|

چند سطر درباره «تعبیر وارونه یک رویا»

چالش‌های یک سریال

بهناز شیربانی: کمتر کسی است که نداند سینما و تلویزیون ما بیش از هرچیز با بحران فیلم‌نامه خوب روبه‌رو است؛ فیلم‌نامه‌هایی که بیش از پیش سبب‌ساز افت کیفی سریال‌سازی ماست و البته محدودیت‌ها و خطوط قرمز آشکار و گاه فرضی نیز مزید بر علت. اینها باعث شده سیمای رسانه ملی ما در سریال‌سازی‌اش از ایده‌ها و فکر‌های خلاقانه‌ای که روی کاغذ نقش می‌بندند و بعد به تصویر کشیده می‌شوند، تهی باشد. مدت زمان زیادی نیست که از فصل پررونق سریال‌های تلویزیونی می‌گذرد؛ فصلی که درنهایت قهرمانانش عروسک‌هایی می‌شوند که مخاطبان را از هر سنی مجذوب شیرین‌زبانی‌هایشان می‌کنند و سریال دنباله‌دار «پایتخت» که به‌زعم نگارنده، هیچ‌چیز از خلاقیت سازندگانش از فصل اول در قسمت‌های بعدی نمود پیدا نکرده است. به‌هرتقدیر آنتن تلویزیون نیازمند سرگرمی‌سازی برای مخاطبانش است؛ سرگرمی‌ای که بیش از هرچیز به‌واسطه سریال‌هایش شناخته می‌شود و این‌روزها یکی از کارگردان‌های نام‌آشنای سینما و تلویزیون ایران سریالی را روی آنتن شبکه اول سیما دارد. فریدون جیرانی پیش از اینکه با مخاطب عام به‌واسطه حضورش در اجرای برنامه«هفت» شناخته شود و ساخت «من مادر هستم» و تحریم آن در سینما نگاه‌های بسیاری را متوجه او کند، از گذشته تاکنون جایگاه ویژه‌ای در سینمای ایران داشته است. او که به‌واسطه ساخت آثاری چون «قرمز»، «سالاد فصل»، «آب و آتش» یا «شام آخر» نگاه مثبت منتقدان را نیز به آثارش معطوف کرد، دستی هم بر قلم دارد و بسیاری از آثارش را خود به نگارش درآورده یا پیش از شروع فعالیت حرفه‌ای فیلم‌سازی، فیلم‌نامه‌نویس پرکاری بوده است. «تعبیر وارونه یک رویا» اما سریالی است که با فیلم‌نامه‌ای از او و مرتضی اصفهانی به نگارش درآمده؛ سریالی که پیش از پخش با عنوان ساخت سریالی جاسوسی توسط فریدون جیرانی توجه ویژه‌ای را به تازه‌ترین اثر او جلب می‌کرد، بسیاری که عادت به تماشای سریال‌های آن‌سوی آب‌ها دارند، اساسا خیلی با این فضا بیگانه نیستند اما محصول وطنی قطعا چیز دیگری است و انتظار بابت تماشای سریالی که جیرانی مدت‌زمان زیادی را صرف نگارش و ساختش کرد طبعا کنجکاوی‌برانگیز بود. «تعبیر وارونه یک رویا» در قسمت‌های ابتدایی با ریتم کند و روایتی که برای مخاطب کمی پیچیده بود، نتوانست آن‌طور که باید، تماشاگرش را درگیر کند و شاید به‌نوعی بتوان گفت داستان از موقعیت ترور محسن روانبخش با بازی فرهاد قائمیان آغاز شد و پا گرفت و به‌مرور جذابیت‌هایی برای بیننده به‌وجود آورد. با وجود توانایی و تسلط جیرانی در کارگردانی و شناخت خوب او از مخاطب در بسیاری از مواقع، کارگردانی است که قدمی جلوتر از فیلم‌نامه حرکت می‌کند و برخی کاستی‌های فیلم‌نامه را می‌پوشاند. تسلط جیرانی در میزانسن‌های عاشقانه از آن دست اتفاقاتی است که نمی‌توان ساده از آن رد شد. بااین‌حال «تعبیر وارونه یک رویا» باوجود تسلط فیلم‌نامه‌نویسانش، از افت کیفی فیلم‌نامه رنج می‌برد. اما از دیگر نکات مثبت سریال باید به بازی برخی بازیگرانش اشاره کرد. پانته‌آ بهرام از جمله همین بازیگران است که به‌خوبی از عهده نقشش برآمده است. امیر جعفری هم با ایفای نقشی که با آثار دیگرش متفاوت است، سهم مهمی از موفقیت نقش یک مأمور امنیتی داشته است. اما نکته قابل‌توجه حضور بازیگر جوانی است که بیشترین بار دراماتیک فیلم بر دوش او است و در دو نقش محوری بازی می‌کند؛ بازیگری که فریدون جیرانی او را معرفی کرده است. نیما نادری پیش از این نقش کوتاهی در سریال «در مسیر زاینده‌رود» ایفا کرد و جدا از فضای تصویر، نمایش‌نامه‌نویس خوش‌قریحه‌ای در حوزه تئاتر کشورمان است. نادری با «تعبیر وارونه یک رویا» تسلط و آموخته‌هایش از بازیگری را در مدیوم تصویر به نمایش گذاشت و سپردن دو نقش به او این توانایی را بیشتر آشکار کرد. نادری، چه در شمایل سیاوش مشرقی قصه جیرانی و چه در نقش سعید برازنده توانسته است فضاها و بازی متفاوتی را خلق کند، که اتفاق ویژه‌ای در روند روایت داستان است. درنهایت نمی‌توان «تعبیر وارونه یک رویا» را سریالی ناموفق توصیف کرد. اما شاید تأمل بیشتری روی فیلم‌نامه یا نبود شتابی در رساندن سریال به آنتن می‌توانست بسیاری از کاستی‌ها را از بین ببرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.