حفاظت جنگل بهجای روز نمادین
مژگان جمشیدی
نامگذاری هشتم مرداد به نام روز «جنگل، رمز حیات» در حالی صورت میگیرد که سههزارو 500 هکتار از بهترین رویشگاههای جنگلی شمال که مأمن یکی از ارزشمندترین ذخایر ژنی ایران (شمشاد) است، اکنون به بهانه ساخت سد شفارود در گیلان در آستانه نابودی کامل قرار گرفته و هرروز بخشهایی از این جنگل ناب زیر تیغ ارهها از بین میرود. در گلستان و مازندران نیز جاده و سد، ویلا و شهرک، توسعه اراضی کشاورزی و دهها کاربری دیگر همچنان مهمترین عامل تخریب جنگلهای باستانی ایران است. زاگرس نیز وضعیتی بهتر از البرز ندارد، از شش میلیون هکتار جنگلهای بلوط غرب نیز قریب به یک میلیون و 200 هزار هکتار را بهدلیل خشکیدگی کامل در شش سال اخیر از دست داده و مابقی نیز به کشتزار بدل شده است. آتشسوزی نیز خود حکایت دیگری دارد و اگر نباشد انگار اصلا جنگل معنا ندارد! از شمال و غرب، جنگلهای ایران پیوسته در آتش ناآگاهی مردم، بیتدبیری متولیان و تنگنظری دستگاههایی که میتوانند کمک کنند و نمیکنند (!) میسوزند و خاکستر میشوند، بیآنکه آبی بر آتش پاشیده شده یا بالگردی برای اطفای آن از جا برخیزد. حالا اما در این میانه که جنگلهای ایران در فشار بهرهکشی بیشازحد دستوپنجه نرم میکنند، صداوسیما آستین بالا زده و قرار شده در این روز نمادین، فیلمها و تیزرها و پیامهای تبلیغاتی دستگاههای متولی را برای جلب مشارکت مردم در حفظ جنگلها، به رایگان پخش کند. البته فقط برای یکروز! چراکه در سایر روزهای سال متولیان باید برای پخش تیزرهای تبلیغاتی و آموزش عمومی جامعه به رسانه ملی پول بپردازند که بهدلیل بودجه قطرهچکانی این دو سازمان، عمدتا از پخش چنین برنامههایی از آنتن سیما، محروم میمانند! حال اگر آمار فائو از مساحت 11 میلیون هکتاری جنگلهای ایران را مبنا قرار دهیم، باید بگوییم که ما ایرانیان در کمتر از نیمقرن حدود هفت میلیون هکتار از مساحت 18 میلیون هکتاری جنگلهایمان را از دست دادهایم و همین عرصه باقیمانده نیز، بهلحاظ کیفی بسیار آسیب دیده و تقریبا جنگل مخروبه بهشمار میرود. بااینحال جای شگفتی دارد که با وجود شعارهای متعدد دولت یازدهم در توقف بهرهبرداری از جنگلهای شمال، با گذشت دوسال هنوز هم دولت با پیشنهاد سازمان محیطزیست برای اجرای طرح استراحت جنگلهای شمال و توقف کامل بهرهبرداریها موافقت نکرده است. آیا بهراستی از کشوری که روی دریایی از ذخایر عظیم نفت و گاز نشسته، رواست که گنجینههای ارزشمند ژنیاش را به بهانه طرحهای جنگلداری، قطع و روانه کارخانجات چوب و کاغذ کند؟ بهرهبرداری از جنگلهایی که موزه زنده تنوع زیستی جهان محسوب میشوند چه توجیهی دارد؟ و آخرین پرسش این است که اساسا چرا باید سهم دو سازمان متولی از بودجههای دولتی برای حفظ و حراست از 147 میلیون هکتار از خاک کشور از گزند مخربان به اندازه یکسوم بودجه سدی در گیلان باشد، که قرار است با تخریب جنگل و تزریق بتون و سیمان بهجای آن و افزایش ضریب سیلخیزی منطقه، آبی را برای پاییندست تأمین کند که همین الان هم بدون سد برای کشاورزان قابل دسترس است؟ فراموش نکنیم اوضاع جنگلها و مراتع و کلا محیطزیست ایران اینقدر بحرانی است که حتی اگر 365 روز سال را هم روز جنگل و... بنامیم، تغییری در وضعیت موجود ایجاد نخواهد شد مگر اینکه نگاه توسعهای دولتها حداقل از سر جنگلها و مراتع و مناطق حفاظتشده برداشته و حفاظت علمی و واقعی جایگزین آن شود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.