|

اشتباه خطرناک آنکارا

تغییر مهم بالقوه‌ای این هفته در خاورمیانه اتفاق افتاد؛ وقتی جنگنده‌های ترکیه به مواضع داعش در سوریه حمله کردند و دولت آنکارا بالاخره موافقت کرد که ایالات‌متحده از پایگاه‌های هوایی ترکیه برای عملیات خود علیه داعش استفاده کند، یک حرکت امنیتی بزرگ، بازداشت افراد مظنون به جاسوسی برای داعش و شبه‌نظامیان کرد، به‌همراه این عملیات نظامی صورت گرفت. اگر ترکیه حرکت خود در این مسیر را ادامه دهد، ائتلاف هوایی علیه داعش تقویت خواهد شد و روند رسیدن نیرو، پول و اسلحه از طریق ترکیه به داعش در سوریه محدود خواهد شد. اما روشی که در آن، هم داعش و هم حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) مورد هدف قرار می‌گیرند، نشان می‌دهد که نتیجه هم ممکن است برای خود ترکیه پیچیده و خطرناک باشد. مسئله این است که آنکارا تاکنون تلاش کرده بود داعش و پ‌ک‌ک را روبه‌روی همدیگر قرار دهد. اگرچه دولت ترکیه از سال 2012 مذاکراتی با پ‌ک‌ک، جنبش جدایی‌طلب دیرپای کردهای ترکیه و رهبر دربندش «عبدالله اوجالان» را آغاز کرده بود اما نگاهی هم به راه‌های دیگر داشته و شاید حتی در زمان نبرد داعش با حزب «اتحاد دموکراتیک» سوریه (پ‌ی‌د)، شاخه پ‌ک‌ک در کردستان سوریه، به داعش کمک می‌کرده است. چنین سیاست متناقضی در برخی مراحل به اشتباهاتی ختم می‌شد. واکنش کنونی دولت ترکیه شاید ناشی از ترس افزایش خصومت میان داعش و پ‌ک‌ک در خاک ترکیه پس از حمله انتحاری اوایل هفته گذشته باشد؛ حمله‌ای منتسب به داعش که به کشته‌شدن 32 نفر در یکی از شهرهای نزدیک مرز سوریه منجر شد. در پی آن پ‌ک‌ک به پلیس ترکیه حمله کرد، ظاهرا به دلیل محافظت‌نکردن از کردهای ترکیه. رسانه‌های مخالف، سرشار از اتهامات خصمانه‌ای درباره شکست دولت در اقدامات جدی علیه داعش شدند؛ قطعا این‌طور به نظر می‌رسد که انگار جنگی که ترکیه می‌خواست به حذف یک گروه منجر شود اکنون درحال سرریزشدن به مرز است، عمدتا به این دلیل که سیاست اداره‌کردن دو دشمن ذاتا خطرناک و دوگانه بود. ترکیه یکی از اعضای نگران ائتلاف علیه داعش بود؛ هم به‌دلیل جاه‌طلبی‌های برباد‌رفته‌اش درباره رهبری و شکل‌دادن به منطقه‌ و هم نگرانی‌هایش در این مورد که ممکن است درگیری‌ها، جدایی‌طلبان کرد را در خاک خودش تقویت کند. درواقع کلید اصلی موقعیت مبهم ترکیه در مبارزه برای مهار داعش از همان ابتدا هراس این کشور در این‌باره بوده که کردها ممکن است به‌عنوان برندگان درگیری‌های سوریه و عراق ظاهر شوند و همین موجب جسارت کردهای ترکیه و تلاش آنها برای استقلال شود که این تهدیدی برای دولت مرکزی ترکیه است. جهان ایده‌آل پس از داعش برای آنکارا، جهانی است که سوریه و عراق دوباره کشورهایی قوی می‌شوند که اقلیت کرد خود را کنترل می‌کنند و راضی نگه می‌دارند و در نتیجه ترکیه می‌تواند مذاکرات با کردها را ادامه دهد البته تنها با دادن امتیازات محدودی. تلاش ترکیه برای وساطت در بحران سوریه شکست خورد و در پی آن دولت این کشور در برابر «بشار اسد» رئیس‌جمهوری سوریه، ایستاد و از برخی گروه‌های شورشی در این کشور حمایت کرد اما از دادن هرگونه تعهدی که به کردهای سوریه کمک کند، پرهیز کرد. تحولات این هفته ممکن است ترکیه را به‌طورکامل به ائتلاف علیه داعش وارد کند اما این کشور به‌جای آنکه در اقدامی ناعادلانه و نابخردانه جنبش کردها را در کنار داعش قرار دهد، باید مذاکرات صلح خود با پ‌ک‌ک را از سر بگیرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.