|

دو روی سکه رابطه آمریکا- روسیه

«قربانی‌شدن» روسیه در میان تبعات توافق هسته‌ای ایران و آمریکا، دیدگاهی است که طرفداران زیادی ندارد.گرچه تا پیش از قطعی‌شدن تفاهمات، سخن از زیان‌های حاصل بر بدنه اقتصادی- سیاسی روسیه کم نبود؛ اما وقوع این واقعه تأثیرگذار بر جامعه جهانی، بخشی از نظرات مخالف را دگرگون کرد. در اینکه توافق اخیر اثرات دوسویه برای روسیه و رابطه‌اش با آمریکا دارد نباید تردید داشت. بخشی از آن ماهیت آسیب‌رسان داشته و روسیه را دچار نوعی نگرانی دیپلماتیک می‌کند و بخشی دیگر راه را برای دستیابی به اهداف جدی‌تر و آسوده‌شدن خیال این کشور هموار خواهد ساخت. دیدگاه نخست به ماهیت رابطه چندین ساله آمریکا و روسیه و رویارویی‌های اقتصادی و نظامی آنان بازمی‌گردد. رابطه‌ای که این دو کشور را در دوره‌های زمانی متفاوت در مقابل یکدیگر و منطقه را تحت‌الشعاع منازعات سیاسی این دو کشور قدرتمند قرار داده است. بنابراین توافق ایران و آمریکا می‌تواند پیام‌آور شرایطی باشد که خبر از نزدیک‌ترشدن رقیب قدیمی در منطقه می‌دهد. پس طبیعی به نظر می‌رسد بخش قابل‌توجهی از بودجه عظیم نظامی روسیه صرف قدرت‌نمایی‌هایش برابر آمریکا شود. از آن سو آمریکا نیز هیچ‌گاه به افزایش قدرت روسیه نگاه خوشبینانه‌ای نداشته و این میان ایران می‌توانست برگ برنده‌ای برای هردو کشور به حساب آید.در سال‌های اخیر نیز «پشتیبان منافع ایران بودن» نقش دلچسبی بود که روسیه میل بسیاری به ایفا‌کردنش در محیط جهانی داشت. اما با حصول توافق، این نقش رنگ باخته و متعاقب آن رقیب بین‌المللی و همسایه جنوبی نیز اختلافات جدی اتمی را پشت سر گذاشته‌اند و با کمرنگ‌ترشدن نقش ژئوپلیتیستی روسیه، این کشور در برابر آمریکا باید به دنبال پیداکردن نقش دیگری باشد.اما تمام ماجرا این نیست. روی دیگر سکه تلاشی بود که روسیه علیه تحریم دوباره ایران می‌کرد و آمریکا سپاسگزار این تلاش بود. از نظر آمریکا شراکت روسیه در راهبردی که هدف اساسی اوباما به شمار می‌رفت، نشان از این درایت سیاسی روس‌ها داشت که آنان نیز درحال طی‌کردن مقصد مشترکی با آمریکا هستند. این موضوع به‌تنهایی می‌تواند تنش‌های بین‌المللی فزاینده‌ای که اخیرا میان آمریکا و روسیه بر سر مداخله نظامی و تهاجم ارضی اوکراین ایجاد شده را کاهش داده، میل روسیه به آرامش در خاورمیانه را جلوه‌گر کند. همچنین با هم‌گرایی این دو کشور بر سر یک بازیگر سوم مانند ایران، تناقض نظری که میان آنها بر سر مشکلات سوریه مدت‌هاست مبدل به سوژه‌ای تنش‌برانگیز دیگری نیز شده، در آینده نزدیک می‌تواند به مناقشه‌ای نه‌چندان جنجال‌برانگیز مبدل شود. شاید چراغ سبزهایی که روسیه به این توافق نشان می‌داد حول محور منفعت‌طلبی‌های خود می‌گذرد و این کشور بیشتر به فکر معاملات نفتی- نظامی خود با کشور همسایه است، اما آمریکا راه طی‌شده را بیشتر مورد توجه قرار خواهد داد و به مقصد مشترک نگاه ویژه‌تری دارد. بنابراین این همکاری که می‌توان آن را نوعی اتحاد بین‌المللی میان دو بازیگر رقیب لقب داد، قطعا پنجره‌ای جدید به روی آمریکا و روسیه در منطقه خواهد گشود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.