شکاف هستهای اصولگرایان
مهسا جزینی: توافق هستهای بانی شکاف در جریان اصولگرایی شده است. هشداری که پیشازاین هم داده شده بود. واکنش مشاور فرهنگی سپاه و مدیرعامل سابق فارس به سرمقاله مدیرمسئول کیهان تا این لحظه، مصداق بارز این هشدار است. همهچیز با مناظرههای صداوسیما شروع شد؛ مجریانی که قرار نبود از گفتههای ظریف، عراقچی، صالحی، ولایتی و...، قانع شوند و دلواپسانی که پای ثابت کارشناسی نقد توافق هستهای بودند. روزهای نخست بعد از توافق هستهای، روزهای شک و شوک بود. به جز جریان مشخص دلواپس و احمدینژادیها، بزرگان اصولگرا تمامقد حمایت کردند و دیگران هم بهتبع آنها یا سکوت یا تأیید. چند روز بعد از توافق، صداوسیما به بهانه ورود به «نقد برجام» تریبون خود را به دلواپسان داد. این تریبون یا در دست کارشناسان منتقد تفاهم هستهای بود یا مجریان منتقد. خروجی پیامی که صداوسیما به مخاطب منتقل میکرد، برجستهسازی وجوه منفی - و نه دستاوردهای «برجام»- بود. آش آنقدر شور بود که «علیاکبر ولایتی» را هم به واکنش واداشت. مشاور بینالملل رهبری در برنامهای با موضوع نقد برجام خطاب به مجری گفته بود: «اینکه درباره توافق هرچه بگوییم، شما قانع نشوید، به خودتان مربوط است؛ غرض ما مجادله نیست. آنها که حرف ما را میشنوند، قضاوت میکنند. اگر توافق را «بد» توصیف کنیم، بیانصافی کردهایم». از پیش هم مشخص بود کار برای اصولگرایان سختتر از جریانهای دیگر است. نکتهای که «علی لاریجانی» هم به آن اشاره کرده بود: «یکی از مشکلات کنونی این است که برخی بهدنبال جستوجو و برجستهکردن اشکالات توافق هستهای هستند که قطعا این اقدامات نفعی عاید کشور نمیکند و رهبر معظم انقلاب نیز در سخنرانی عید فطر به درستی فرمودند مسئله هستهای نباید مایه دودستگی شود»؛ اما گویا آن اتفاق، در حال افتادن است. آنها دو راه بیشتر نداشتند، یا به جریان تندرو خود نزدیک شوند یا مسیر را به سمت جاده اعتدال کج کنند؛ ولی چون حزب واحد نیستند، امکان کوچ همه طایفه به این یا آن، میسر نیست. پس طایفه دو قسمت شده است. بزرگان اصولگرا، مشخصا چهرههای شاخص، استخواندار و گاه متمایل به راست سنتی، توافق هستهای را نه دستاورد دولت روحانی، بلکه دستاورد نظام جمهوری اسلامی قلمداد کردهاند و معتقدند بازی جناحها اینجا محلی از اعراب ندارد. جریان پایداری و دلواپس، اما نظر دیگری دارند. پرسش اساسی این است که چرا برخی از اصولگرایان بهدنبال جداکردن سرنوشت «برجام» از کلیت نظاماند و آن را وجهالمصالحه دعواهای جناحی- سیاسی قرار دادهاند؟ آیا این صرفا یک تفاوت نگرشی است؟ یا به منافع متناقض درونگروهی این جریان بازمیگردد؟ آیا به چند چهره اصولگرا محدود میماند یا آغازی است بر تولد یک جریان جدید در اصولگرایی. جریانی که نزدیکی بیشتری به طیف «احمدینژادیها» و «دلواپسان» دارد. دراینصورت باید بهزودی منتظر شفافترشدن خطوط و جابهجایی برخی چهرهها بین دو طیف معتدل و تندرو اصولگرا بود. «علی لاریجانی» پیشتر هشدار داده بود برخی بهدنبال جستوجو و برجستهکردن اشکالات توافق هستهای هستند. درحالی که نگاه درست این است که توافق هستهای را جزء دستاوردهای ملی در نظر بگیریم و از این موضوع پلهای برای پرش، حرکت و توسعه کشور درست کنیم». «محمدرضا باهنر»، دبیرکل جبهه پیروان خط امام و رهبری، متشکلترین جبهه اصولگرایی هم با «لاریجانی» همسوست: «موضوع هستهای باید از رقابتهای جریانهای سیاسی بیرون برود. در آمریکا برخی میگویند اختلافها بر سر تفاهمنامه، صوری یا جنگ زرگری است، اما ما معتقد هستیم بین دموکراتها و جمهوریخواهان اختلاف واقعی وجود دارد، ولی در کشور ما این اختلاف نیست و نباید هم باشد. من از قبل هم گفتهام ایران هر قراردادی امضا کند، یک تفاهم دستهجمعی است». مشابه این اظهارنظر را «محسن رضایی» و سرلشکر «فیروزآبادی» هم داشتهاند. رئیس ستاد مشترک نیروهای مسلح به ۱۶ مزیت موافقتنامه هستهای