|

پایانی برای «پوتینیسم»

با گسترش اعتراض‌ها در روسیه و رادیکال‌شدن آن، این پرسش کلیدی به وجود می‌آید که آیا «پوتینیسم» زنده می‌ماند. پاسخ کاملا مشخص است، خیر. روسیه جدا از سیستم سیاسی ناکارآمد، اکنون با مشکلات پیچیده‌ بسیاری مانند معضلات اقتصادی، اجتماعی، جمعیتی و قومی روبه‌رو است و در حال حاضر حل این معضلات به دلیل ساختار جدید خودکامگی؛ یعنی همان «دموکراسی حاکمیت» غیرممکن است. از سوی دیگر، فساد که به‌صورت جداناپذیری با پوتینیسم گره خورده و در تاریخ این کشور به بدترین وضعیت خود رسیده است، در حال ازبین‌بردن نهادها و ساختارهای مهم اقتصادی و اجتماعی روسیه است. البته شرایطی که اکنون در روسیه حاکم است در تاریخ نمونه‌های دیگری داشته است. در حقیقت نیروی محرکه‌ای که منجر به دموکراتیزه‌کردن روسیه پس از دوران استبدادی در این کشور شد، بسیار شبیه به اتفاقی است که در اروپای جنوبی (یونان، پرتغال و اسپانیا) در دهه 70 میلادی و در ببرهای آسیایی (کره‌جنوبی و تایوان) در دهه 80 روی داد. در آن زمان پس از بهبود شرایط اقتصادی دیگر طبقه متوسط در حال گسترش، خواهان بهره‌بردن از آزادی‌های شخصی و رفاه اجتماعی نبودند بلکه به‌شدت خواستار آزادی‌های سیاسی و به‌عبارت دیگر اداره کشورشان بودند. این دقیقا همان نقطه‌ای است که روسیه کنونی در آن جای دارد. جدا از تمامی این مشکلات و معضلاتی که در دوران «ولادیمیر پوتین»، رئیس‌جمهوری روسیه، به وجود آمده‌اند، نقص بزرگ رژیم او، اخلاقی و حتی وجود خود اوست. برای نسل اینترنتی که اکنون از طریق شبکه اجتماعی «فیس‌بوک» یا وبلاگ «لایو ژورنال» اعتراض‌ها را رهبری می‌کنند؛ نسلی که در زمان سقوط اتحاد جماهیر شوروی، نوجوان یا در آستانه جوانی بودند و برای کشور پهناوری که از اروپایی‌بودن خود مغرور است، در رأس قدرت‌بودن 24 ساله هر شخصی ‌- هرکه می‌خواهد باشد‌- بسیار غیرقابل‌قبول است. این زمان 24 ساله، شش سال بیشتر از سال‌های حکومت «لئونید برژنف» رهبر شوروی و تنها چند سال کمتر از دوران حکومت «ژوزف استالین»، دیگر رهبر اتحاد جماهیر شوروی است. آنان دیگر خود را با پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌های خود در دوره شوروی و حتی پدران و مادران خود در دوران پس از شوروی مقایسه نمی‌کنند، بلکه چشم به هم‌نسلی‌های خود دارند که اکنون در کشورهای دموکراتیک اروپایی و آمریکا زندگی می‌کنند. ازهمین‌رو، می‌توان گفت کلیدی‌ترین عامل مشروعیت پوتینیسم، یعنی همان سخن همیشگی پوتین مبنی‌بر اینکه «شرایط ما به‌مراتب بهتر از دهه 90 است»، در حال نابودی است. از سوی دیگر، نظرسنجی‌ها در روسیه کاملا گویا هستند؛ پوتین هم مسکو و هم طبقه روشنفکر را از دست داده است و این دقیقا به این معناست که او دیگر از حمایت کل کشور برخوردار نیست؛ چراکه هیچ حکومتی روسی تاکنون از چنین شکستی نجات نیافته است و تنها برخی از آنان توانسته‌اند با مشکلات فراوان تا مدتی به قدرت چنگ بزنند. تاریخ به خوبی نشان داده زمانی‌که نخبگان جایگاه خود را از دست می‌دهند، هر کشوری ‌رو به سقوط می‌رود و این شرایط از مدت زمانی پیش در مسکو حاکم بوده است. «ایگور یورگنز»، یکی از مشاوران «دیمیتری مدودف»، نخست‌وزیر روسیه، معتقد است که نخبگان هم دولتی و هم اپوزیسیون به پایان راه خود نزدیک می‌شوند و کنترل شرایط از دست کرملین خارج شده است. منبع: نیویورک‌تایمز

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.