|

مخالفان دولت در‌کمیسیون ‌بررسی برجام

مهدی قدیمی: بهارستان‌نشینان در جلسه روز گذشته، اعضای کمیسیون بررسی برجام را انتخاب کردند. کمیسیونی که روز سه‌شنبه تابش درباره توافق اصولگرایان در انتخاب اعضایش هشدار داده و گفته بود ترکیب مورد توافق دو فراکسیون اصولگرای مجلس، پایگاهی برای تندترین مخالفان دولت خواهد شد. اما آنچه در کنار ترکیب توافقی کمیسیون، باعث مناقشه بود، اصل تشکیل کمیسیون برای بررسی توافقی است که دولت آن ‌را به مجلس ارائه نکرده است. دیروز و قبل از انتخاب اعضای کمیسیون بررسی برجام، حمید رسایی بار دیگر از این موضوع انتقاد کرد و در تذکری گفت: «کمیسیون ویژه برجام قرار است چه موضوعی را بررسی کند؛ زیرا هنوز لایحه‌ای در این خصوص از سوی دولت به مجلس ارائه نشده است. روز گذشته مقامات دولتی اظهارنظرهای عجیبی درخصوص توافق داشته‌‌اند و معاون وزیر امور خارجه اعلام کرده صلاح نیست مجلس در این خصوص نظردهی کند. معاون رئیس‌جمهور نیز تأکید کرده است که نظردادن مجلس خلاف قانون اساسی است». رسایی در ادامه انتقادات خود گفت: «به ظاهر دولت بر مجلس نظارت می‌کند، بنابراین اگر این بازی برد- برد است چرا می‌ترسند از پشت تریبون مجلس اعلام شود». ابوترابی‌فرد که ریاست جلسه را برعهده داشت، در پاسخ به این تذکر رسایی اعلام کرد: «طبق آیین‌نامه داخلی مجلس هرگاه 15 نماینده برای مسائل مهم و استثنایی کشور درخواست تشکیل کمیسیون بدهند، در صورت تصویب نمایندگان، این کمیسیون تشکیل می‌شود. کمیسیون ویژه بر همین اساس تشکیل شد و هیچ نیازی متوقف بر بحث لایحه نیست و در مسائل مهم و ضروری نمایندگان تشخیص دادند در خصوص مسئله هسته‌ای باید کمیسیون ویژه تشکیل شود». برتری مخالفان دولت در ترکیب کمیسیون بعد از این توضیح نایب‌رئیس مجلس که بوی بی‌تأثیربودن تشکیل کمیسیون در سرنوشت توافق هم از آن به مشام می‌رسید، انتخابات اعضای کمیسیون برگزار شد. دو فراکسیون اصولگرای مجلس (فراکسیون اصولگرایان به ریاست حدادعادل و فراکسیون رهروان ولایت به ریاست کاظم جلالی) فهرستی 15 نفره را از صبح دیروز منتشر کرده بودند که در آن شش عضو فراکسیون اصولگرایان به عنوان مهم‌ترین چهره‌های مخالف توافق، پنج عضو متعادل فراکسیون رهروان، دو عضو تندروی فراکسیون رهروان که در موضع‌گیری‌های خود در مقابل دولت به جبهه پایداری نزدیک هستند و در نهایت دو چهره اصلاح‌طلب حضور داشتند. به جز اینها چند چهره دیگر هم در صحن، اعلام کاندیداتوری کردند که در این میان تنها جواد جهانگیرزاده از فهرست مورد توافق اصولگرایان موفق به کسب آرای لازم نشد و حجت‌الاسلام وحید احمدی به جای او به عضویت کمیسیون ویژه درآمد تا تقریبا تمام اعضایی که اصولگرایان روی آن توافق کرده بودند، ترکیب این کمیسیون را تشکیل دهند. به این ترتیب بر اساس آرای نمایندگان، محمدحسن ابوترابی‌فرد، علاءالدین بروجردی، منصور حقیقت‌پور، عباسعلی منصوری‌آرانی و وحید احمدی از چهره‌های معتدل فراکسیون رهروان ولایت به همراه مسعود پزشکیان و غلامرضا