|

چند سطری درباره «شنیدن» کار امیررضا کوهستانی

مواجهه حقیقی با واقعیتی تلخ و معاصر

رضا آشفته: حُسن نمایش شنیدن نوشته و کار امیررضا کوهستانی مثل دیگر کارهایش در اینجاست که مخاطب را میخکوب می‌کند. او روالی را در این سال‌ها پیش گرفته که پیوسته حداکثر مخاطبانش را به چالش می‌کشاند و این چالش به شکل شهودی و حسی ما را به کشف نکاتی رهنمون می‌کند که درواقع جزء چالش‌های زندگی‌اند و هر انسانی ممکن است در طول زندگی‌اش بارها دچار آنها شود. همین شنیدن یک رویداد که بیشتر می‌تواند توهم و دروغ باشد تا واقعیتی قابل‌استناد که بارها آدم‌ها و زندگی‌هایشان را ازبین برده است، نکته‌ای ظریف و قابل‌اعتناست. اینکه ماجراهایی بدون دلیل و منطق نقل‌قول آدم‌ها می‌شوند و هیچ‌گاه سندیتی ندارند! اینکه در خوابگاه دانشگاهی دختران و در شب عید نوروز جمعی اندک از دانشجویان برای انجام پایان‌نامه‌هایشان مجبور به ماندن شده‌اند و در این بین دختری توانسته یا خواسته پسری را به اتاقش ببرد؛ این مسئله‌ای نیست که راحت ممکن شود اما اتفاق‌افتادنش هم امری شدنی است. در اینجا ندا (آیناز آذرهوش) ممکن است با دوست پسرش دیداری در شب عید داشته باشد اما حتی یک نفر هم متوجه حضور این پسر در خوابگاه نشده است و بنا بر تعبیر همگان شاید با هلی‌کوپتر او را در طبقه چندم خوابگاه گذاشته باشند که او بدون استفاده از آسانسور و پلکان توانسته باشد خود را به اتاقی در طبقه هفتم خوابگاه برساند. آن هم فقط سمانه (مونا احمدی) توانسته باشد در زمان مراجعه و همان نزدیکی در این اتاق متوجه صدا و حضور پسر در خوابگاه شده باشد. اما هیچ تصویر واقعی و حقیقی‌ای ‌از این حضور وجود ندارد و می‌تواند توهم محض باشد، چون ندا در پاسخ به پرسش‌های سمانه قضیه را جدی پاسخ داده اما قصدش شوخی و به‌سخره‌گرفتن یک امر ناممکن است. ماجرا از دهان سمانه به یک دختر دیگر و بعد به مسئول خوابگاه می‌رسد و نتیجه اخراج ندا از دانشگاه است چون با هیچ منطقی نمی‌تواند این ناممکن را انکار کند. شیوه بیانی تئاتر امیررضا کوهستانی نوعی تئاتر شهودی است که در آن زبان و گفتار، اصل و اساس می‌شود. بازیگران مجبورند ریز حرف بزنند و اصطلاحا مینیاتوری قضایا را بر ما روشن کنند. این تکنیک در نوعی ضرب‌آهنگ گفتار نرم و جزئی نگار چون تیک‌تاک آرام یک ساعت شماطه‌دار بر ما متجلی می‌شود. شاید این اتکای بر گفتار کار را بر ما سخت‌تر کند. ما این قضایا را در مدار دایره‌وار و تکراری به حقیقتی زیبا درک می‌کنیم و حق را به ندا می‌دهیم که خطاکار نیست و دچار سوءتفاهماتی شده و دارد به نوعی قربانی این بگومگو و سین‌جیم‌های الکی مسئول خوابگاه می‌شود. اما درنگی دوباره در مواجهه با روح ندا که بعدها خودکشی کرده و نتوانسته است در مدار درست زندگی قرار بگیرد، نیازمند بازنگری است. او با رفتن و کوچ امیرحسین دچار افسردگی شده و نتوانسته با کودک درون زهدانش به بقای زندگی امیدوار باشد و سرانجام خود را کشته است، این بخش از نمایش می‌تواند باورپذیر باشد اما نحوه ورود و جنس مواجهه روح ندا که در دل تماشاگران قرار دارد و این حقایق تلخ را به ما یادآوری می‌کند، چندان از منطق درست اجرائی برخوردار نیست. وگرنه وضعیت می‌تواند منتزع از واقعیت جلوه کند و حضور روح و احضار روح و مواجهه با روح نیز در آن ممکن خواهد بود، اما درحال‌حاضر این نوع شمایل روح که یک بازیگر (مهین صدری) هم ایفای نقش مسئول خوابگاه دختران و هم روح ندا را عهده‌دار است و در دو حالت هم در جایگاه تماشاگران نشسته است، نمی‌تواند جلوه درست و منطقی و تأثیرگذاری به خود بگیرد. «شنیدن» را باید دید، چون تکیه‌ای از آن گوشه‌ای از واقعیت‌های تراژیکی است که تاریخ اجتماعی و معاصر ما دچارش بوده و این نوع مواجهه ما را در اصلاح درونمان و رعایت اخلاقیات برای راحت نهادن آدم‌ها برای حفظ حریم‌ها آگاه می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.