|

زنگ خطر در آفریقا به صدا درآمده است

این‌روزها گردشگران در سواحل قاره آفریقا از دست عملیات تروریستی گروه‌های افراطی در امان نیستند. تنها بازدیدکنندگان خارجی در ماه‌های اخیر جهادگران سومالیایی بودند. آنها ضمن حضور در مساجد و ایراد سخنرانی‌های بسیار تندشان، پرچم‌های سیاه‌رنگ خود را به‌عنوان نماد مهم حرکت جهادی با خود حمل می‌کنند. جمعیت زیادی از جوانان در حال پیوستن به صفوف جهادی هستند. گروه‌های مسیحی در عملیات‌های مختلفی مورد حمله آنها قرار می‌گیرند. «علی ربا»، فرماندار ایالت «ماندارا»، در نیجریه که خود شهروندی سومالی- کنیایی است، وضعیت اخیر در منطقه را با ناامیدی بسیار شرح می‌دهد و اعتقاد دارد شرایط فعلی در سواحل شباهت زیادی به اوضاع بحرانی در شمال نیجریه دارد. گویی بوکوحرام دیگری در کنیا به دنیا آمده است.

پس از حملات اخیر تروریستی در تونس، اینک مردم اروپا از عملیات تروریستی افراطیون در سراسر منطقه مدیترانه در هراس هستند. شواهد نشان می‌دهد گروه‌های افراطی در حال حرکت به سمت جنوب قاره آفریقا در منطقه زیر صحرا هستند. کمربند جنوب صحرای آفریقا از اقیانوس اطلس تا دریای سرخ امتداد داشته و از طرفی گویی تب هیجان عملیات تروریستی کشورهایی مانند الجزایر و لیبی برداشته شده است. به هر صورت، امروزه بیشتر منطقه آفریقای زیر صحرا شامل کامرون، چاد، نیجریه و نیجر در شرایط قرمز قرار دارند. شمال مالی از مدت‌ها قبل یعنی از زمانی که در سال 2012 و در جریان خیزش اسلامی با وجود تهاجم نظامی فرانسه در برابر موج اسلام‌گرایان منطقه‌ای ممنوعه (غربی‌ها) معرفی شده، حملات اخیر بوکوحرام جان صدها نفر را در نیجریه و چاد گرفت و «محمد بوهاری»، رئیس‌جمهور نیجریه را وادار کرد تا رؤسای قوای نظامی خود را برکنار کند. هم‌اینک، بیش از 12 کشور در آفریقای زیر صحرا در مواجهه با عملیات تروریستی جهادی هستند. این کشورها شامل کامرون، جمهوری آفریقای مرکزی، چاد، اریتره، اتیوپی، کنیا، مالی، موریتانی، نیجر، نیجریه، سومالی، سودان، تانزانیا و اوگانداست. عملیات جهادی به‌صورت روزانه یا هفتگی در کشورهای فوق اتفاق می‌افتد. سودان کشوری است که بسیاری از گروه‌های تروریستی در آن حضور دارند یا از آن عبور می‌کنند. کودتای سال 1989 و متعاقب آن تقویت بن‌لادن، تغییرات عمده‌ای را به‌وجود آورد. فعالیت‌های علمی دانشگاه خارطوم در موضوع مطالعات اسلامی افراطی مورد توجه زیاد دانشجویان قرار گرفت و برخی از دانشجویان به پیروی از بن‌لادن، به مناطق شمالی و شرقی سودان رفته وارد عملیات جهادی شدند. دو گروه اصلی جهادی در آفریقا یعنی داعش و القاعده، به‌عنوان چکیده گروه‌های جهادی مورد بیعت و طرفداری سایر گروه‌های تندرو قرار گرفتند. یکی از فرمول‌های تاکتیکی گروه‌های فوق داشتن روابط بسیار نزدیک باهم در مواقعی است که همگی از نظر سازوکار قوی هستند و چنانچه ضعفی مشاهده شود، این روابط فرومی‌ریزند. در جریان تضعیف قوای بوکوحرام در سال 2009، بسیاری از رهبران این گروه به چاد، سودان و سومالی گریختند. از آن زمان بود که تبلیغات ویدئویی بوکوحرام به زبان عربی نیز در جهان پخش و ساخت بمب‌های انفجاری در سودان آغاز شد. گروه‌های جهادی مانند «انصارالشریعه»، «نهضت وحدت» و «جهاد در غرب آفریقا» (MUJAO) و القاعده در مغرب اسلامی (AQIM) همگی از طریق توسعه شبکه‌های زیرزمینی رشد کرده‌اند. البته آنها در جریان عملیات جهادی خود از نقشه‌های خاصی پیروی می‌کنند که مخفی است. حمایت مالی گروه‌های جهادی نکته بسیار مهمی است که همچنان در حال جریان است و بدون آن ادامه فعالیت آنها غیرممکن به‌نظر می‌رسد. از مالی و نیجریه گرفته تا کشورهای کنیا و تانزانیا، داستان همین است که: رشد گروه‌های افراطی زاییده دهه‌ها زندگی توأم با سختی‌های فراوان گروه‌های مسلمان در اقصا نقاط آفریقا است؛ مسلمانانی که همواره با ظلم، ستم و تبعیض توسط قدرت‌های حاکمه روبه‌رو بوده‌اند. دور از ذهن نخواهد بود که امروزه یکی از علل این طغیان را از این ریشه‌ها بدانیم. اما آنچه تاکنون کمتر به آن دقت لازم شده، توجه جهادگران به نگرش‌های عقیدتی است که فرصت‌ها را برایشان به غنیمت آورده است. می‌توان گفت امروزه صدای اعتراض مردم آفریقا از میان اعتراض گسترده به گوش جهانیان می‌رسد. این در حالی است که سیاست‌های امروز جهادگرايان آفریقایی بر مبنای تغییر ساختار بوده و قدرت‌مداران بی‌خبر از آن هستند که این اتفاقات می‌تواند در آینده‌ای نه‌چندان دور خلاء سیاسی بزرگی را ایجاد کند که دیگر هر اقدامی برای پرکردن این خلأ دیر مي‌شود. به‌عنوان نمونه، گروه «الشباب» سومالی توانسته خود را به‌عنوان یک گروه قبیله‌ای مهم در ساختار سیاسی آفریقا معرفی و جاسازی کند. مترجم: محمدحسن ايپكچي

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.