پرسشهای کوچک، پرسشهای بزرگ!
کریم ارغندهپور
«پرسشِ» درست، اولین گام برای رسیدن به وضع بهتر و افق روشنتر است. بهعبارت دیگر باید گفت هیچ جامعهای بدون پرسشگری به جایی نرسیده است. از این زاویه طرح پرسش، خود یک شاخص مهم برای ارزیابی هر جامعهای است. هر ابزاری که مروج پرسشگری در جامعه باشد، درواقع محرک جامعه برای دانستن و انتخاب شرایط مطلوبتر است. در گفتوگو -که اصلیترین راه برای مفاهمه سالم است- عامل اساسی، پرسش است. گفتوگوی بدون پرسشِ محوری، بیهدف و نتیجه است. مآلا کار رسانه هم که اصولا بازتابدهنده گفتوگوهای جمعی است، بدون طرح پرسش بیمعناست. رسانهای که هرروز پرسش یا پرسشهایی برنینگیزد، از تعریف حرفهای خود فاصله گرفته است. بههمیندلیل است که رسانههای مستقل نسبت به رسانههای وابسته، به تعریف حرفهای نزدیکترند. کار اصلی رسانه بازپرسی بیدغدغه سؤالات جامعه و تلاش برای دستیابی به پاسخ آنهاست. از یک زاویه پرسش امکان میدهد تا دولت - در معنای عام قدرت- تصمیمات خود را روشنتر برای عموم بیان کند و آنها را جا بیندازد و از سوی دیگر خودبهخود امکان قضاوت افکار عمومی را نیز فراهم آورد. در کنار آن، پرسش از ریشهدواندن فساد در شکلهای مختلفش جلوگیری میکند. پرسش اگر نباشد همهچیز رفتهرفته تحرک و کارآییاش را از دست میدهد. بنابراین سکون مهمترین عامل پسرفت است. با این مقدمه اجازه میخواهم عرض کنم که یکی از علاقهمندیهای من در هنگام حضور در محافل مختلف یا خواندن کتاب و مقاله، یافتن پرسشهای آنهاست. این پرسشها هرقدر اساسیتر باشند، احساس بودن یا خواندن شیرینتر خواهد بود. متأسفانه باید عرض کنم پرسشهای ما گاهی بهلحاظ زمان و مکان، محدود و جزئیتر میشود و از تلاش برای دانستن درباره زمان، جغرافیا و چارچوبهای بزرگتر اجتناب میشود. این وضع اگر عادت و رویه شود، یک مسئله مهم است. این سخن دردمندانه را شما در حد یک مشاهده آسیبشناسانه فرض کنید. وقتی دایره اندیشه ما محدود به زمان نزدیک، مکان کوچک و بینیاز از بهکارگیری الگوهای نو باشد، آیا امکانهای تغییر را به روی خود عملا نبستهایم؟ کافی است کتابها و مقالات مهم تازهمنتشرشده را تورقی کنید یا بهعنوان مستمع در محافل اندیشهای یا حتی گفتوگوهای تخصصیتر شرکت کنید تا با نکته همراه شوید. باوجوداین اگر جایی نگاهی بلندمدت یافتید که مرزهای شهر و کشور را درمینوردد و ضمن تأکید مرجح بر وضعیت امروز و نزدیک خانه خود، تحلیل درستی از وضعیت منطقهای و بینالمللی هم دارد، از دانش و بحثهای روز دنیا هم عقب نیست و از همه مهمتر نسبت به امکان تغییر مثبت، ناامید و پژمرده نیست، به نظرم باید آن نگاه را بر سر گذاشت و بهعنوان عنصری کمیاب قدرش را دانست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.