|

نیاز یا منافع ملی

فريدون صمدي‌زاده

خط لوله صلح که قرار بود گاز عسلویه را به مرز پاکستان منتقل کند طبق قرارداد منعقده بین ایران و هند و پاکستان از 13 سال قبل توسط ایران شروع شد و در مدتی کوتاه به ایرانشهر در نزدیکی مرز پاکستان رسید. قرار بود هم‌زمان با کشیده‌شدن این خط در ایران، پاکستان هم ادامه آن را در خاک خود پیگیری کرده و در آن‌سو به لوله‌هایی که هندی‌ها نصب خواهند کرد متصل کند تا در سال 2014 با اتمام این طرح، فروش گاز ایران به پاکستان و هند عملی شود.

هند همان اوایل کار با بررسی اختلافات بین‌المللی و تضییقاتی که برای ایران فراهم شده بود صلاح در آن دید که خود را از این قرارداد کنار کشیده و روابط خود را با ابرقدرت‌ها تیره نکند. اما پاکستان همچنان استخوان لای زخم را نگاه داشته و گهگاه با بهانه‌هایی برای شروع‌نکردن کار لوله‌‌گذاری سعی می‌کرد منتظر مستعدشدن اوضاع بماند.ایرانیان با آنکه شاهد کم‌لطفی دوستان شبه‌قاره بودند، کار لوله‌گذاری را ادامه داده و خط لوله گاز عسلویه را به ایرانشهر در نزدیکی‌های مرز پاکستان وصل کردند. اگرچه تاکنون این پیمان برای همسایه طرف قرارداد، آبی نداشته، ولی برای مردم استان محروم سیستان‌وبلوچستان، نعمت گاز را به همراه داشته است. با عقب‌کشیدن هند بنا به تضییقات بین‌المللی و اخم‌وتَخم جهان‌خواران تصور می‌شد که پاکستانی‌ها این فرصت پیش‌آمده را قدر بشناسند ولی تاکنون هیچ حرکتی از آنها مبنی بر تمایل به اجرای قرارداد مشاهده نشده است. پیگیری‌های ایرانیان هم به این پاسخ منتج شد که پاکستان از تأمین هزینه لوله‌کشی ناتوان است. در روزهای اخیر زمزمه‌هایی به گوش می‌رسد که پس از مدت‌ها سکوت و انتظار، پاکستان از شرکت‌های روسی، چینی و ایرانی درخواست کرده در ساخت خط لوله صلح در پاکستان مشارکت کنند و حتی از دولت یازدهم درخواست وام 500 میلیون دلاری کرده است، اما زنگنه وزیر نفت ایران اعلام کرده نه‌تنها وامی برای این کار نمی‌پردازیم، بلکه تا زمانی که دولت هند به عنوان دومین مصرف‌کننده گاز این خط، برای اجرای پروژه اعلام آمادگی نکند، ایران هم تمایلی به بهره‌برداری از این خط نخواهد داشت. به‌علاوه مصمم است در صورت عدم اجرای قرارداد، پاکستان را موظف به تأدیه جریمه دیرکرد که روزانه رقمی بین 2 تا 8 میلیون دلار است بکند. با اعلام سفیر ایران در چین که حاکی از تمایل چین به گسترش شبکه انرژی است و براساس طرح (یک کمربند، یک جاده) مصمم به توسعه این شبکه داخلی است، خرم دستگیرخان، وزیر بازرگانی پاکستان که ظاهرا شمی قوی در این‌ گونه موارد دارد و بی‌تمایل نیست با تأمین هزینه لوله‌کشی توسط چینی‌ها بتواند گاز مورد نیاز پاکستان را از طریق این خط از تهران تأمین کند، اظهار کرده که پاکستان نه‌تنها خود را از این پروژه عقب نکشیده است، بلکه منتظر پایان تحریم‌ها است که بتواند بدون نگرانی از قدرت‌های تحریم‌کننده به تعهداتش عمل کند! سؤالی که پیش می‌آید این است: آیا پایبندی به منافع ملی است که آنها را گوش‌به‌زنگ نگه می‌دارد یا نیاز است که مجبورشان می‌کند در مناسب‌ترین فرصت‌ها نافع‌ترین تصمیم‌ها را برای کشورشان اتخاذ کنند؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.