تبریک نیازی نیست، کمی بیشتر اعتماد کنید
کریم ارغندهپور
چندروز دیگر روز خبرنگار است. گاهی ما بیشتر از آنکه به معنا بپردازیم، درگیر شکل میشویم. در مناسبتها هم اینطور است. مثلا وقتی روزی بهعنوان خبرنگار نامیده میشود، هدف آن ارسال پیام صوری تبریک به خبرنگاران و یا احیانا درنظرگرفتن یک هدیه کوچک یا متوسط برای آنها نیست. هدف اصلی جلب توجه عمومی به حرفه روزنامهنگاری و هموارترکردن مسیر برای ارائه این حرفه با کیفیت بالاتر و البته کاستن از سختیهای کار برای خبرنگاران است. خبرنگاری یعنی پرسشگری. مرجع پرسش هم قاعدتا همانجاست که قدرت دارد، تصمیمگیری میکند، مسئولیت اجرا دارد، رئیس است، وزیر است، معاون است، استاندار و فرماندار است و امثالهم. برخی از پرسشهای چالشی و در نتیجه از رسانه و روزنامهنگار چندان خوششان نمیآید. روزنامهنگاری - در معنای اصلی خود- فقط وقتی که خبرنگار و رسانه مستقل باشند بروز کامل مییابد. روزنامهنگاری برخلاف پارهای از پندارهای سطحی، فقط برای سرگرمی جامعه یا مزاحمت پدید نیامده. روزنامهنگاری به اصل حاکمیت عمومی مردم معنا میدهد. هیچ جامعهای نمیتواند ادعای مردممداری کند مگر آنکه رسانههای آزاد و مستقل داشته باشد. رسانههای مستقل و آزاد اولا مطالبات عمومی را نمایندگی میکنند و آنها را بازتاب میدهند و ثانیا چشم جامعه در همهجا هستند و آنچه را میبینند - اعم از مثبت یا منفی- منعکس میکنند. پرسشگری آنها سبب پاسخگویی نهاد قدرت میشود و جامعه را از رویدادها و چرایی آنها آگاه میکند و به آنها قدرت تشخیص و قضاوت میبخشد. همین کارکرد مهمترین عامل در پیشگیری از فساد اداری و مالی و سیاسی است. وقتی رسانههای مستقل محدود میشوند، طبیعی است که احتمال فساد هم افزایش مییابد. این یادداشت مقدمهاش طولانی شد. در پارهای از سالهای گذشته وقتی در روز خبرنگار تبریکی دریافت میشد، احساس نامطبوعی هم با آن منتقل میشد. اگر روزنامهنگاری خوب است و باید روزش را تبریک گفت، مهمترین کمک، تسهیل در انجام آن است. مهمترین کمک تثبیت نسبی حقوق رسانه و روزنامهنگار است، درنظرگرفتن امنیت برای خبرنگاری است که جرئت پرسشگری دارد، امکانپذیرترکردن استقلال رسانه و خبرنگار است، افزایش فرهنگ تحمل و مدارا و انتقاد است و کمتر متوسلشدن به محدودیت یا تنبیه است. طنز تلخی است که فرد بانفوذی در دولتها از پرسشهای رسانهها بگریزد و از هیچ راهی برای نشاندادن روی ناخوش به روزنامهنگاران دریغ نکند ولی در روز خبرنگار به آنها تبریک بگوید. خوشبختانه دولت آقای روحانی در اینباره با قبل تفاوت دارد. هفته پیش یکی از دوستان گفت دولت میخواهد هدیهای برای خبرنگاران در نظر بگیرد و درباره کیفیت آن نظر میخواهد. عرضی را که به او کردم، اینجا بلندتر عرض میکنم: دولت اگر میخواهد به خبرنگار کمک کند، بیشترین کمکش هموارترکردن فضا برای امکانپذیرترشدن روزنامهنگاری مستقل است. روزنامهنگاری مستقل آن چیزی است که کارکرد اصلی این حرفه را پوشش میدهد. صدالبته که هماکنون رسانههای بزرگ دولتی یا وابسته به بخشهایی از هستند و در آینده هم خواهند بود، اشکالی هم ندارد به شرط آنکه رسانههای مستقل هم بتوانند بالندهتر، پویاتر، امنتر و صاحبحقی بیشتر از گذشته باشند. در صدر این کمکها این است که دولت کمک کند روزنامهنگارها خانه خود را بازگشایی و از آن طریق حقوقشان را کمی بهتر مطالبه کنند. مهمترین تکریم و تمجید خبرنگارها «اعتماد» به آنهاست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.