تاجگردون، دو چهره اصلاح‌طلب مجلس، هفت عضو کمیسیون هستند که می‌توان از آنها به‌عنوان موافقان توافق نام برد. اما هشت عضو دیگر عبارتند از سیدحسین نقوی‌حسینی، اسماعیل کوثری، ابراهیم کارخانه، حسین نجابت، محمدمهدی زاهدی، علیرضا زاکانی، مهرداد بذرپاش و محمود نبویان. این همان ترکیبی است که روز سه‌شنبه محمدرضا تابش دیگر نماینده اصلاح‌طلب مجلس، شیوه انتخاب اعضایش را توهین به اصلاح‌طلبان دانسته و درباره‌اش گفته بود: «من نمی‌دانم چرا در این کمیسیون که تندترین افراد جبهه پایداری در آن حضور دارند، اصلاح‌طلبان و نمایندگان معتدل نباید حضور داشته باشند». ایراد حقوقی به تشکیل کمیسیون اما اختلاف‌نظرها درباره بررسی توافق هسته‌ای در مجلس، با تعیین اعضای این کمیسیون هم به پایان نرسید و در ادامه جلسه علنی این بار، هادی شوشتری از نمایندگان حامی دولت در اخطاری با استناد به اصل 74 قانون اساسی، گفت: «اینکه برجام در قالب «لایحه» تقدیم مجلس شود یا نه، محل تأمل و اشکال حقوقی است. طبق نظامات حقوق اساسی از جمله آیین‌نامه داخلی هیأت وزیران و آیین‌نامه داخلی مجلس، مقرر شده که لوایح قانونی پس از تصویب در کمیسیون‌های داخلی هیأت وزیران به‌ویژه کمیسیون سیاسی- دفاعی هیأت وزیران و کمیسیون لوایح دولت با امضای رئیس‌جمهور و وزیر مربوطه تقدیم پارلمان شود». او تصریح کرد: «اقدام مجلس درباره تشکیل کمیسیون ویژه بررسی برجام مغایر قانون اساسی است، چراکه اساسا تاکنون لایحه‌ای تقدیم مجلس نشده که مجلس بخواهد برای بررسی آن کمیسیون ویژه تشکیل دهد. مداقه و تأمل ما در ماهیت «برجام» نشان می‌دهد که ماهیت آن جزء مقوله امنیت ملی کشور است، بنابراین می‌بایست در شورای‌عالی امنیت ملی بررسی و تصویب شود، به یک معنا عمومات قبلی را تشخیص داده و کار مجلس مغایر با اصل 74 قانون اساسی است. انتظار این بود حداقل مبانی حقوقی اقدام مجلس درباره کمیسیون ویژه تشریح شود، امروزه تمامی حقوق‌دانان کشور معتقدند برجام در قالب لایحه قابل‌ارائه نیست».

محمدحسن ابوترابی‌فرد، نایب رئیس مجلس هم در پاسخ به اخطار شوشتری باز هم مانند پاسخی که به رسایی داده بود، تشکیل کمیسیون را تنها به دلیل احترام به رأی نمایندگان اعلام کرد. حالا آن‌گونه که حقیقت‌پور، از اعضای کمیسیون ویژه خبر داده، قرار است این کمیسیون کار بررسی برجام را از روز یکشنبه یا سه‌شنبه هفته آینده آغاز کند. توافقی که تاکنون چهار دور صالحی و عراقچی به سؤالات نمایندگان درباره آن پاسخ داده‌اند و ظریف و صالحی یک بار هم در صحن علنی درباره‌اش توضیح داده‌‌اند، توافق در حالی از هفته آینده موردبررسی 15 عضو منتخب کمیسیون برجام قرار خواهد گرفت که هنوز معلوم نیست، قرار است در شورای‌عالی امنیت ملی به تأیید برسد یا برای تصویب به بهارستان فرستاده شود. سؤالی که اگر پاسخش، ارائه برجام در قالب لایحه به مجلس باشد، آنگاه می‌توان درباره تأثیر بررسی‌های کمیسیون ویژه بر رأی نهایی نمایندگان سخن گفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.