حیات، رهاورد سفر یک دنبالهدار
ملاقات «روزتا» و خورشید
مینو دستبلارکی
کاوشگر روزتا که پیش از این به ملاقات یک دنبالهدار رفته بود، برنامه تازهای را در پیش گرفته است. اکنون این کاوشگر سفری به دور خورشید را آغاز کرده است که در این سفر برای اولینبار در نزدیکترین فاصله خود از خورشید قرار گرفته است. از آگوست سال گذشته تاکنون کاوشگر روزتا و مدارگرد آن روی دنبالهدار P67 فعالیت میکردند، اما هماکنون اولین سفر فضایی مدارگرد و کاوشگر بههمراه دنبالهدار به دور خورشید شروع شده است. دانشمندان ناسا درباره این سفر بینظیر میگویند کاوشگر روزتا در این سفر برای اولینبار به فاصله 185میلیون کیلومتری خورشید رسیده است (فاصله متوسط زمین تا خورشید 150میلیون کیلومتر است). این نزدیکترین فاصله روزتا با خورشید، ستاره منظومه شمسی است و بهاینترتیب روز جمعه 23مرداد یکی از تاریخیترین روزهای مأموریت روزتا محسوب میشود. این موضوع باعث شده است که دمای سطح دنبالهدار زیاد شده و به 86 درجه فارنهایت (30 درجه سانتیگراد) برسد. پروفسور «مت تیلور»، دانشمند ارشد مأموریت روزتا، میگوید: «در این سفر بهدنبال افزایش نور خورشید، بخشهای جدیدی از دنبالهدار P67 شناسایی خواهد شد». وی در ادامه میافزاید: «با نزدیکشدن به خورشید، فعالیتهای سطحی و زیرسطحی دنبالهدار افزایش پیدا میکند که این فرایند با بخارشدن یخها و فوران گاز باعث مهآلودشدن جو اندک این دنبالهدار میشود». در بررسیهای انجامشده پیشبینی شده است که چندین متر از سطح دنبالهدار به فضای اطراف پراکنده شده که مشاهده این اتفاقات برای اولینبار بسیار هیجانانگیز است. به گفته دانشمندان تیم هدایتکننده مأموریت روزتا، همزمان با نزدیکشدن این دنبالهدار به خورشید و افزایش دمای آن (30 درجه سانتیگراد) برخی یخهای P67 شروع به جوشیدن کرده است. دلیل جوشیدن یخ در دمای 30 درجه این است که در فضا که خلأ است و فشار هوایی وجود ندارد، اجسام در دمای بسیار کمتر به جوش میآیند. بااینحال «مت تیلور»، دانشمند ارشد مأموریت روزتا، میگوید: «این تغییر دما و نوسانات ناشی از آن تأثیر خاصی بر بیدارشدن روبات فیله نخواهد داشت». به گفته وی، هماکنون دنبالهدار P67 فعالتر از قبل است که این تغییر به دلیل نزدیکشدن آن به خورشید است. گفتنی است حدود یکسال از آغاز بخش اصلی مأموریت روزتا یعنی حضور در مدار دنبالهدار P67 میگذرد. در این مدت ربات سطحنشین فیله در حفرهای تاریک فرود آمده و ارتباط مؤثری با بخش اصلی مأموریت یعنی فضاپیمای کاوشگر روزتا نداشته است. تاکنون دانشمندان توانستهاند به یافتههای ارزشمند زیادی درباره مولکولهای پیچیده آلی در سطح این دنبالهدار دست یابند. آنها همچنین متوجه شدند ساختار دنبالهدار P67 منفذدار است. هدف اصلی دانشمندان از ارسال یک کاوشگر به این دنبالهدار و بررسی آن، کسب تصویری روشنتر از گذشته منظومه شمسی با استفاده از دادههای این مأموریت است چراکه دانشمندان بر این باورند که دنبالهدارها از اجرامی هستند که در ابتدای تشکیل منظومه شمسی پدید آمدهاند و بههمیندلیل اطلاعات بسیاری از آن زمان با خود دارند اما به این دلیل که در بخش زیادی از عمر خود در اعماق فضا بودهاند و از دیگر اجرام فضا تأثیر چندان زیادی نگرفتهاند، بدون تغییر ماندهاند و بههمیندلیل میتوانند گویای وضعیت زمین و دیگر سیارههای منظومه ما باشند. روزتا، کاوشگر فضایی رباتیک ساخت سازمان فضایی اروپا است که برای بررسی ستاره دنبالهدار P67 ساخته و راهاندازی شد. کاوشگر روزتا پس از سفری 10 ساله و طی مسافتی بیش از نیممیلیارد کیلومتر، درنهایت در سال گذشته روی ستاره دنبالهدار نشست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.