|

وزیر خارجه سوریه با همتای عمانی خود دیدار کرد

حلقه گمشده دیپلماسی

اگر هنوز درباره ثمربخشی هرگونه راه‌حل دیپلماتیک برای بحران خانمان‌سوز سوریه شک دارید، بهتر است بر همان تردید باقی بمانید، حتی اگر خبرها حکایت از آن داشته باشند که پای مقامات ارشد سوری برای اولین‌بار در چهار سال گذشته، به یکی از کشورهای عرب حوزه خلیج فارس باز شده است. چهار سال جنگ داخلی که منجر به پاره‌پاره‌شدن خاورمیانه، مرگ دست‌کم 250هزار نفر، آوارگی بیش از 10 میلیون شهروند و استیلای تروریست‌های داعش بر بخش‌های بزرگی از خاک سوریه شده، دیپلماسی را به کالای منسوخی بدل کرده است که توسل به آن جز به تعمیق بحران نمی‌انجامد. این دست‌کم باور دولت‌های عرب و سنی‌مسلک منطقه است که ضمن حمایت پیدا و پنهان از شورشیان سوری، در این مدت هیچ ارتباط سازنده‌ای با دمشق و حامیان اصلی آن برقرار نکردند. اما از زمان دستیابی ایران به توافق هسته‌ای با قدرت‌های جهانی و درست هنگامی که نیروهای دولتی سوریه یک‌به‌یک مواضع خود را تسلیم شورشیان می‌کنند، نشانه‌هایی از عزم طرف‌های درگیر برای بازگشت به پای میز مذاکرات ظهور کرده است؛ بارقه‌هایی از امید که شاید دلگرم‌کننده‌تر از هر برهه دیگری در چهار سال گذشته باشند، اما بدون شک تا بدل‌شدن به یک فرآیند صلح مشخص با موانعی جدی روبه‌رو خواهند بود. ولید معلم، وزیر خارجه سوریه، در حالی روز پنجشنبه در صدر هیأتی دیپلماتیک وارد مسقط، پایتخت عمان شد که دیدار او با همتای عمانی‌اش، یوسف بن‌علوی بن‌عبدالله، اولین دیدار از این نوع از زمان آغاز جنگ داخلی در سوریه است. عمان به‌عنوان یکی از معدود کشورهای عرب حوزه خلیج‌فارس و متحد آمریکا که تا جای ممکن از جانبداری در بحران سوریه اجتناب کرده، همواره از لحاظ تاریخی نقش میانجیگرانه مهمی در حل‌وفصل منازعات منطقه‌ای ایفا کرده است. در شرایطی که هنوز جزئیات چندانی از دیدار وزرای خارجه سوریه و عمان منتشر نشده است، اما خبرگزاری دولتی سوریه، سانا، گزارش داده که هر دو طرف بر یک موضوع متفق‌القول بودند: اکنون زمان آن فرا رسیده تا تلاش‌های هماهنگ و سازنده منطقه‌ای، نقطه پایانی بر بحران سوریه باشد. البته این دو تنها کسانی نیستند که ختم حمام خون سوریه را مستلزم عزم بین‌المللی برای یافتن راه‌حلی دیپلماتیک می‌دانند. نگاهی به تحرکات اخیر بازیگران اصلی این بحران، مهر تأییدی بر اظهارات یکی از دیپلمات‌های ناظر بر روند مذاکرات صلح در سوریه است که در گفت‌وگو با رویترز، از نزدیک‌شدن تدریجی طرف‌های درگیر به نوعی راه‌حل هرچند کوتاه‌مدت سخن گفته است. این دیپلمات که نمی‌خواست نامش فاش شود، مدعی شده خروج سوریه از بحران، نیازمند حصول توافق بین روسیه، ایالات‌متحده، عربستان سعودی و ایران است؛ ادعایی که با نظر به تحولات اخیر، چشم‌انداز صلح در سوریه را پررنگ‌تر از پیش می‌کند. به این اعتبار، همکاری‌های چندجانبه و فعال‌شدن موتور دیپلماسی مسکو در قبال سوریه، یکی از مهم‌ترین نشانه‌های به‌جریان‌افتادن روند جدید صلح در منطقه است. حتی اگر از همکاری بی‌سابقه روسیه با ایالات‌متحده در نشست شورای امنیت روز چهارشنبه که به تصویب قطع‌نامه‌ای برای شناسایی و محاکمه عاملان استفاده از بمب‌های کلر در جریان جنگ داخلی سوریه انجامید نیز صرف‌نظر کنیم، خبرها حکایت از نزدیکی هر چه بیشتر مسکو به مخالفان اسد دارد. برخی رسانه‌ها و منابع روس در حالی خبر از سفر نمایندگان ائتلاف ملی انقلابیون و مخالفان سوری به مسکو در هفته آینده داده‌اند که این گروه از مخالفان تحت حمایت غرب، به‌دلیل بی‌اعتمادی‌های دیرینه خود به مقامات روس، از حضور در مذاکرات صلح مسکو در ماه‌های ژانویه و آوریل سال‌جاری سرباز زده بودند. گفته می‌شود مقامات روسی از جمله سرگئی لاوروف، وزیر خارجه آن کشور درصددند تا رهبران ائتلاف ملی را مجاب کنند در اجلاس آتی بحران سوریه که بناست بار دیگر در مسکو برگزار شود، حضور یابند. این در حالی است که وزیر خارجه روسیه هفته گذشته در نشستی غیرمنتظره در دوحه، پایتخت قطر، با همتایان آمریکایی و سعودی خود درباره بحران سوریه به بحث و گفت‌وگو پرداخته است؛ نشستی که به نظر می‌رسد با توجه به سخنان جان کری، وزیر خارجه ایالات‌متحده، مبنی بر آمادگی کشورش برای مواجهه با شکست مذاکرات در غیاب گزینه‌های دیپلماتیک، اجماع امیدوارکننده‌ای به بار نیاورده است. استفان دی‌میستورا، مذاکره‌کننده ارشد و نماینده ویژه سازمان‌ملل در امور سوریه نیز در حالی چند روز گذشته از عدم آمادگی طرف‌ها برای ازسرگیری مذاکرات صلح سخن گفته بود که سرنوشت اسد و نیروهای تحت امرش همچنان بزرگ‌ترین علامت سؤال پیش‌روی هرگونه تلاشی برای آغاز رسمی فرایند صلح است؛ مانعی که از منظر دیپلمات‌های روس تنها به واسطه یک معامله قدرت دوطرفه و موکول‌کردن آن به رأی مردم قابل حل‌وفصل است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.