اشاره کرده و گفته بود: «قطعنامه و برجام محاسنی دارد که متأسفانه منتقدان کمتر به آنها میپردازند. اینجانب بهعنوان یک مطلع که نظرات کارشناسان مختلف را دریافت میکنم، بهنظرم رسید محاسن را برای اطلاع ملت عزیز تشریح کنم. ارائه محاسن بهنوعی قدرشناسی از صداقت مذاکرهکنندگان هستهای و تلاش مجدانه آنها در چند سال اخیر است». تعبیر«محسن رضایی» در مورد تیم مذاکرهکننده هستهای هم این بود که: «ایران با مهارت بالای علمی، تجربی و اقتدار با رعایت خط قرمزهای نظام از مصالح ملی و حقوق ملت ایران در بهرهمندی از دانش هستهای، دفاع کرده است». با این حال، جمعی که تا پیش از این بهطور مشخص نه در طیف «احمدینژادیها» و نه لزوما «دلواپسان پایداری» میگنجیدند، اما درعینحال در لبه تند اصولگرایی حرکت میکنند، این روزها ترجیح دادهاند توافق هستهای را متناظر با ورود دشمن بگیرند و حتی بهصراحت آن را توافقی «خیلی بد» تعبیر و مدعی مخالفت رهبری با آن سخن بشوند. «علمالهدی» امامجمعه مشهد و«حسین شریعتمداری» چهرههای شاخص این جریان اند. «آیتالله یزدی» هم با کمی فاصله در این رده میگنجند. چه اتفاقی افتاده معلوم نیست، هرچه هست، مشخص است آنها هیچ نقشه و خط مشخصی برای رویارویی با روزگار پساتوافق نداشتهاند. شریعتمداری چه گفته بود توافق هستهای اصولگرایان را گیج کرده است. تا جایی که «حمیدرضا مقدمفر» به نوشته بهشدت تند «شریعتمداری کیهان» در نقد توافق، واکنش نشان میدهد و کنایهوار از او میخواهد اگر چنین نگاهی دارد حداقل، دیگر آن را به رهبری منتسب نکند. او در یادداشتی که سایت تسنیم منتشر کرد، نوشته است: «مقاله جنابعالی را در کیهان درخصوص موضوع هستهای و برجام خواندم بسیار به فکر فرو رفتم، چگونه است که برادر انقلابی چون جنابعالی، اصرار دارد به مخاطبان خود تفهیم کند که رهبر انقلاب مثل من فکر میکند؟! مثل من تحلیل میکند؟! و مثل من میفهمد؟! و این در حالی است که حضرت آقا، هم در سخنرانی عید سعید فطر مواضع صریحی را در این خصوص اعلام کردند و هم مطالب شفافی را به شخصیتهای نظام فرمودند و هم... آیا اگر امر دایر بر این باشد که جهتگیری پایگاه اطلاعرسانی مقام معظم رهبری را دراینباره بپذیریم یا نوشته جنابعالی را به نظر کدام را، باید انتخاب کنیم؟» مقدمفر در ادامه نوشته است: «آیا تصور نمیکنید در شرایطی که نیروهای انقلاب به یکپارچگی و وحدت کلمه بیش از گذشته نیاز دارند، اینگونه موضعگیریکردن یک دوگانگی و شکاف در بین نیروهای انقلاب ایجاد میکند؟ بهتر نیست بهگونهای موضعگیری کنید که حداکثر مواضع خود را اعلام کنید، نه اینکه از زبان رهبری سخنی بگویید؟» «شریعتمداری» در سرمقاله روز شنبه خود نوشته بود: «بیانات مورد اشاره رهبر معظم انقلاب در خطبههای نماز عید فطر امسال، کمترین تردیدی باقی نمیگذارد که حضرت آقا از نارسایی و عواقب فاجعهآفرین توافق یادشده اطلاع کامل دارند و با جرئت میتوان گفت که ایشان بههیچوجه از متن تهیهشده راضی نیستند». اما فقط «حسین شریعتمداری» نبود که مدعی مخالفت رهبری با توافق شده است. «علمالهدی» هم هفته گذشته گفته بود: «برخی میگویند منتظر میمانیم که آقا چه میگویند. یک عده الان میگویند اگر تأیید کردند ما نیز تأیید میکنیم و اگر رد کردند تکلیف ما روشن است، بحث قبول یا رد آقا نیست، رهبری حرف را زده و با خطوط قرمزی که مشخص کردند، حرف اول و آخر را زدند و بعد از آن قصه را به مجلس ارجاع دادند». «آیتالله یزدی»، رئیس مجلس خبرگان و جامعه مدرسین حوزه علمیه قم هم با اشاره به این تعبیر روحانی از توافق که «ما سه گل زدیم و دو گل هم خوردیم، ولی در مجموع برنده این میدان شدیم»، گفته بود: «اما در سیاست آثار گلهای خورده باقی میماند». آیا بدنه جریان «تندرو» اصولگرایی در حال فربهترشدن است؟ تفاهم هستهای، تابلو «تندروان ایران متحد شوید» را بالا برده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.