از «کوبانی» تا بنبست «سنجار»
افشین غلامی : چندماه از حمله نیروهای پیشمرگه و نیروهای دیگر کُرد به شهر «سنجار» واقع در شمال عراق میگذرد و با همه درگیریها فقط 50 درصد از شهر آزاد شده و این گمان پیش میآید سنجار هم مانند کوبانی وارد نبردی فرسایشی و کوچهبهکوچه شده است. برای روشنشدن موضوع باید دانست از لحاظ موقعیت جغرافیایی و استراتژیکی، این دو شهر تفاوتهایی اساسی با هم دارند؛ اولا، کوبانی در پهنای وسیعی در دو ضلع محاصره داعش و ضلع دیگر محاصره توسط مرز ترکیه است که عملا هرگونه کمکرسانی را به آن سخت کرده است. دوما، هرچند با توجه به اینکه در نبرد جانانه نیرویهای حزب اتحاد دموکراتیک کردهای سوریه و به کمک آتشبار نیروهای پیشمرگه کردستان عراق و حملات هوایی ائتلاف موفق شدهاند شهر کوبانی را آزاد کنند، اما این آزادشدن به معنی این نیست که خطر از شهر دور شده است و مناطق تحت تسلط کردهای سوریه از وجود داعش پاک شده باشد، بلکه این بدین معنی است که این شهر هنوز در بُرد محاصره داعش است و علاوهبر آن، روستایهای کردنشین دورتر از شهر کوبانی هنوز در تیررس داعش قرار دارند و برای آزادشدن آن نیاز به پشتیبانی هوایی و آتشبار سنگین توپخانهای و نیروی مجهز زمینی است تا این مناطق از داعشیها بازپس گرفته شود. سوما، در آزادسازی کوبانی و مناطق اقماری آن بهدلیل نزدیکی به «رقعه» پایتخت خودخوانده داعش، آزادسازی کامل کانتون کوبانی علاوهبر هزینه و نیروی فراوان، به ائتلاف سیاسی بین همه نیروهای کُردی سوریه از یک طرف و گروههای داخلی ضدداعش از طرف دیگر، بستگی دارد و تا این هزینهها برای این رویارویی برآورد نشود، جنگ و محاصره همچنان در منطقه کوبانی ادامه خواهد یافت. در طرف دیگر، سنجار شاید از موقعیت بهتری برای بازپسگیری برخوردار باشد. اول اینکه، نیروهای پیشمرگه و نیروهای مؤتلف کُرد از سه منطقه بر شهر سنجار اشرافیت دارند و حجم تجهیزات نیروهای پیشمرگه هم الان تا حدودی در وضعیت مناسبی است و حمایتهای هوایی نیروهای ائتلاف نیز تا حدی به کمک نیروهای کُرد آمده و توانسته است در این جنگ به آنها کمک کند. دوما، بهدلیل کمشدن تحرک داعش در تکوپاتکهای اخیر در میدان جنگ قدرت یورشی داعش پایین آمده و این نیروها مانند قبل جبهههای جدیدی باز نکردهاند. سوما، با توجه به مدت جنگ در عراق، ائتلاف نیروهای کُرد روش و سبک مبارزه با داعش را آموختهاند و اینک از آن نبرد روانی که پیشتر داعش به آن دامن میزد واهمهای ندارند و به نحوی جنگ برایشان شناخته شده است. اما چرا با اینکه هم ائتلاف جهانی در جنگ سنجار پشتیبانی هوایی دارد و هم ائتلاف نیروهای کُرد علیه داعش میجنگند و هم از لحاظ جغرافیایی موقعیت بهتری دارند، هنوز این شهر بازپس گرفته نشده است؟ 1- واقعیت این است که داعش از لحاظ استراتژی جنگی، بسیار هوشیارانه اما خشونتآمیز عمل میکند و علاوهبر اینکه جنگ رعبووحشتی را در منطقه حاکم میکند، به وسیله تلههای انفجاری و بمبگذاری معابر، ساختمانها، ماشینها، وسایل، لوازم و حتی افراد انتحاری و هر آنچه به فکر نمیآید، توانستهاند از قدرت پیشروی نیروها در سنجار جلوگیری کنند. 2- بهدلیل هدفهای گوناگون، ائتلاف نیروهای کُردی هنوز آن قدرت همگنی و انطباق نظامی را نیافتهاند و معمولا از واحدهای فرماندهی مجزایی دستورات آنها صادر میشود. 3- سنجار تقریبا نزدیک به 70 کیلومتر از مرکز شهر موصل دور است و موصل بهعنوان پایتخت دوم داعش، هم از کثرت نفرات برخوردار است و هم به بهوسیله تجهیزات سنگین بهجامانده از ارتش عراق در این شهر قدرت ضربهزنی بالایی دارد و میتواند شنگال را در برد توپخانهای خود قرار دهد. تا زمانی که فشاری به موصل وارد نشود و این شهر بهعنوان سرمنشأ اصلی مورد تهدید قرار نگیرد، جنگهای منطقهای داعش با قدرت انجام میشود. 4- سنجار بهدلیل دوری از بُرد نیروهای ارتش عراق، عملا نمیتواند از کمکهای زمینی و هوایی نیروهای نظامی عراقی بهره ببرد. 5- تنش سیاسی بین اقلیم کردستان و دولت مرکزی بر سر ارسال سلاح برای نیروهای پیشمرگه و تجهیز این نیروها هم تا حدی پیشروی را تحتالشعاع قرار داده است. واقعیت این است هرچند نیروهای پیشمرگه تجهیزاتی دریافت کردهاند، اما در برابر هامرهای ضدگلوله که بهوسیله توپخانه و آتشبار داعش پشتیبانی میشوند، کاری از پیش نمیبرند و سوا از جنگی که کُردها در برابر داعشیها انجام میدهند و گاهی موفق به پیشرویهایی میشوند، در کلیت هنوز توانایی هجوم سرتاسری را نیافتهاند. البته محرز است نیروهای حشد شعبی، نیروهای مردمی سنی و ارتش عراق هم با داعش در جبهههای دیگر در حال نبرد هستند. اینک در سنجار جنگ در جریان است و نیروهای کُرد در جنگ شهری و جنگ «تکتیراندازی» با داعشیها درگیر هستند. در چند مدت اخیر نیروهای پیشمرگه تحرکاتی را در محور موصل انجام داده و نقاطی را بازپس گرفتهاند، اگر محور مراسلاتی جنوب شرقی یعنی منطقه مخمور و گویر تا عمق دل داعش که خود موصل است، پاکسازی شود و محور جنوبغربی تلعفر تا عمق دل داعش که باز شهر موصل است، پاکسازی شود، بهصورت گازانبری داعش در سه کنج اسیر خواهد شد و نیروهای کُرد خواهند توانست علاوهبر آنکه شنگال را آزاد کنند، داعش را نیز تا درون شهر موصل عقب برانند و از آن طرف، بهوسیله ائتلاف عراقی موصل را از داعش بازپس گیرند که البته این به حجم نفرات و حجم تجهیزات نظامی کارامد نیازمند است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.