|

تره را درست خرد کن

مهرداد احمدی‌شیخانی

بین طراحان گرافیک این حرف بسیار گفته و شنیده شده که سفارش‌دهنده کار ما را جدی نمی‌گیرد. به ما رجوع می‌کند ولی نظر ما را به‌عنوان یک کارشناس، صائب نمی‌داند. حرف خودش را می‌زند. فشار می‌آورد که «گل‌درشت» خودش را تحمیل کند و بدتر از آن، موقع حساب‌وکتاب و پرداخت دستمزد یا پول نمی‌دهد یا به هر بهانه‌ای، یک‌جوری از سروتهش می‌زند که آخرش چیزی که چیز باشد دستمان را نمی‌گیرد. همه اهالی این قبیله چنین تجربه‌ای داشته‌اند. اتفاق هرروزمان است. بین خودمان گله و ناله بسیار کرده‌ایم از این وضع. راه‌حل‌هایی هم بین خودمان پیشنهاد داده‌ایم که یا به آن راه‌حل‌ها عمل نمی‌کنیم یا اگر عمل کنیم، بسیار شده که نتیجه ندهد. گاهی مقایسه‌هایی هم می‌کنیم. مثلا می‌گوییم چرا یک نفر پیش پزشک که می‌رود، حرفش را حجت می‌داند و حق ویزیت را نقد می‌دهد و می‌رود. ولی پیش ما که می‌آید، نه حرفمان را گوش می‌دهد، نه پولمان را می‌دهد و آخرش، ما بدو که کی و کجا پولمان را بگیریم، که بدهند یا ندهند. خلاصه قصه دراز است و پر از اشک و آه. اما بیایید یک‌جور دیگر هم ببینیم. من از حرفه پزشکی نمی‌گویم که با جان و سلامتی مردم سروکار دارد و به‌گمانم مقایسه حرفه‌مان با آن خیلی رؤیاپردازانه است. از یک شغلی مثال می‌آورم تا کمی ما را از رؤیاپردازی و تصورات سانتی‌مانتال در مورد خودمان دور کند و پایمان را روی زمین سفت بگذارد. شغل لوله‌کشی را در نظر بگیرید. یک‌جای آشپزخانه، لوله‌ نشتی داده، لوله‌کش خبر می‌کنیم و جنابش می‌آید و نگاهی می‌اندازد و محاسبه‌ای می‌کند و مبلغی می‌گوید. یا قبول می‌کنیم یا نه. ولی بالاخره این لوله‌کش نشد یک لوله‌کش دیگر. این قیمت نشد، یک قیمت دیگر. بالاخره نمی‌شود که ول کنیم به امان خدا تا دیوار روی سرمان خراب شود. باید حلش کرد، نمی‌شود که ولش کرد. به‌واقع این حل‌کردن ناشی از نیاز ماست و اینکه می‌دانیم برای درست‌کردن کار باید یک کار‌بلد آن را انجام دهد و از خودمان برنمی‌آید. از قبل هم پذیرفته‌ایم که این کار ما نیست. کلید ماجرا همین‌جاست. پذیرش توانایی و تشخیص یک نفر دیگر و اعتماد به این توانایی. در همه‌جا همین است. تا به تشخیص و توانایی کسی اعتماد نداشته باشیم که کارمان را به او نمی‌سپاریم. اینکه بعدا اعتمادمان درست از آب دربیاید یا نه، بحث دیگری است. اما تا قبولش نداشته باشیم که کار و مالمان را به او نمی‌سپاریم. این یعنی وقتی گله می‌کنیم از سفارش‌دهنده که شغل ما را جدی نمی‌گیرد و پولمان را نمی‌دهد، همه‌اش یعنی این اعتماد به‌ کار ما وجود ندارد و وقتی اعتماد نداشته باشند، نه کارمان نتیجه می‌دهد، نه از دستمزد خبری می‌شود. اما ایراد کار کجاست؟ در سفارش‌دهنده؟ اصلا همه سفارش‌دهنده‌ها بد! اما خودمان چی؟ هیچ ایرادی در خود ما نیست؟ وقتی به یک پزشک یا یک لوله‌کش رجوع می‌کنیم برای این است که به‌ کارش و به تأثیر کاری که می‌کند نیاز داریم. آیا سابقه حرفه ما نشان از این تأثیر برای سفارش‌دهنده‌ها دارد؟ تا وقتی که شغل اثر قابل‌درکی نداشته باشد که دلیلی ندارد جدی گرفته شود. از یک کارت ویزیت تا بیلبورد یک آبمیوه، اگر نتیجه و اثر نداشته باشد، که وجود و عدم وجودمان فرقی نمی‌کند. صاحبان سرمایه که پولشان را از توی جوی پیدا نکرده‌اند. منطق سرمایه حکم می‌کند که اگر کاری به‌نفعش باشد حتما انجام دهد. در حرفه ما هستند کسانی که صاحبان سرمایه به‌ کار آنها چنین نگاهی دارند. هم کار بهشان می‌سپارند، هم دستمزدشان را تمام‌وکمال می‌پردازند. اما بیشتر نوواردان به این شغل اصلا اسم این گروه از همکاران را هم نشنیده‌اند، درحالی‌که صاحبان سرمایه کاملا با آنها آشنایند. به جوان‌های شغل ما که بگویی پنج نفر از صاحب‌نامان گرافیک را نام ببر، اکثرا کسانی را نام می‌برند که بیشتر صاحبان سرمایه برای سفارش کار به آنها رجوع نمی‌کنند. وقتی آنهایی که تازه به این شغل وارد می‌شوند، الگویشان کسانی هستند که صاحبان سرمایه جدی‌شان نمی‌گیرند، یعنی یک جای کارمان ایراد دارد. یعنی ویترینمان را اشتباه چیده‌ایم‌. در مشاغل دیگر هم چنین است؟ ویترین پزشک‌ها، جراح قلبی است که بالای صد قلب جراحی کرده یا پزشکی که هیچ‌کس قلبش را برای جراحی به او نمی‌سپارد؟ بین لوله‌کش‌ها چطور؟ آب‌حوضی‌ها چه؟ در حرفه ما اما نامدارترین‌مان در بین خودمان، آنهایی هستند که صاحبان سرمایه یا سفارش کار بهشان نمی‌دهند یا به‌ندرت برای کاری به آنها رجوع می‌کنند. دیگران به کنار، خودمان حرفه را حرفه‌ای نگاه نمی‌کنیم. می‌گوییم ما را جدی بگیرید بعد ویترینمان را با کسانی تزیین می‌کنیم که صاحبان سرمایه تره هم برایشان خرد نمی‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.