کلمات قصار «استیون هاوکینگ»
اندیشههای بزرگ یک فیزیکدان معاصر
مینو دستبلارکی*
«استیون هاوکینگ» باوجود آنکه دانشمند بزرگی است و در مجامع علمی بینالمللی شناخته شده است، کتابها و مقالات بسیاری برای مردم عادی نوشته است. وی همچنین برخلاف بسیاری از دانشمندان طراز اول جهان، در بسیاری از نشستها برای مردم عادی نیز سخنرانی میکند. به همین دلیل سخنان بسیاری از وی در یاد و خاطره دوستدارانش باقی مانده است. نکته مهم درباره آندسته از سخنان «هاوکینگ »که در یاد و خاطره ما باقی مانده است اینکه این سخنان کمتر درباره فیزیک و بیشتر درباره زندگی، آینده معنای حیات و تلاش برای بهترزیستن است. در ادامه گزیدهای از سخنان «استیون هاوکینگ» را مرور میکنیم.
بزرگترین دشمن دانش جهل نیست، بلکه توهم دانستن است. هیچکس نمیخواست باور کند که حقیقت به همان سادگی است که رخ میدهد! حتی افرادی هم که معتقد هستند سرنوشت همه از قبل تعیین شده است و قابل تغییر نیست، موقع ردشدن از خیابان ابتدا دو طرف آن را نگاه میکنند. آنچه من انجام دادهام این بوده که نشان دهم روش پدیدآمدن کیهان با قوانین دانش هماهنگ است. به یاد داشته باش که همیشه به زیر پاهایت نگاه نکنی بلکه گاهی هم به ستارهها نگاه کنی. سعی کنید چیزی را که میبینید درک کنید و درباره عوامل سازنده جهان به فکر فرو روید. همیشه کنجکاو باشید. از درک رازهای جهان هستی، همانند کودکان شگفتزده شوید. زندگی هر چقدر هم سخت به نظر آید، همیشه کاری هست که بتوانی انجام دهی و در آن موفق شوی. موضوع مهم این است که تسلیم نشوی. چیزی که به من نیروی پیشروی میبخشد، کنجکاوی است. من میخواهم پاسخ پرسشها را بدانم. بسیاری از مردم به بیماری من اشاره کرده و از شرایط دشوار زندگی صحبت میکنند و از من میپرسند چگونه توانستید با آن کنار بیایید؟ چه چیزی در درونتان میجوشد و شما را به ادامه راهتان وادار میکند؟ من در پاسخ میگویم با این همه من از زندگی لذت میبرم و تا آنجا که بتوانم راهم را دنبال خواهم کرد. آیا کار دیگری هم میشود کرد؟ چیزی که ما را از اجداد غارنشینمان متمایز میکند، دانشی است که در طول 10 هزار سال اخیر و بهویژه، در طول ۳۰۰ سال اخیر جمعآوری کردهایم. انسانها همچنان به شکلی بلاهتآمیز خشن هستند درحالیکه اکنون مدتها است فرگشت (تکامل) آدمی او را به مرحلهای از رشد رسانده که رفتار خشن دیگر برایش سودمند نیست. اگر به دست من بود، بیشتر از همه دوست داشتم خشونت آدمی را درمان کنم. شاید این نوع رفتار در زمان انسانهای غارنشین برای بقای بشر فایده داشته و به او کمک میکرده است خوراک بیشتر، قلمرویی بزرگتر یا جُفت بهتری برای تولید مثل پیدا کند، اما در شرایط کنونی این صفت تنها باعث نابودی همه ما خواهد شد. جنگافزارهای هستهای در برخی کشورها میتوانند پایان تمدن بشری و چهبسا پایان نوع بشر را رقم بزنند. خشونت انسان نهتنها دیگر موضوعیت خود را از دست داده بلکه پیشرفتهای فناوری، برای نمونه فناوری جنگافزار هستهای، باعث شده یک گروه کوچک از انسانها بدون هیچ زحمتی بتوانند خسارتهای جبرانناپذیری پدید آورند. اگر بوزون هیگز کشف نمیشد، دنیای فیزیک بسیار جالبتر از این بود. من برای این نارضایتی خود از این کشف یک دلیل شخصی دارم. من با «گوردون کین» از دانشگاه میشیگان بر سر کشفشدن یا نشدن این ذره شرط بسته بودم و اکنون با کشف بوزون هیگز، من صد دلار ضرر کردم. تلاشها برای آفریدن هوش مصنوعی، تهدیدی برای وجود بشر است. توسعه کامل تکنولوژی هوش مصنوعی میتواند پایان نژاد بشر باشد. نسخههای ابتدایی هوش مصنوعی که تاکنون ابداع شدهاند، مفید بودهاند با این همه من نگران پیامدهای ابداع فناوریهای جدیدی هستم که بتواند با انسان برابری کند یا از ما پیشی بگیرد. چنین موجودی میتواند روی پای خودش بایستد و هر بار با شتابی بیشتر، خود را از نو طراحی کند. بشر که به دلیل محدودیتهای بیولوژیک، سرعت کمتری دارد، دیگر توانایی رقابت را نخواهد داشت و در نهایت در این رقابت عقب خواهد ماند. من خود یکی از اولین مشتاقان استفاده از نوع جدید تکنولوژیهای ارتباطی هستم و امیدوارم با استفاده از سیستم تازه، بتوانم سریعتر بنویسم. با این همه صدای سیستم سخنگوی من طنین روباتیک دارد. صدای دستگاه سخنگوی من هنوز هم کمی روباتی است اما من بهدنبال صدایی «طبیعیتر» نیستم. اکنون این صدا به نشانه من تبدیل شده و حاضر نیستم آن را با یک صدای طبیعی با لهجه بریتانیایی عوض کنم. من حتی شنیدهام برخی از کودکانی که به صدای کامپیوتری نیاز دارند، دوست دارند صدایی شبیه به من داشته باشند. بدشگونترین تهدید برای زندگی بشر، درآمیختگی عمیق با روباتهای هوشمند است که تهدیدی جدی برای بشریت است. هوش مصنوعی که خود را در قالب کمک دیجیتالی و خودروهای بدون راننده مستتر کرده، در حال آمادهکردن جای پا برای خود است و این موضوع ممکن است روزی به پایان عصر انسان منجر شود. بشر با آینده مبهمی مواجه است چراکه فناوری، فکرکردن برای خود را میآموزد و با محیطش سازگار میشود. در آینده این امکان وجود خواهد داشت که بتوان یک ذهن قدرتمند را روی یک کامپیوتر حفظ و نگهداری کرد. مغز شبیه یک برنامه کامپیوتری کار میکند به این معنا که از نظر تئوری میتواند بدون بدن به کار خود ادامه دهد. پس با نگهداری مغز در خارج از بدن انسان، میتوان امکان ابدیشدن حیات را فراهم کرد. فکر میکنم مغز مثل یک برنامه در ذهن است که شبیه کامپیوتر عمل میکند، پس از نظر تئوری این امکان وجود دارد که این مغز را روی یک کامپیوتر کپی کنیم و یک نوع حیات پس از مرگ فراهم کنیم. البته این تئوری درحالحاضر فراتر از تواناییهای ماست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.