حسین راغفر آمار گرسنگی در ایران را بررسی کرد
جنبههای سیاسی بر حمایتهای اجتماعی غلبه میکند
مهسا علیبیگی: خردادماه امسال فائو (سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد) اعلام کرد که 72 کشور جهان موفق به تحقق اولین هدف توسعه هزاره یعنی بهنصفرساندن شیوع سوءتغذیه تا سال 2015 شدهاند که در میان این کشورها، نام جمهوری اسلامی ایران نیز دیده میشد. اما حالا یک نماینده مجلس از وجود 12 میلیون گرسنه در کشور خبر داده است. «مجتبی رحماندوست»، نماینده مردم تهران در مجلس شورای اسلامی، گفت: «براساس آماری که وزارت اطلاعات منتشر کرده است، 10 درصد شهرنشینان و 18 درصد روستاییان جزء افراد فقیر جامعه هستند. براساس آمارها، در مجموع حدود 14درصد مردم کشور که تقریبا 12 میلیون نفر را شامل میشود، گرسنه هستند. نیمی از این افراد تحت پوشش دو نهاد حمایتی کمیته امداد امامخمینی(ره) و بهزیستی هستند. در صورتی که شش میلیون نفر در کشور وجود دارند که تحت پوشش هیچ ارگان حمایتیای نیستند و در مطالعات تخمینی اجتماعی مجلس تعداد این افراد به 10 میلیون نفر هم میرسد که به تعبیر وزارت اطلاعات این افراد گرسنه هستند». در این زمینه البته آمارهای دیگری نیز وجود دارد مثل آمار WFP (برنامه جهانی غذا) که میگوید 13.5درصد از جمعیت کشورهای درحالتوسعه دچار سوءتغذیه و دوسوم جمعیت آسیا گرسنه محسوب میشوند. «حسین راغفر»، اقتصاددان، در این زمینه میگوید: «در زمینه گرسنگی آمارهای مختلفی وجود دارد که البته این آمارها تفاوت زیادی با هم ندارند و همگی همین 12 میلیون نفر گرسنه را نشان میدهند. با وجود این نبود یک نظام آماری کارآمد که نشان بدهد چه میزان از جمعیت با فقر و گرسنگی مواجه هستند، یکی از کاستیهای کشور ما در این زمینه است که خود این موضوع باعث میشود حمایتهای لازم از این جمعیت صورت نگیرد». بخشی از تفاوت آمارها را باید در تعابیر متفاوت دانست زیرا گرسنگی و سوءتغذیه با هم متفاوت هستند. راغفر میگوید: «گرسنگی شکل حاد فقر است. گرسنگی یعنی کل منابعی که یک خانوار یا یک فرد در اختیار دارد نمیتواند حتی حداقل تغذیه او را تأمین کند. سوءتغذیه میتواند در نتیجه عوامل فرهنگی ایجاد شود اما علت اصلی گرسنگی، ناتوانی در دسترسی به منابع کافی و فرصت کسب درآمد مناسب است. مسئله گرسنگی و بهویژه گرسنگی کودکان بسیار مهم است و بهعنوان بخشی از حقوق انسانی در قانون اساسی تصریح شده است». گرسنگی تأثیرات بسیار مخربی بهدنبال دارد که از نظر این اقتصاددان، ازرشدماندگی ذهنی و جسمی از بقیه مهمتر هستند. او میگوید: «در کشور ما ازرشدماندگی جسمی و ذهنی کودکان در مناطق مختلف قابل مشاهده است. این ازرشدماندگی آثار بلندمدتی بر زندگی این گروه از جامعه خواهد داشت و آنها را وارد چرخه فقر بیننسلی میکند. بهاینترتیب که کودکانی که دچار این مشکل هستند نمیتوانند تحصیلات مناسب داشته باشند، همچنین دسترسی به فرصتهای شغلی نیز از آنها سلب میشود و در نتیجه وارد چرخهای میشوند که هم خودشان فقیر خواهند شد و هم فرزندانشان». با وجود این نباید از ریشهکنکردن گرسنگی ناامید بود. راغفر معتقد است که با یک برنامه میانمدت پنج ساله میتوان آمار 12 میلیونی را به صفر رساند. اما چرا این اتفاق تاکنون نیفتاده است. این اقتصاددان پاسخ میدهد: «ناکارآمدی نظام حمایتی در ایران به شکل چندگانهبودن این نهادها بخشی از مشکل است. در چندگانگی نهادهای حمایتی تعداد زیادی نهاد مسئول برای حمایت از نیازمندان وجود دارد که فقط هزینههای اجرائی کمک به فقرا را افزایش میدهند. ازسوی دیگر روشهای ناکارآمد برای کاهش و مقابله با فقر و گرسنگی در کشور وجود دارد. همچنین به نظر میرسد وجود نظام حمایتی جامع در ایران مسئلهای جدی برای دولتها نیست. نظام حمایتی در ایران نظامی با هدفهای مشخص و جامع نیست و بیشتر جنبههای سیاسی بر حمایتهای اجتماعی غلبه میکند». در کنار همه اینها باید به مشکلات کلان اقتصادی مثل رشد اقتصادی منفی در سالهای گذشته نیز اشاره کرد. با وجود این راغفر همچنان ابراز امیدواری میکند: «در کشور ظرفیتهای لازم برای ریشهکنی گرسنگی وجود دارد به این شرط که منابع کشور مصروف بخشهای حمایتی شوند. در این زمینه بسیاری از نهادهای اصلی ازجمله وزارتخانههای آموزشوپرورش و بهداشت میتوانند با تنظیم یک برنامه تغذیهای مناسب نقش مهمی در این زمینه ایفا کنند». درحالحاضر 795 میلیون نفر در سرتاسر جهان غذای کافی برای داشتن یک زندگی سالم را به دست نمیآورند. 14.5درصد از این جمعیت در کشورهای درحالتوسعه زندگی میکنند. قرار است این نسبت تا پایان سال 2015 به هفت درصد برسد؛ هدفی که برای رسیدن به آن زمانی کم و راهی دراز در پیش است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.