|

معجزه گفت‌وگو

رحیم عبادی . مدرس دانشگاه

23 تیرماه، روز توافق هسته‌ای، نه فقط نقطه‌عطفی در مناسبات ایران و قدرت‌های جهانی به‌ویژه آمریکاست، بلکه می‌تواند راه‌های نوینی در تعاملات بین‌الملل میان همه کشورها، به‌ویژه کشورهای مستقل با دولت‌های متخاصم، بگشاید. جهان امروز بیش از هر زمان نیازمند رویکردهای نوینی برای پایان‌دادن به روش‌های خشونت‌‌آمیز متعارف در قرون گذشته و اتخاذ روش‌هایی عقلانی، کم‌هزینه، پرمنفعت و پایدار است. ملت‌های دنیا، به‌ویژه کشورهای درحال استقلال، در دهه‌های گذشته بهای سنگینی برای حفظ هویت ملی و حاکمیت ارضی خود پرداخته‌اند، تاجایی‌که افکار عمومی جهان امروز از خشونت و جنگ متنفر است و نهادهای اجتماعی و مدنی و صداهای ضد جنگ سال‌های طولانی است که از تریبون‌های ملی و بین‌المللی برخوردار شده‌اند و اعتراف امروز دولتمردان آمریکا به انتخاب راه مذاکره و دیپلماسی در مقابل گزینه نظامی دلیل متقن انتخاب رویکردهای جدیدی است که جامعه جهانی به آن نیازمند است و...؛ اما این ‌همه ماجرا نیست. به‌نظر می‌رسد از آنچه فراتر از پیروزی هسته‌ای می‌توان یاد کرد، انتخاب رویکرد گفت‌وگو و تعامل به‌جای جنگ و خشونت و مذاکره جدی و بین‌الطرفینی برای حل مسائل اساسی و رسیدن به یک تفاهم مشترک بوده است. آنچه دستاوردهای هسته‌ای را ارزشمندتر و شیرین و گوارا‌تر می‌کند، نه فقط شکستن تحریم‌های ظالمانه و به‌رسمیت‌شناختن حق هسته‌ای ایران، که در جایگاه خود بسیار پراهمیت است و این کمترین دستاورد آن است، بلکه انتخاب راه گفت‌وگو و مذاکره برابر و همراه با احترام برای پیداکردن راه‌های مشترکی است که همه ذی‌نفعان از آن بهره‌مند شوند. راز پنهان پیروزی هسته‌ای این است که راه‌حل اساسی مشکلات بنیادین جوامع در یک گفت‌وشنید مشترک و در یک دادوستد متقابل می‌تواند، پیدا شود؛ به‌نحوی که همه طرف‌های گفت‌وگو براساس احترام متقابل و منطق و خرد راه تفاهم را به‌جای گزینه‌های دیگر در پیش گیرند و این مهم‌ترین نیاز جوامع متلاطم در قرن بیست‌ویکم است. اینجاست که باید بار دیگر از نظریه گفت‌وگوی تمدن‌ها و فرهنگ‌ها به نیکی یاد کرد، زیرا راز پیروزی هسته‌ای، رویکردی است که از دهه هشتاد از ایران سربلند، طنین‌انداز شد و با تصویب مجمع عمومی سازمان‌ ملل، ابعاد جهانی یافت و اتفاقا مذاکرات هسته‌ای برپایه همین اندیشه از سال 82 و از قضا به‌وسیله همین تیم اصلی مذاکره‌کننده، آغاز شد و پس از فرازونشیب‌های فراوان امروز به نتایجی افتخارآفرین دست یافت. امروز جامعه ما و جهان بیش از هر زمان برای مبارزه با افراطی‌گری به راه و روش گفت‌وگو نیازمند است. همچنان که رئیس‌جمهور روحانی گفته است این هنوز آغاز راه است و با اتحاد و همدلی و خرد جمعی و اهتمام به مصالح و منافع ملی، دستاوردهای بزرگ‌تری در راه است به شرط آنکه راه گفت‌وگو را خود باور داشته باشیم و بر لوازم آن در درون کشور پایبند‌باشیم.

از همه سرمایه‌های ملی و بین‌المللی و توانمندی‌های داخلی و سرمایه‌های اجتماعی بهره‌مند شویم. نخستین پیش‌شرط برای گفت‌وگوی ملی به‌رسمیت‌شناختن همه اندیشه‌ها، اندیشمندان و دانشمندان کشور است. دکتر ظریف نمونه بارزی از این سرمایه ملی است. ما داشته‌ها‌مان بیش از نداشته‌هامان است، مشروط بر آنکه آنان را ببینیم و تنوع و تکثر آرا را به رسمیت شماریم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.