300 عملا اهمیت استراتژیک خود را برای ایران از دست داده است. روسیه بارها از روابط خود با ایران در جهت منافع خود استفاده کرده و درواقع ایران را وجهالمصالحه با آمریکا برای دریافت امتیازات گوناگون قرار داده است. اینبار نیز باید منتظر ماند و دید که مهره اس -300 چرا بار دیگر به حرکت درآمده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.